Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

66ο κριτήριο: Η αξία των μνημείων

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
 
66ο κριτήριο αξιολόγησης                                                      Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                        φίλολογος
          Γιατί το ΚΑΣ είπε «όχι» στα 2 εκατομμύρια της Gucci για την Ακρόπολη

   «Ο ιδιαίτερος πολιτιστικός χαρακτήρας των μνημείων της Ακρόπολης δεν συνάδει με τη συγκεκριμένη εκδήλωση, καθώς πρόκειται για μοναδικά μνημεία και σύμβολα παγκόσμιας κληρονομιάς, μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco».

    Με την παραπάνω αιτιολόγηση, τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου απέρριψαν ομόφωνα το αίτημα της εταιρείας Gucci για επίδειξη μόδας υψηλής ραπτικής εντός του αρχαιολογικού χώρου του Ιερού Βράχου. Η γνωμοδότηση του Συμβουλίου, που εξαρχής φάνηκε ότι θα είχε αυτή την κατάληξη, έγινε μετά από αρκετή συζήτηση, όχι τόσο μεταξύ των μελών του, όσο με τους εκπροσώπους της εταιρείας που παρέστησαν στη συνεδρίαση. Πριν από την παράστασή τους, ωστόσο, προηγήθηκε υπόμνημα της εταιρίας προς τα μέλη του Συμβουλίου, το οποίο και διαβάστηκε στη συνεδρίαση.

    Σύμφωνα με αυτό, η εταιρεία ζητούσε την άδεια για την πραγματοποίηση επίδειξης κολεξιόν υψηλής ραπτικής με τίτλο «Gucci Cruz 2018», στον χώρο μεταξύ του Παρθενώνα και του Ερεχθείου (ή στα ανατολικά του Ερεχθείου), την 1η Ιουνίου 2017, με 300 προσκεκλημένους, όπως κάνει τα τελευταία χρόνια (υπενθυμίζεται η επίδειξη στο Αβαείο του Ουεστμίνστερ στο Λονδίνο το 2016). Από αυτούς, το 10% θα ήταν Έλληνες καλλιτέχνες και επίσημοι, το 80% Ευρωπαίοι και Αμερικανοί εκδότες διεθνών περιοδικών μόδας και δημοσιογράφοι, ενώ το υπόλοιπο 10% αφορούσε αστέρες του Χόλυγουντ.

   Όπως συμπλήρωνε ο οίκος, με την αποδοχή του αιτήματός του δεσμευόταν ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και σεβασμού προς την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας, να προβεί σε χορηγία (της τάξης των 2 εκ. ευρώ στο πλαίσιο μιας πενταετίας, σύμφωνα με πληροφορίες) στα αναστηλωτικά έργα της Ακρόπολης ή σε οργανισμό που θα υπεδείκνυε η Υπηρεσία. Δεν παρέλειπε, δε, να τονίσει τα τεράστια οφέλη που θα προέκυπταν από τη διαφημιστική δαπάνη, αλλά και από τον ευρύτερο τηλεοπτικό χρόνο προβολής των μνημείων και της Αθήνας, που σε βάθος χρόνου υπολογίστηκε στα 55 εκ. ευρώ. Εν κατακλείδι, η εκδήλωση, όπως ανέφερε το υπόμνημα, θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για την αλλαγή κλίματος στα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα της χώρας.

    «Η Ακρόπολη είναι όχι απλώς ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά ένα σύμβολο για όλη την ανθρωπότητα, που δεν μπορεί να μπαίνει σε εμπορικές συναλλαγές. Ο Παρθενώνας είναι το logo της Unesco, επίσης γνωρίζετε όλοι την προσπάθεια και τον αγώνα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Μπορεί η χώρα μας να βρίσκεται σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να δίνουμε με αυτό τον τρόπο το σύμβολο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς για μια επίδειξη μόδας, που μπορεί να είναι υψηλής ραπτικής, αλλά δεν συνάδει με τον χαρακτήρα του χώρου. Είμαστε πάντα πρόθυμοι σε χορηγίες, τα μνημεία χρειάζονται συντήρηση και ανάδειξη. Υπάρχουν τα έργα που διεξάγονται μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, έχουμε και χορηγίες από άλλους φορείς», ανέφερε μεταξύ άλλων η γγ του ΥΠΠΟΑ, Μαρία Ανδρεαδάκη - Βλαζάκη, απαντώντας ουσιαστικά στα όσα αναφέρονταν στο υπόμνημα.

    Από τη συζήτηση που ακολούθησε αξίζουν να σημειωθούν κάποιες επισημάνσεις των μελών του ΚΑΣ. Όπως εκείνη του καθηγητή Μανόλη Κορρέ, που απευθυνόμενος στους εκπροσώπους της εταιρείας ανέφερε ότι η φωτογράφηση της Nelly's το 1928, στην οποία έκανε αναφορά το υπόμνημα ως παράδειγμα παραχώρησης της Ακρόπολης, ήταν μια καλλιτεχνική δημιουργία, που δεν πλήρωσε κανένα αντάλλαγμα. Ο κ. Κορρές αναφέρθηκε επίσης σε ένα φιλοσοφικό ζήτημα: Αν το ΚΑΣ έπρεπε να παραχωρήσει την Ακρόπολη σε έναν ενδιαφερόμενο, ποιος θα ήταν αυτός; «Ποιος θα ήθελε να ισχυριστεί ότι είναι ο πρώτος φορέας πολιτισμού ή επιστήμης στον κόσμο;», ρώτησε ο καθηγητής, αναφέροντας το παράδειγμα της τελευταίας θέσης της στρογγυλής τράπεζας που προορίζεται στον καλύτερο και μοναδικό, γι' αυτό και παραμένει πάντα άδεια.

   Η Ελένη Μπάνου, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) Αθηνών, τόνισε ότι αν δοθεί τώρα η Ακρόπολη στην Gucci, αύριο σε άλλη εταιρεία και μεθαύριο σε άλλη, «τελικά αυτό το υπέρτατο μνημείο θα καταντήσει ένα σκηνικό, κάτι που δεν θα ήθελε κανείς να δει έτσι».

    Τέλος, η Ευγενία Γατοπούλου, γενική διευθύντρια Αναστήλωσης, Μουσείων και Τεχνικών Έργων του ΥΠΠΟΑ, χαρακτήρισε την πρόταση «χυδαία», «εκτός λογικής και προσβλητική», που δεν θα έπρεπε καν να συζητηθεί. Θα μπορούσε, είπε, να είναι μια πρόταση συμβολική, για παράδειγμα μια φωτογράφηση στον Παρθενώνα και μια άλλη αντίστοιχη στα Γλυπτά που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. «Ενδεχομένως δεν θα την δεχόμασταν πάλι, αλλά θα ήταν μια πρόταση άλλου επιπέδου», τόνισε η ίδια. Οι Ιταλοί εκπρόσωποι πάντως, ήταν ευγενικοί, ειδικά ο διευθυντής παγκόσμιας επικοινωνίας της Gucci, ο οποίος τόνισε πολλές φορές την αξία του διαλόγου, τον σεβασμό του προς το ΚΑΣ και τον ελληνικό πολιτισμό, καθώς και ότι η μόδα δεν είναι μόνο πολυτέλεια, αλλά συνδέεται με τη σύγχρονη κοινωνία. «Η μόδα είναι περισσότερο τέχνη και πολιτισμός», απάντησε στην ερώτηση αν η εκδήλωση είναι διαφημιστικό ή πολιτιστικό γεγονός.

    Σημειώνεται ότι η εταιρεία δεν φάνηκε να ενδιαφέρεται για τις εναλλακτικές προτάσεις της ΕΦΑ Αθηνών ως προς την πραγματοποίηση της εκδήλωσης (προαύλιος χώρος Ηρωδείου, άνδηρο Πικιώνη στου Φιλοπάππου και Ολυμπιείο), ενώ, όπως έγινε γνωστό, παρά το γεγονός ότι πριν το θέμα έρθει στο ΚΑΣ οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν υποδείξει στους ενδιαφερόμενους το άτοπο του αιτήματος, η Ακρόπολη παρέμενε ο ποθητός χώρος.
                                                        (Πηγή: iefimerida.gr Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2017 )

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                                 Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: συνάδει, υπεδείκνυε, διεξάγονται, υπέρτατο, συνδέεται. 
                                                                                                 Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε από ένα αντώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: παρέστησαν, ευγνωμοσύνης, ευρύτερο, προσβλητική, άτοπο. 
                                                                                                 Μονάδες 5
Β3.α Ποιο είναι το είδος του κειμένου; Να αναφέρετε δυο χαρακτηριστικά του στοιχεία που δικαιολογούν την απάντησή σας.                              
                                                                                                 Μονάδες 3
β. Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στη φράση: «εκτός λογικής και προσβλητική» και τη χρήση της παρένθεσης στην τελευταία παράγραφο του κειμένου. 
                                                                                                 Μονάδες 2
Β4. Στο κείμενο εκτίθενται τα επιχειρήματα για το αίτημα της εταιρείας Gucci και αντίστοιχα η απάντηση της ελληνικής πλευράς (ΚΑΣ). Να βρείτε και να αξιολογήσετε από ένα επιχείρημα για κάθε πλευρά. 
                                                                                                 Μονάδες 10
Β5. «Η μόδα είναι περισσότερο τέχνη και πολιτισμός». Να γράψετε σε μια παράγραφο, 80-100 λέξεων περίπου, αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε με αυτό τον ισχυρισμό. 
                                                                                                 Μονάδες 10

 Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Υποθέστε ότι συμμετέχετε στην προσπάθεια και τον αγώνα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο στην Ελλάδα. Σ’ ένα άρθρο σας (500-600 λέξεων) να καταδείξετε το δίκαιο του ελληνικού αιτήματος αναλύοντας τους λόγους επαναπατρισμού των μαρμάρων. Ποια είναι η αξία των μνημείων γενικά για τη χώρα και τον πολιτισμό μας;
                                                                                                 Μονάδες 40

Για να δείτε ενδεικτικές απαντήσεις του θέματος έκθεσης:http://papatsiros.blogspot.gr/2014/10/blog-post_15.html

Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

65o κριτήριο:"Κακοποίηση ζώων"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
                                                  
65o κριτήριο αξιολόγησης                                     Παπατσίρος Απόστολος                                                                                                                    φιλόλογος   
                                         Βία στα ζώα = βία στον άνθρωπο
                                                  Ο κύκλος της βίας
Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε ένα παιδί είναι να βασανίσει και να σκοτώσει ένα ζώο και να μείνει ατιμώρητο (Μάργκαρετ Μηντ).

   Η συμπεριφορά του ανθρώπου προς τα ζώα εδώ και αιώνες έχει αποδειχθεί ότι απεικονίζει τη στάση του απέναντι στους όμοιούς του. Δεν γεννιόμαστε με το γονίδιο της σκληρότητας και της αναλγησίας. Η στάση αυτή αναπτύσσεται σαν συνέπεια του περιβάλλοντος και της κοινωνίας. Το 1905 ο Φρόυντ δήλωνε ότι οι κλινικοί γιατροί εξέταζαν με ιδιαίτερη προσοχή παιδιά που έδειχναν σκληρότητα απέναντι στα ζώα.

    Σήμερα, αναδεικνύονται όλο και περισσότερα στοιχεία ότι η παιδική βιαιότητα απέναντι στα ζώα είναι συχνά ένα σημάδι πως κάτι δεν πάει καλά και αποτελεί προειδοποίηση μελλοντικών βίαιων πράξεων ενάντια σε ανθρώπους. Με τη σωστή καθοδήγηση και καλλιέργεια από ενηλίκους, τα παιδιά μπορούν να διδαχθούν την ευαισθησία απέναντι σε άλλα πλάσματα. Χωρίς όμως παρέμβαση και θετική διαπαιδαγώγηση, μπορεί να παγιδευτούν σε μια διαρκή διαιώνιση αυτής της βίαιης συμπεριφοράς. Η βία – άσχετα αν το θύμα έχει δύο ή τέσσερα πόδια, φτερά, ή πτερύγια – παραμένει βία.

    Κατά την τελευταία δεκαετία διεθνώς οι κοινωνιολόγοι, αλλά και τα σώματα επιβολής νόμου, έχουν αρχίσει να μελετούν λεπτομερώς τις ρίζες της βίας και να βρίσκουν σύνδεση ανάμεσα στην κακοποίηση των ζώων με την επιθετικότητα απέναντι στα παιδιά και τον/την σύζυγο. Ανώτερα στρώματα των σωμάτων επιβολής νόμου, εισαγγελείς και φορείς παροχής υπηρεσιών σε θύματα, συνεργάζονται με σωματεία προστασίας ζώων για να προστατεύσουν τους αδύναμους στις κοινότητές τους..

    Σύμφωνα με μια μελέτη του 1997 (Οργανισμός για την Πρόληψη της Βίας απέναντι στα Ζώα της Μασσαχουσέτης) και του Πανεπιστημίου Northeastern, αυτοί που κακοποιούν ζώα είναι πέντε φορές πιθανότερο να διαπράξουν βίαια εγκλήματα ενάντια σε ανθρώπους και τέσσερις φορές πιθανότερο να διαπράξουν καταπατήσεις ιδιοκτησίας από εκείνους που δεν έχουν ιστορικό βίας απέναντι σε ζώα.

    Ερευνητές ψυχολόγοι, το FBI (το οποίο έχει αναγνωρίσει τη σύνδεση από τη δεκαετία του ’70, όταν αναλύοντας τη ζωή και το παρελθόν των καθ’ έξιν δολοφόνων διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι είχαν σκοτώσει ή είχαν βασανίσει ζώα ως παιδιά) και άλλες υπηρεσίες με διάφορες μελέτες έχουν αποδείξει ότι υπάρχει μοτίβο κακοποίησης ζώων σε δράστες των πιο κοινών μορφών βίας, συμπεριλαμβανομένης της κακοποίησης παιδιών, συζύγων, ή ανθρώπων τρίτης ηλικίας. Πέρα από τους διάσημους κατά συρροή δολοφόνους, αποδείχθηκε, επίσης, ότι πέντε στους έξι μαθητές που ξέσπασαν σε πυροβολισμούς στα σχολεία τους το 1999 είχαν επιδείξει ανάλογη συμπεριφορά κακοποίησης απέναντι σε ζώα στην παιδική τους ηλικία.

    Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι η κακοποίηση ζώων δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας ρωγμής στην προσωπικότητα ενός ατόμου, αλλά και σύμπτωμα μιας βαθιά διαταραγμένης οικογένειας. Εξάλλου, η αμερικανική ψυχιατρική ένωση θεωρεί τη σκληρότητα απέναντι στα ζώα ένα από τα διαγνωστικά κριτήρια των διαταραχών συμπεριφοράς.

    Οι δράστες βίαιων πράξεων ενάντια στα ζώα είναι κυρίως αγόρια στην εφηβεία, που προέρχονται από όλα τα εθνικά και κοινωνικοοικονομικά στρώματα αδιακρίτως. Πολλοί απ’ αυτούς απλώς απεικονίζουν τη βία που βλέπουν ή στην οποία υπόκεινται στο σπίτι. Πολλές μελέτες παρουσιάζουν ότι τα παιδιά που είναι βίαια απέναντι στα ζώα, είναι τα ίδια θύματα κακοποίησης. Τα παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να εκφράζουν τον θυμό τους ή την απογοήτευσή τους με βίαιη συμπεριφορά, συχνά μπαίνουν στη διαδικασία να κάνουν το ίδιο, ξεσπώντας πάντα στα πιο αδύναμα μέλη – ένα βρέφος στην οικογένεια ή ένα ζώο.

    Για να το πούμε με απλά λόγια: Ο βασανισμός ενός ζώου είναι ένας τρόπος για κάποιον άνθρωπο να βρει τη δύναμη, τη χαρά ή την εκπλήρωση βασανίζοντας ένα θύμα που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του…Kατά συνέπεια και «η κακοποίηση ενός παιδιού είναι ένας τρόπος για κάποιον άνθρωπο να βρει τη δύναμη, τη χαρά ή την εκπλήρωση βασανίζοντας ένα θύμα που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

   Η γραμμή που διαχωρίζει την κακομεταχείριση ενός ζώου από την κακομεταχείριση ενός ανθρώπου είναι πάρα πολύ λεπτή, και περνιέται πολύ πιο εύκολα από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Οι άνθρωποι κακοποιούν τα ζώα για τον ίδιο λόγο που κακοποιούν τους ανθρώπους. Μερικοί ίσως σταματήσουν στα ζώα, αλλά έχει ήδη αποδειχθεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις προχωρούν στην κακομεταχείριση ανθρώπων.

    Η σκληρότητα απέναντι στα ζώα είναι έγκλημα και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Είναι επίσης ένα σύμπτωμα διαταραγμένης προσωπικότητας ή οικογενειακού περιβάλλοντος, και αποτελεί προάγγελο και άλλης προβληματικής ή εγκληματικής συμπεριφοράς. Ο όλο και αυξανόμενος αριθμός δικαστικών αποφάσεων φανερώνει ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική στην αντιμετώπιση τέτοιων και αργότερα άλλων εγκλημάτων. Οι περιπτώσεις σοβαρής ή επαναλαμβανόμενης βίας κατά των ζώων απαιτούν την παραδειγματική τιμωρία του δράστη καθώς και την ψυχιατρική του θεραπεία. Μάλιστα τέτοια θεραπεία πρέπει να παρέχεται σε όλη την οικογένεια, και όχι μόνο στον δράστη. Τι μπορούμε να κάνουμε;

  Να επεμβαίνουμε και να καταγγέλλουμε. Να μην προσπερνάμε με συμπάθεια και ενοχή περιπτώσεις παιδιών που κακοποιούν ζώα. Όταν ένα παιδί κακοποιεί ζώα, φωνάζει βοήθεια σε κάποιον.

   Να ενημερωθούμε και να συμμετέχουμε. Αν ακούμε ένα ζώο ή ένα παιδί να υποφέρει επειδή κακοποιείται στο διπλανό μας σπίτι, να επεμβαίνουμε. Αν κάνουμε τα στραβά μάτια γινόμαστε οι ίδιοι έμμεσοι θύτες.
      (διασκευή DogWorld Blogspot), Πηγές: Animal abuse, Animal liberation, Romina's blog.

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                        Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων: προειδοποίηση, παροχής, κατά συρροή, αδιακρίτως, υπόκεινται.                                                                     
                                                                                        Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε τα αντώνυμα των λέξεων: συχνά, διαρκή, λεπτομερώς, θύμα, έγκαιρη.
                                                                                        Μονάδες 5
Β3.α «Σήμερα, αναδεικνύονται … παραμένει βία». Ποια είναι η δομή της παραγράφου;
                                                                                        Μονάδες 3
   β. Να εξηγήσετε τη χρήση της διπλής παύλας στην ίδια παράγραφο, και τη χρήση του ερωτηματικού στη φράση: Τι μπορούμε να κάνουμε;                            
                                                                                        Μονάδες 2
Β4. Να βρείτε και να αξιολογήσετε στο κείμενο ένα τεκμήριο ως προς την αξιοπιστία του και ένα επιχείρημα ως προς την ορθότητά του.                           
                                                                                        Μονάδες 10
Β5. « Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε ένα παιδί είναι να βασανίσει και να σκοτώσει ένα ζώο και να μείνει ατιμώρητο»: Σε μια παράγραφο (80-100 λέξεων) να γράψετε πώς πιστεύετε ότι μπορεί να τιμωρηθεί ένα τέτοιο παιδί.
                                                                                         Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Σε ένα άρθρο σας που πρόκειται να αναρτήσετε στην ιστοσελίδα του σχολείου σας να αναφερθείτε στη σημασία που έχει για τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του η προστασία των ζώων στον σύγχρονο κόσμο. Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί το ανησυχητικό φαινόμενο της κακοποίησης ζώων; (500- 600 λέξεις περίπου). 
  Μονάδες 40 


                                                                                 

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Παιδεία:" Ένα διαχρονικό αίτημα, μια διαρκής ελπίδα για έναν κόσμο καλύτερο"


                                                                                            Παπατσίρος  Απόστολος
                                                                                                     φιλόλογος

ΠΑΙΔΕΙΑ: Ένα διαχρονικό αίτημα, μια διαρκής ελπίδα για έναν κόσμο καλύτερο

   Παιδεία είναι η διάπλαση του χαρακτήρα των νέων και η απόκτηση γνώσεων, που αποσκοπούν αφενός μεν στην ομαλή κοινωνική τους ένταξη και προσαρμογή και αφετέρου στην ολοκλήρωση της προσωπικότητάς τους. Είναι θεσμοθετημένη από την πολιτεία στις διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης με ειδικά και αναλυτικά προγράμματα σπουδών, παρέχεται δωρεάν και είναι υποχρεωτική (9ετής εκπαίδευση). Παράλληλα νοείται και ως ελεύθερη διαδικασία μάθησης ή αγωγής από την ευρύτερη κοινωνία με τους θεσμούς της και ειδικότερα την οικογένεια, τα Μ.Μ.Ε, την εκκλησία ή τη διανόηση. Η παιδεία ως σύνθετη λειτουργία δεν εξαρτάται βεβαίως μόνο από αυτούς που την παρέχουν, αλλά και από αυτούς που τη δέχονται. Είναι μια διαδικασία διαρκής (δια βίου εκπαίδευση), διαλεκτική και αμφίδρομη. Κανείς δεν είναι αυτόφωτος, όσο γνωστικός ή ευφυής και αν είναι, αλλά χρειάζεται διαρκώς ανατροφοδότηση, γιατί η γνώση δεν έχει όρια και οι απορίες των μαθητών ακόμα είναι διδακτικές.

   Η παιδεία είναι και επιλογή γιατί δε διδασκόμαστε μόνο, αλλά κυρίως μελετούμε και μπορούμε να μελετούμε περισσότερα και καλύτερα βιβλία από δική μας πρωτοβουλία. Το σχολείο απλώς μας δίνει ερεθίσματα γνώσης και μας ανοίγει δρόμους. Εμείς όμως πρέπει να εκμεταλλευτούμε τις ευκαιρίες αυτές να ¨αδράξουμε τη μέρα¨ (Carpe diem) δια της παιδείας, κάτι ανάλογο δηλαδή μ’ αυτό που μας προέτρεπε άλλοτε ο Κοραής (¨δράξασθε παιδείας¨). Είναι ευθύνη των μεγαλύτερων ασφαλώς, γονέων και εκπαιδευτικών, η παρότρυνση και η δημιουργική ενθάρρυνση των νέων για την απόκτηση ενδιαφερόντων φιλαναγνωσίας, αλλά μην ξεχνάμε ότι παιδεία δεν είναι μόνο η πνευματική μόρφωση ή η ανάπτυξη δεξιοτήτων, αλλά πολύ περισσότερο η ηθική μας διάπλαση και ποιότητα. Η γνώση δεν αρκεί, αν λείπει η συνείδηση του εαυτού μας και η διαμόρφωση του ηθικού ανθρώπου μέσα μας. Η παροχή παιδείας αποσκοπεί στη δημιουργία ανεξάρτητων και αυτοδύναμων προσωπικοτήτων, που θα έχουν κοινωνική αγωγή, αρετές κι ευαισθησίες, οικολογική και οικουμενική συνείδηση για όλα τα επιτακτικά και παγκόσμια προβλήματα εποχής, αλλά και ταυτότητα με συνείδηση εθνική.

    Ίσως δεν έχουμε αντιληφθεί ότι τα περισσότερα προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών είναι κατά βάση προβλήματα παιδείας, καθώς διαπιστώνεται δυστυχώς η έλλειψή της και μοιραία την ευθύνη επωμίζεται το σχολείο, κατά πρώτο λόγο, αλλά βεβαίως και η οικογένεια. Δεν είναι τόσο στη μετάδοση γνώσεων και εμπειρίας, όσο στην παροχή προτύπων, ικανών να μετουσιώσουν την ατέρμονη θεωρία σε πράξη. Πολλοί γονείς, για παράδειγμα, εθίζουν τα παιδιά τους στην υπερκατανάλωση παρέχοντας τους πλουσιοπάροχα δώρα, ανέσεις και αγαθά, που ενδεχομένως οι ίδιοι να στερήθηκαν, αλλά τα κατηγορούν παράλληλα για τρυφηλότητα, φυγοπονία και αδράνεια. Όμως ο καλύτερος τρόπος για να διαπαιδαγωγήσεις σωστά τα παιδιά σου είναι με το παράδειγμά σου και το ηθικό ή κοινωνικό πρότυπο που αντιπροσωπεύεις. Η μόνη ελπίδα επομένως, που μπορεί να αλλάξει τη νοοτροπία και την εν γένει συμπεριφορά μας είναι η παιδεία, η εσωτερική μας καλλιέργεια, η κουλτούρα, που έχουμε ως άνθρωποι. Ωστόσο ο καλύτερος τρόπος για να διδάξεις, είναι πρώτα να εμπνεύσεις και για να εμπνεύσεις, θα πρέπει να’σαι κι ο ίδιος εμπνευσμένος, και αυτό αφορά τους εκπαιδευτικούς, δασκάλους και καθηγητές, που πρέπει να εμπνέουν οι ίδιοι το σεβασμό και τη δημιουργική διάθεση στα παιδιά.

    Η παιδεία που μας εξυψώνει ηθικά και πνευματικά, είναι η ανθρωπιστική, γιατί προσφέρει όχι μόνο γνώσεις, αλλά και αρετές, αντίθετα με το αυστηρά τεχνοκρατικό πνεύμα της εποχής μας. Η σφαιρική αντίληψη, η πολυπραγμοσύνη, η κριτική σκέψη, η διαλεκτικότητα και η φιλοσοφική διάθεση δεν πρέπει να εγκαταλείπονται για την εξειδίκευση και την απόκτηση χρηστικών μόνο γνώσεων μέσα και έξω από το σχολείο, επειδή αυτά επιβάλλονται από την αγορά εργασίας και το διεθνή ανταγωνισμό. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία η οικονομία δεν παρενέβαινε τόσο πολύ στη ζωή των ανθρώπων, υποδεικνύοντας τους το τι και το πως θα μάθουν δηλαδή, το τι θα σπουδάσουν και θα κάνουν μετά, προκειμένου να επιβιώσουν και βεβαίως να αποδώσουν σ’ ένα καθαρά ανταγωνιστικό περιβάλλον, όπου λαοί, γλώσσες και εθνικές παραδόσεις συγχωνεύονται από τον κυρίαρχο κομφορμισμό της παγκοσμιοποίησης.

Το σχολείο σήμερα. Το διακύβευμα του μέλλοντος και η ελληνική πραγματικότητα

    Αν προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τη σύγχρονη παθογένεια του εκπαιδευτικού συστήματος, χωρίς να είμαστε εκ προοιμίου αφοριστικοί ή φιλοκατήγοροι για τις διάφορες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, που εξαγγέλθηκαν ή υλοποιήθηκαν μεταπολιτευτικά στην Ελλάδα, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως η ποιότητα των σπουδών και το επίπεδο της δημόσιας και δωρεάν παιδείας ήταν πάντα συνάρτηση των όποιων χρηματοδοτήσεων από την εκάστοτε κυβέρνηση. Έτσι θα καταλάβουμε γιατί υστερούμε εμφανώς ως προς την υλικοτεχνική υποδομή με πεπαλαιωμένα ακατάλληλα κτήρια, χωρίς αναγνωστήρια ή άλλους λειτουργικούς χώρους για παράδειγμα, θα κατανοήσουμε την παρωχημένη χρήση του ενός βιβλίου ή την υστέρηση στην πληροφορική, την τηλεκπαίδευση, την καινοτομία και τόσα άλλα χρόνια και δυσεπίλυτα προβλήματα. Έχοντας αυτή την εικόνα στο μυαλό μας για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, μπορούμε να εξηγήσουμε την αδυναμία του να συγκριθεί επί ίσοις όροις με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ή αμερικανικά συστήματα, που λειτουργούν με πολλά περισσότερα κεφάλαια, όχι βεβαίως μόνο κρατικά, αλλά κυρίως ιδιωτικά, όπως γίνεται για παράδειγμα στην έρευνα και τις νέες τεχνολογίες σε μεγάλα πανεπιστήμια σαν το Harvard, το Μ.ΙΤ, το U.C.L.A, το Cambridge, το Οxford, το Sorbonne και άλλα. Βέβαια η σύγκριση δεν είναι ευνοϊκή ούτε στη μέση ή την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τα πάντα επαφίενται συνήθως στη διάθεση και το φιλότιμο μαθητών και εκπαιδευτικών, όσο και τη στήριξη, ηθική και οικονομική, των γονέων.

    Έχουμε άραγε αναρωτηθεί ποια θα ήταν η τύχη της εκπαίδευσης χωρίς τα διάφορα φροντιστήρια, που είναι κι αυτά ελληνική πρωτοτυπία; Ποια θα ήταν η πορεία του εκπαιδευτικού μας συστήματος, αν δεν υπήρχε αυτό το εξεταστικό σύστημα εισαγωγής, ως ο τελικός στόχος κάθε μαθητή, που θα ήθελε να σπουδάσει και βεβαίως να εργαστεί αντίστοιχα; Σήμερα κυριαρχεί το οπορτουνιστικό πνεύμα της ¨χρήσιμης γνώσης¨ δυστυχώς από τις πολύ μικρές και ευαίσθητες ηλικίες, που τα παιδιά ¨μαζεύουν¨ πτυχία και διπλώματα και χάνουν νωρίς το ενδιαφέρον τους για την εγκύκλιο ή γενική παιδεία και τη δίψα για ουσιαστική ανθρωπιστική αγωγή. Έτσι εξηγούνται οι αρνητικές διαπιστώσεις των εκπαιδευτικών για τους μαθητές τους, που σχετίζονται με την απουσία της κριτικής σκέψης, την ανεπαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας και της ιστορίας, τη μονοδιάστατη αντίληψη, λόγω της εμμονής σε σημείο εξάρτησης από τους Η/Υ και τόσα άλλα μικρά ή μεγάλα προβλήματα. Και εδώ βέβαια ο συνήθης αντίλογος είναι ότι φταίει το σύστημα, οι κακοί δάσκαλοι, οι ανεπαρκείς καθηγητές, τα κακογραμμένα βιβλία, το πανεπιστήμιο, το υπουργείο παιδείας ή ο ίδιος ο υπουργός, το κράτος όλο. Και αυτά τα ακούμε συνέχεια, χρόνια τώρα. Μόνο εμείς δε φταίμε, φταίνε πάντα κάποιοι άλλοι…

     Αν και οι ευθύνες για την κατάντια του δημόσιου σχολείου επιμερίζονται ανάλογα, αυτό που διαπιστώνουν οι περισσότεροι γονείς κι εκπαιδευτικοί είναι πως στα σχολεία έχει χαθεί ο έλεγχος και η πειθαρχία. Το σχολείο σήμερα ανέχεται την ατιμωρησία και απαξιώνει την αριστεία υιοθετώντας τη λογική "ήσσονος προσπαθείας". Οι εκπαιδευτικοί βλέπουν πως είναι μόνοι, πως το ίδιο το σύστημα τους απαξιώνει, τους ακυρώνει στην πράξη, πως κανείς από τους ιεραρχικά ανώτερους δεν νοιάζεται για τα πραγματικά προβλήματα της εκπαίδευσης. Οι καθηγητές στα Γυμνάσια και τα Λύκεια είδαν τις ώρες τους ν' αυξάνουν και να διδάσκουν το μάθημά τους άσχετες ειδικότητες. Παρόλα αυτά δεν αντέδρασαν. Όπως δεν αντέδρασε και κανένας σύλλογος για αυτό το ανακάτεμα ωρών, μαθημάτων, ειδικοτήτων, χώρια τις πολλές χαμένες ώρες λόγω ελλείψεων καθηγητών βασικών ειδικοτήτων. Ο σύλλογος μοιράστηκε με τις δεύτερες και τρίτες αναθέσεις και όλοι υπεραμύνονται  των κεκτημένων τους. Οι φιλόλογοι φωνάζουν -και δικαίως- για την ανάθεση της ιστορίας και για την υποβάθμιση των Αρχαίων σε Γυμνάσιο και Λύκειο, οι μαθηματικοί γιατί βγήκαν τα Μαθηματικά από τα υποχρεωτικά πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα της θετικής, οι θεολόγοι για τα προαιρετικά (;) Θρησκευτικά και χωρίς βιβλίο και πάει λέγοντας... Όλοι για τον εαυτό τους, άντε και την ειδικότητά τους. Καθένας πλέον παλεύει για το φιλότιμο και την αξιοπρέπειά του! Έτσι θα έχει ίσως την εκτίμηση και τον σεβασμό των περισσότερων μαθητών του. Και αυτή θα είναι η ανταμοιβή των κόπων του όσο και η ελπίδα να συνεχίσει να προσφέρει "επ' αγαθώ" τις γνώσεις του. Το χειρότερο είναι πως βλέπει ότι η κατάσταση δε βελτιώνεται, ότι το επίπεδο των μαθητών φθίνει και ότι οι συνθήκες εργασίας γίνονται όλο και πιο δύσκολες. Το μέλλον της εκπαίδευσης φαντάζει αβέβαιο... 

Το σχολείο που ονειρευόμαστε:

   Για όλους αυτούς τους λόγους εμείς θέλουμε ένα σχολείο πνευματική εστία, με φιλελεύθερο πνεύμα και καθοδηγητικό ρόλο, με υπεύθυνο λόγο και ηθικά πρότυπα, με όραμα για τη ζωή, τον άνθρωπο και το περιβάλλον, με ευαισθησίες κοινωνικές, με πολιτιστικά ενδιαφέροντα και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, ένα σχολείο δημιουργικό και ¨ανοικτό στην κοινωνία¨, που θα δίνει λύσεις στα προβλήματα και δε θα αποτελεί το ίδιο ένα ακόμα πρόβλημα. Επειδή όμως η ¨κοινωνία του αύριο¨ οικοδομείται σήμερα, τα σχολεία θα πρέπει να διαμορφώσουν και να προετοιμάσουν τους νέους να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο, να γίνουν σκεπτόμενοι πολίτες,¨καλοί κ’ αγαθοί¨ άνθρωποι, που δε θα λησμονούν το ¨μέτρο¨ και θα αντιμετωπίζουν με σύνεση και υπευθυνότητα τα όποια διλήμματα και προβλήματα ανακύπτουν στη ζωή τους. Αυτός είναι άλλωστε και ο ανθρωποπλαστικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης, να διαπλάσει τους νέους ¨οίους δει είναι¨, μαθαίνοντας τους τον τρόπο να σκέφτονται ελεύθερα, να κρίνουν, να αυτενεργούν, να οραματίζονται, να συναισθάνονται, να αγωνιούν και να αγωνίζονται, δηλαδή να ζουν αληθινά και όχι απλώς να υπάρχουν. Αυτό είναι και το διακύβευμα του μέλλοντος για την παιδεία και την εκπαίδευση, την κοινωνία και την πολιτεία. Γι’ αυτό η κρίσιμη επιλογή είναι η παιδεία και το εγχείρημα που πρέπει όλοι να στηρίξουμε. Καιροί ου μενετοί…


Για την έλλειψη γενικής παιδείας στο Λύκειο διάβασε:
http://papatsiros.blogspot.gr/2016/07/blog-post_10.html


                                                                                                                                                       

Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου 2017

Αντιπολεμική ποίηση

        Ποιήματα για τον πόλεμο και την ειρήνη


          

1. Έκτωρ και Ανδρομάχη: Ο αποχαιρετισμός (Ομήρου Ιλιάδα, ραψ. Ζ 429...481)

Έκτωρ, συ είσαι δι’ εμέ πατέρας και μητέρα,
συ αδελφός, συ ανθηρός της κλίνης σύντροφός μου.
Αλλά λυπήσου μας, και αυτού μείνε στον πύργον, μήπως
ορφανό κάμης το παιδί και χήραν την γυναίκα...».
Και προς αυτήν απάντησεν ο λοφοσείστης Έκτωρ:
«Όλα τα αισθάνομαι κι εγώ, γυνή μου, αλλά φοβούμαι
και των ανδρών το πρόσωπο και των σεμνών μητέρων,
αν μ’ έβλεπαν ως άνανδρος να φεύγω από την μάχην.
Ούδ’ η καρδιά μου θέλει το, που μ’ έμαθε να είμαι
γενναίος πάντοτε κι εμπρός να μάχωμαι των Τρώων
χάριν της δόξας του πατρός και της δικής μου ακόμη.
...Αλλά των Τρώων η φθορά δεν με πληγώνει τόσο
και του πατρός μου ο θάνατος και της σεμνής μητρός μου
και των γλυκών μου αδελφών, οπού πολλοί και ανδρείοι
από τες λόγχες των εχθρών θα κυλισθούν στο χώμα
όσ’ ο καημός σου, όταν κανείς των Αχαιών σε πάρη
εις την δουλείαν, ενώ συ θα οδύρεσαι, θα κλαίης,
εις τ’ Άργος ξένον ύφασμα θα υφαίνης προσταγμένη.
Απ’ την Υπέρειαν πηγήν ή από την Μεσσηίδα
νερό θα φέρνη στανικώς, από σκληρήν ανάγκην.
Κι ενώ συ κλαίεις θενά ειπούν: «Ιδέτε την συμβίαν
του Έκτορος που πρώτευε των ιπποδάμων Τρώων
στον πόλεμον, που ολόγυρα στην Ίλιον πολεμούσαν.».
Αυτά θα ειπούν και μέσα σου θα ξαναζήση ο πόνος
του ανδρός εκείνου, όπου δεν ζη δια να σε ελευθερώση.
Αλλά παρά τον θρήνον σου και τ’ όνειδος ν’ ακούσω
βαθιά στην γην καλύτερα να με σκεπάση ο τάφος.».
 Και ο μέγας Έκτωρ άπλωσε τα χέρια στο παιδί του.
Έσκουξ’ εκείνο κι έγειρε στο στήθος της βυζάστρας.
Φοβήθη τον πατέρα του καθώς είδε ν’ αστράφτουν
τ’ άρματα και απ’ την κόρυθα της περικεφαλαίας
την χαίτην που τρομακτικώς επάνω του εσειόταν. 
Εγέλασε ο πατέρας του και η σεβαστή μητέρα.
Και ο μέγας Έκτωρ έβγαλε την περικεφαλαίαν
και καταγής την έθεσαν οπού λαμποκοπούσε.
φίλησε κι εχόρευσε στα χέρια το παιδί του...».

Ως είπε αυτά, στην αγκαλιά της ποθητής συμβίας
το βρέφος έβαλε και αυτή στο μυροβόλο στήθος
το πήρε γελοκλαίοντας. Την ελυπήθη εκείνος,
εχάιδευσέ την κι έλεγε: «Αγαπητή, μη θέλεις
τόσο δι’ εμέ να θλίβεσαι, στοχάσου ότι στον Άδη
δε θα με στειλη άνθρωπος η ώρα μου πριν φθάση.
Και άνθρωπος άμα γεννηθή είτε γενναίος είναι,
είτε δειλός δεν δύναται τη μοίρα ν’ αποφύγη.
Αλλ’ άμε σπίτι, έχει στον νουν τα έργα τα δικά σου,
την ηλακάτην, τ’ αργαλειό, και πρόσταζε τες κόρες
να εργάζωνται. Στον πόλεμον θα καταγίνουν όλοι
οι άνδρες που εγεννήθησαν στην Τροίαν κι εγώ πρώτος.».
                                 (Μετάφραση Ιακώβου Πολυλά, ΟΕΔΒ, 2001)

  

 2. Ο ρίψασπις (Αρχίλοχος ο Πάριος, 6ος αι. πΧ)
 
                 σπδι μν Σαων τις γλλεται͵ ν παρ
                 θμνωι͵ ντος μμητον͵ κλλιπον
                 οκ θλων· ατν δ΄ ξεσωσα.
                 τ μοι μλει σπς κενη; ρρτω·
                 ξατις κτσομαι ο κακω.

Μετ.          Με την ασπίδα μου χαίρεται κάποιος Σάιος, την οποία
                  δίπλα σ’ ένα θάμνο -όπλο μου περίτεχνο- πέταξα
                  χωρίς να το θέλω· τον εαυτό μου όμως έσωσα.
                  Τί με νοιάζει η ασπίδα εκείνη; Ας χαθεί·
                  Πάλι θα αποκτήσω καλύτερη.   



3. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι (Διονύσιος Σολωμός, Από το β΄ σχεδίασμα)
I
Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει·
λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί, κι η μάνα το ζηλεύει.

Τα μάτια η πείνα εμαύρισε· στα μάτια η μάνα μνέει·
στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα καί κλαίει:

«Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ’ έχω γω στο χέρι;
οπού συ μού ΄γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει».

II
Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν καί γελούνε,
κι όσ’ άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ’ άρματα σε κλειούνε.

................................................................................

Λευκό βουνάκι πρόβατα κινούμενο βελάζει,
και μες στη θάλασσα βαθιά ξαναπετιέται πάλι,
π’ ολονυχτίς εσύσμιξε με τ’ ουρανού τα κάλλη.

Και μες στης λίμνης τα νερά, όπ’ έφθασε μ’ ασπούδα,
έπαιξε με τον ίσκιο της γαλάζια πεταλούδα,

που ευώδιασε τον ύπνο της μέσα στον άγριο κρίνο·
το σκουληκάκι βρίσκεται σ’ ώρα γλυκειά κι εκείνο.

Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη·
η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι.

Με χίλιες βρύσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κρένει:
«Όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει».   
  

4. Τα μοιρολόγια (Δημητσάνα Γορτυνίας,  Γκυ Σονιέ)

    Ποια μάνα  ’χει τα δυο παιδιά στον πόλεμο σταλμένα
    πέστε της μην τα καρτερεί και μην τα περιμένει
    τι εκείνα σκοτωθήκανε στου Δομοκού τον κάμπο
    κι ο Δομοκός κατέβασε κατεβασιά μεγάλη
    φέρνει λιθάρια ριζιμιά δέντρα ξεριζωμένα
    φέρνει και μια γλυκομηλιά  τα μήλα φορτωμένη
    και στα περικλωνάρια της δυο αδέρφια αγκαλιασμένα  
    το ’να το λένε  Κωσταντή, τ’ άλλο το λένε Γιάννη.

              
              
                5. Ο Μιχαλιός (Κώστας Καρυωτάκης)
 
Tο Mιχαλιό τον πήρανε στρατιώτη.
Kαμαρωτά ξεκίνησε κι ωραία
με το Mαρή και με τον Παναγιώτη.
Δεν μπόρεσε να μάθει καν το «επ’ ώμου».
Όλο εμουρμούριζε: «Kυρ Δεκανέα,
άσε με να γυρίσω στο χωριό μου».


Tον άλλο χρόνο, στο νοσοκομείο,
αμίλητος τον ουρανό κοιτούσε.
Eκάρφωνε πέρα, σ’ ένα σημείο,
το βλέμμα του νοσταλγικό και πράο,
σα να ’λεγε, σαν να παρακαλούσε:
«Aφήστε με στο σπίτι μου να πάω».
Kι ο Mιχαλιός επέθανε στρατιώτης.

 Tον ξεπροβόδισαν κάτι φαντάροι,
μαζί τους ο Mαρής κι ο Παναγιώτης.
Aπάνω του σκεπάστηκεν ο λάκκος,
μα του άφησαν απέξω το ποδάρι:
Ήταν λίγο μακρύς ο φουκαράκος.



 6.  Γράμματα π᾿ τ μέτωπο (Γιάννης Ρίτσος)

Μάνα, μι παπαρούνα σήμερα εδα
ξω π᾿ τ᾿ μπρ κα μ᾿ γγιξε λπίδα.
Σ
ν τ πουλί, πο πάει κλαδ-κλαδί,
παίρνω κα
γ στρατ τ μονοπάτι,
στ
ς μνήμης κουμπώντας τ ραβδί,
ν
᾿ ράξω στ χωρι ψυχ κα μάτι.

Τέτοιον καιρ μς δέχονταν ο κάμποι,
μέσ
᾿ π᾿ τ φύλλα βλέπαμε ν λάμπει
θάλασσα γαλάζια κα στιλπν
ο
νεραντζις εώδιαζαν τς ρες
κι
κούαμε στ σιωπ τν αγιν
στ
χλόη ν πέφουν ο πρες.

Τς Κυριακς τ βράδια, καθισμένοι
στ
ς αλς τ πεζούλι ερηνεμένοι,
φουγκραζόμασταν κστατικο
το
τριζονιο τς τρίλλιες π᾿ τ φράχτη
κα
πλάι μου σύ, σ Μοίρα φιλική,
τ
ς στοργς σου ξετύλιγες τ᾿ δράχτι.

Στν οραν να-να νάβαν τ᾿ στρα
κι
νθιζαν τ᾿ στρα στο νο μας τ γλάστρα
κι
λα εταν γύρω γνά, γλυκά, ερά,
κα
μο εταν καρδι τόσο καθάρια
πο
θελα ν χαϊδεύω τρυφερ
το
ς νθρώπους, τ ζα κα τ λιθάρια.


 

7. «Ειρήνη» (Γιάννη Ρίτσου)

 

Τ' όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη.
Τ' όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη.
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ' τα δέντρα,
είναι η ειρήνη.

Ο πατέρας που γυρνάει τ' απόβραδο μ' ένα φαρδύ χαμόγελο στα μάτια
μ' ένα ζεμπίλι στα χέρια του γεμάτο φρούτα
κ' οι σταγόνες του ιδρώτα στο μέτωπό του
είναι όπως οι σταγόνες του σταμνιού που παγώνει το νερό στο παράθυρο,
είναι η ειρήνη.

Όταν οι ουλές απ' τις λαβωματιές κλείνουν στο πρόσωπο του κόσμου
και μες στους λάκκους που 'σκαψαν οι οβίδες φυτεύουμε δέντρα
και στις καρδιές που 'καψε η πυρκαϊά δένει τα πρώτα της μπουμπούκια η ελπίδα
κ' οι νεκροί μπορούν να γείρουν στο πλευρό τους και να κοιμηθούν δίχως παράπονο
ξέροντας πως δεν πήγε το αίμα τους του κάκου,
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι ένα ποτήρι ζεστό γάλα κ' ένα βιβλίο μπροστά στο παιδί που ξυπνάει.
Τότε που τα στάχυα γέρνουν τόνα στ' άλλο λέγοντας: το φως το φως, το φως,
και ξεχειλάει η στεφάνη του ορίζοντα φως
είναι η ειρήνη.

Ειρήνη είναι οι θημωνιές των αχτίνων στους κάμπους του καλοκαιριού
είναι τ' αλφαβητάρι της καλοσύνης στα γόνατα της αυγής.
Όταν λες: αδελφέ μου — όταν λέμε: αύριο θα χτίσουμε
όταν χτίζουμε και τραγουδάμε
είναι η ειρήνη.

Η ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων
είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου
είναι το χαμόγελο της μάνας.
Μονάχα αυτό.
Τίποτ' άλλο δεν είναι η ειρήνη.
Και τ' αλέτρια που χαράζουν βαθειές αυλακιές σ' όλη τη γης
ένα όνομα μονάχα γράφουν:
Ειρήνη. Τίποτ' άλλο. Ειρήνη.
                                        Από τη συλλογή Αγρύπνια (1941-1953)  

 

8. Nικηφόρου Βρεττάκου, «Ένας στρατιώτης μουρμουρίζει στο αλβανικό μέτωπο»

Ποιος θα μας φέρει λίγον ύπνο εδώ που βρισκόμαστε;
Θα μπορούσαμε τότες τουλάχιστο
να ιδούμε πως έρχεται τάχατε η μάνα μας
βαστάζοντας στη μασχάλη της ένα σεντόνι λουλακιασμένο
με μια ποδιά ζεστασιά και κατηφέδες από το σπίτι μας.


Ένα φθαρμένο μονόγραμμα στην άκρη του μαντηλιού: ένας κόσμος χαμένος.
Τριγυρίζουμε πάνω στο χιόνι με τις χλαίνες κοκκαλιασμένες.
Ποτέ δεν βγήκε ο ήλιος σωστός απ' τα υψώματα του Μοράβα,
ποτέ δεν έδυσε ο ήλιος αλάβωτος απ' τ' αρπάγια της Τρεμπεσίνας.
Τρεκλίζω στον άνεμο χωρίς άλλο ρούχο,
διπλωμένος με το ντουφέκι μου, παγωμένος και ασταθής.


(Σαν ήμουνα μικρός καθρεφτιζόμουνα στα ρυάκια της πατρίδας μου
δεν ήμουν πλασμένος για τον πόλεμο).
Δε θα μου πήγαινε αυτή η προσβολή περασμένη υπό μάλης,
δε θα μου πήγαινε αυτό το ντουφέκι αν δεν ήσουν εσύ,
γλυκό χώμα που νιώθεις σαν άνθρωπος,
αν δεν ήτανε πίσω μας λίκνα και τάφοι που μουρμουρίζουν
αν δεν ήτανε άνθρωποι κι αν δεν ήταν βουνά με περήφανα
μέτωπα, κομμένα θαρρείς απ' το χέρι του θεού
να ταιριάζουν στον τόπο, στο φως και το πνεύμα του.


Η νύχτα μάς βελονιάζει τα κόκκαλα μέσα στ' αμπριά· εκεί μέσα
μεταφέραμε τα φιλικά μας πρόσωπα και τ' ασπαζόμαστε
μεταφέραμε το σπίτι και την εκκλησιά του χωριού μας
το κλουβί στο παράθυρο, τα μάτια των κοριτσιών,
το φράχτη του κήπου μας, όλα τα σύνορά μας,
την Παναγία με το γαρούφαλο, ασίκισσα,
που μας σκεπάζει τα πόδια πριν απ' το χιόνι,
που μας διπλώνει στη μπόλια της πριν απ' το θάνατο.


Μα ό,τι κι αν γίνει εμείς θα επιζήσουμε.
Άνθρωποι κατοικούν μες στο πνεύμα της Ελευθερίας αμέτρητοι,
Άνθρωποι όμορφοι μες στη θυσία τους, Άνθρωποι.
Το ότι πεθάναν, δεν σημαίνει πως έπαψαν να υπάρχουν εκεί,
με τις λύπες, τα δάκρυα και τις κουβέντες τους.
Ο ήλιος σας θα 'ναι ακριβά πληρωμένος.
Αν τυχόν δεν γυρίσω, ας είστε καλά,
σκεφτείτε για λίγο πόσο μου στοίχισε.


(Σαν ήμουνα μικρός καθρεφτιζόμουνα στα ρυάκια της πατρίδας μου
δεν ήμουν πλασμένος για τον πόλεμο).
                                                       ( Τα ποιήματα, τόμος πρώτος)
     9.  Ο ήλιος και ο στρατιώτης (Νικηφόρος Βρεττάκος)

                             Εσύ μου έχεις δώσει την όραση.
                    Κ’ είδα πρωινά στον ουρανό να περπατάνε
                              σαν παγώνια,
                    είδα τα εφτά σου χρώματα στις πεταλούδες
                    του κήπου μου του πατρικού – τον κόσμο όλο αυτό
                    τον αγάπησα βλέποντας.
                         Ήμουνα προϊόν
                    σοφίας και σοφά ήτανε τοποθετημένα
                    τα μάτια μου στο πρόσωπό μου, όλα σοφά
                    στο σώμα μου. Κι ήρθα να ζήσω,
                    να ζήσω ήλιε μου ήθελα, εδώ όπου το φώς σου,
                    όπως όλα τα πράγματα της γης, το ίδιο και με μένα
                    μ’ εξευγενίζει φέγγοντάς με. Αλλά, το συλλογίζομαι:
        
                    Χέρια σοφά μου δόθηκαν γι’ ανόητες πράξεις.              
     
                                   
                                        10. Ακόμα δεν μπόρεσα  (Γιώργος Σαραντάρης)

Ακόμα δεν μπόρεσα να χύσω ένα δάκρυ
Πάνω από την καταστροφή
Δεν κοίταξα ακόμα καλά τους πεθαμένους
Δεν πρόφτασα να δω πως λείπουνε
Από τη συντροφιά μου
Πως έχασαν τον αγέρα που εγώ αναπνέω
Και πως η μουσική των λουλουδιών
Ο βόμβος των ονομάτων που έχουνε τα πράγματα
Δεν έρχεται στ' αυτιά τους
Ακόμα δεν χλιμίντρισαν τ' άλογα
Που θα με φέρουν πλάι τους
Να τους μιλήσω
Να κλάψω μαζί τους
Και ύστερα να τους σηκώσω όρθιους
Όλοι να σηκωθούμε σαν ένας άνθρωπος
Σαν τίποτα να μην είχε γίνει
Σαν η μάχη να μην είχε περάσει πάνω απ' τα κεφάλια μας.


11.Ποιήματα πο μς διάβασε να βράδυ λοχίας Οtto V... (Μανόλης Αναγνωστάκης)

Σ δυ λεπτ θ κουστε τ παράγγελμα «μπρός»
Δ
ν πρέπει ν σκεφτε κανένας τίποτε λλο
μπρς σημαία μας κι μες φ᾿ πλου λόγχη π πίσω
πόψε θ χτυπήσεις νελέητα κα θ θ χτυπηθες
Θ τραβήξεις μπροστ τραγουδώντας ρυθμικ μβατήρια
Θ
τραβήξεις μπροστ πο μαντεύονται χιλιάδες νήσυχα μάτια
κε πο χιλιάδες χέρια σφίγγονται γύρω π μία λλη σημαία
τοιμα ν χτυπήσουν κα ν χτυπηθον.
Σ᾿ να λεφτ πρέπει ν μς δώσουν τ σύνθημα
Μι
λεξούλα μικρ πο σ λίγο ξαίσια θ λάμψει.
(Κι γ πο χω μία ψυχ παιδικ κα δειλ
Πο
δν θέλει τίποτε λλο ν ξέρει π τν γάπη
Κι
γ πολεμ τόσα χρόνια χωρίς, Θέ μου, ν μάθω γιατί
Κα
δ βλέπω μπροστ τόσα χρόνια παρ μόνο τ δίδυμο δερφό μου.)
                 

 12. Στον Νίκο Ε… 1949,   (Μανόλης Αναγνωστάκης)

Φίλοι
Που φεύγουν
Που χάνονται μια μέρα
Φωνές
Τη νύχτα
Μακρινές φωνές
Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους
Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση
Ερείπια
Σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες

Εφιάλτες,
Στα σιδερένια κρεβάτια
Όταν το φως λιγοστεύει
Τα ξημερώματα.
(Μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;)
                                                 (Παρενθέσεις 1949)
                  
            
               13.  Κραυγή δέκατη πέμπτη (Κλείτος Κύρου)

Μιλώ με σπασμένη φωνή δεν εκλιπαρώ
Τον οίκτο σας μέσα μου μιλούν χιλιάδες στόματα
Που κάποτε φώναζαν οργισμένα στον ήλιο
Μια γενιά που έψελνε τα δικαιώματά της
Κουνώντας λάβαρα πανηγυριού σειώντας σπαθιά
Γράφοντας στίχους εξαίσιους μιας πρώτης νεότητας
Ποτίζοντας τα σπαρτά με περίσσιο αίμα
Μικρά παιδιά που αφέθηκαν στο έλεος τ’ ουρανού

Η γενιά μου ήταν μια αστραπή που πνίγηκε
Η βροντή της η γενιά μου καταδιώχτηκε
Σα ληστής σύρθηκε στο συρματόπλεγμα
Μοίρασε σαν αντίδωρο τη ζωή και το θάνατο
Οι άνθρωποι της γενιάς μου δεν πεθαίναν
Στα νοσοκομεία κραυγάζαν έξαλλοι στα εκτελεστικά
Αποσπάσματα τα χέρια τους ήταν μαγνήτες
Τρώγαν πικρό ψωμί καπνίζαν φημερίδες
Ζητώντας ευλαβικά μια θέση σ’ αυτήν τη γη.

Όπου κι αν στάθηκαν οι σκιές τους ριζώναν
Άδικα προσπαθείτε δε θα ξεριζωθούν ποτέ
Θα προβάλλουν μπροστά στα τρομαγμένα σας μάτια
Τώρα τα καταλάβαμε όλα καταλάβαμε
Τη δύναμή μας και για τούτο μιλώ
Με σπασμένη φωνή που κλαίει
Κάθε φορά στη θύμησή τους.

                    Κραυγές της νύχτας (1960) 


14. Τ’ αεροπλάνα πολυβολούσαν…(Νίκος Καρύδης)

            Τ’ αεροπλάνα πολυβολούσαν τα σπίτια μας,
            οι όλμοι γκρεμίζανε τις πόρτες,
            το σκοτάδι έμπαινε στις κάμαρες
            απ’ τα σπασμένα τζάμια των παραθυριών...

                              Στο μπαλκόνι είχαμε κρεμάσει ένα σεντόνι
                              και ζητούσαμε βοήθεια· 
                              σ’ ένα ματωμένο μαξιλάρι πέθαινε
                              ένας άγνωστος άνθρωπος.

                              Η ώρα δύο του μεσημεριού
                              κ’ έβρεχε...
                          
                              Ανάμεσα στις πιπεριές και τους ευκάλυπτους,
                              εκεί στο γύρισμα του έρημου δρόμου
                              στυλώναμε τα μάτια της ελπίδας
                              και περιμέναμε να φανής   
                              σα σημαία, σαν αγέρας –
                              έστω σα θάνατος.

                              Η ώρα δύο του μεσημεριού
                              κ’ έβρεχε...
                              Η ώρα δύο του μεσημεριού
                              και σε σκεφτόμουν...
                                                                            
 (Η τελευταία θάλασσα)
 


15.  Αυτοβιογραφία (Θανάσης Κωσταβάρας)

Σαν το αγρίμι έζησα.
Στυλώνοντας πάντα τ’ αυτί μου.
Αλλάζοντας πρόσωπο κι όνομα
Ανάμεσα σε τουφέκια, σίδερα και σκοινιά.
Μες σε πηγάδια έριξαν τον ύπνο μου.
Σκυλιά και σύρματα ξέσκισαν το κορμί μου.
Δεν μου άφησαν τίποτα.
Τη σιωπή μου γλίτωσα μόνο.
Σαν το αγρίμι έζησα τη ζωή μου.

                                   Από την «Κατάθεση» - 1965
 

16. «Οφειλή» (Τίτος Πατρίκιος)

Μέσα από τόσο θάνατο που έπεσε και πέφτει,
πολέμους, εκτελέσεις, δίκες, θάνατο κι άλλο θάνατο
αρρώστεια, πείνα, τυχαία δυστυχήματα,
δολοφονίες από πληρωμένους εχθρών και φίλων,
συστηματική υπόσκαψη κ' έτοιμες νεκρολογίες
είναι σα να μου χαρίστηκε η ζωή που ζω.
Δώρο της τύχης, αν όχι κλοπή απ' τη ζωή άλλων,
γιατί η σφαίρα που της γλύτωσα δε χάθηκε
μα χτύπησε το άλλο κορμί που βρέθηκε στη θέση μου.
Έτσι σα δώρο που δεν άξιζα μου δόθηκε η ζωή
κι όσος καιρός μου μένει
σαν οι νεκροί να μου τον χάρισαν
για να τους ιστορήσω.

                                
                                17. Η νύχτα με βασανίζει και φέτος (Τάκης  Σινόπουλος)

                                 Σύντροφοι που άλλοτε σκοτώθηκαν
                                 Βγήκαν μες τα μεσάνυχτα
                                 Μισό το πρόσωπό τους φαγωμένο
                              
                                 Είχε μια αλλήθωρη ματιά το βλέμμα τους
                                  Ξέκοβε για τα περασμένα
                                 -Να ’ ρθεις μου είπε ο Ανδρέας
                               
                                  Τον περιμέναμε νύχτες και νύχτες ξάγρυπνοι
          
                                  Παντού καπνιές χαλάσματα γκρεμίδια
                                  Στον άλλο κόσμο θα’ χει ασπρίσει το γενάκι του
                                  Φυλλώματα σκεπάζουν την καρδιά  του

                                  Κι εσύ Μιχάλη πάλι σε θυμάμαι
                                  Άγουρος να κρυφομιλάς με το χαφιέ-
                                  Ένα τσαλακωμένο πρόσωπο
                    
                                  Ανθός της λεμονιάς βαθύ γαρύφαλο 
                                  Λουλούδια του άλλου κόσμου που τα πήρε ο άνεμος
                                  Και τώρα ασπρίζουνε μες το σκοτάδι  

                                                                                                               

18.  Ο Έκτορας κι η Ανδρομάχη (Ιάκωβος Καμπανέλλης) 

Από το Τρωικό κάστρο η Ανδρομάχη
στον Έκτορα που κίναε για τη μάχη
φώναξε με φωνή φαρμακωμένη:

«Στρατιώτη μου, τη μάχη θα κερδίσει,
όποιος πολύ το λαχταρά να ζήσει.
Όποιος στη μάχη πάει για να πεθάνει,
στρατιώτη μου για πόλεμο δεν κάνει»

Έτσι κι εμένα η κόρη του Γαβρίλη
σαν έφευγα στις 20 τ' Απρίλη
μου φώναξε ψηλά από το μπαλκόνι:

«Στρατιώτη αν θες τη μάχη να κερδίσεις,
μια κοπελίτσα κοίτα ν' αγαπήσεις.
Όποιος το γυρισμό του όρκο δεν κάνει,
στρατιώτη μου, τον πόλεμο το χάνει».




19. Ο Ιρλανδός κι ο Ιουδαίος (Νίκος Γκάτσος)

Χρόνια και χρόνια μες στην άμμο
εκεί που ανθίζει η φοινικιά
δυο φίλοι πήγαιναν σε γάμο
δώρα κρατώντας και προικιά
Ο ένας ήταν ιρλανδός, ο άλλος ήταν ιουδαίος

Δίψα τους έκαιγε τα χείλη
μα πριν φωνάξουν τη βροχή
είδαν στην έρημο μια πύλη
που γραφε τέλος και αρχή
Μπροστά πηγαίνει ο ιρλανδός, πίσω πηγαίνει ο ιουδαίος


Πέρασαν τα μεγάλα τείχη
και κάπου εκεί στην αγορά
κάποιον ρωτήσανε στην τύχη
πού είναι ο γάμος κι η χαρά
Τον ρώτησε ο ιρλανδός, τον ρώτησε κι ο ιουδαίος

Κι αυτός απλώνοντας τα χέρια
τους έδειξε στο χώμα εμπρός
δυο πεθαμένα περιστέρια
που ήταν η νύφη κι ο γαμπρός
Δάκρυσε τότε ο ιρλανδός, δάκρυσε και ο ιουδαίος.

 
              20. Οι τρεις (Νικόλαους Λενάου)
 
       Αφού κι η τελευταία εχάθη μάχη, 

      τρεις ιππείς επιστρέφουνε μονάχοι.
 
      Από βαθιές πληγές το αίμα ρέει ζεστό,
      τ’ άλογο σκύβει να το εισπνέει.

      Από τη σέλα το αίμα τ’ αναβάτου, 

      κι από τους χαλινούς, έφτασε κάτου.

      Αγάλι αγάλι τ’ άλογο πηγαίνει, 

      αλλά το αίμα τρέχει και πληθαίνει.

      Οι τρεις ιππείς πηγαίνουν πλάι πλάι, 

      ο ένας στον άλλο γέρνει κι ακουμπάει.

      Στο πρόσωπο βλέπουν ο ένας τον άλλο, 

      και λένε μ’ αναστεναγμό μεγάλο:

      - Από μια κόρη τρυφερά αγαπούμαι, 

      γι’ αυτό τώρα πεθαίνοντας λυπούμαι.
 

      - Έχω χτήματα πολλά, σπίτια, δάση,
      κι η νύχτα έτσι νωρίς θα με σκεπάσει.

      - Δεν έχω πάρεξ το Θεό του κόσμου,
      μα πόσο με φοβίζει ο θάνατός μου!

      Και καθώς με τ’ άλογα προχωρούνε,

      τρία κοράκια γύρω τους πετούνε.

      Τους μοιράζονται, κρώζοντας καθένα:
       -Δικοί σας οι δυο, κι ο τρίτος εμένα.

    
                                       
                        
              
             21. Επαναστάτης (απόσπασμα) (1922) / Bidrohi,   (Καζί Ναζρούλ Ισλάμ)
            Εξαντλημένος από τις μάχες, εγώ, ο μεγάλος επαναστάτης
                      Θα αναπαυθώ εν ειρήνη μόνο όταν βρω
 Τον ουρανό και τους αιθέρες ελεύθερους από τα λυπηρά βογγυτά των καταπιεσμένων.
      Μόνο όταν τα πεδία των μαχών θα είναι καθαρά από τον θόρυβο των αιμοσταγών σπαθιών,
                       Εξαντλημένος από τις μάχες, θα αναπαυθώ εν ειρήνη
                                           Εγώ, ο μεγάλος επαναστάτης.