Παρασκευή, 27 Ιανουαρίου 2017

64ο κριτήριο:Ψεύτικες ειδήσεις: Η ενημέρωση από το διαδίκτυο

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
 
 64o κριτήριο αξιολόγησης                                               Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                   φιλόλογος

              Ψεύτικες ειδήσεις:Ένας σοβαρός κίνδυνος για την ποιότητα της Δημοκρατίας

    «Που το έμαθες αυτό;» «Το διάβασα στο internet». Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει αυτή την φράση καθώς το διαδίκτυο αποτελεί πλέον για όλους μας, ειδικά για τις νεώτερες γενιές τη βασική πηγή ενημέρωσης. Με την «παραδοσιακή δημοσιογραφία» να υποχωρεί με ραγδαίο ρυθμό και τα social media να αποτελούν τον πιο γρήγορο και διαδεδομένο τρόπο για να ενημερωθεί κάποιος, οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν είναι πολλοί και σε κάθε περίπτωση πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν.

     Η μεγάλη συνέπεια που τη συναντούμε ήδη μπροστά μας, είναι πως αυτός ο παραδοσιακός τρόπος «συλλογής της είδησης» και εκφοράς δημόσιου λόγου, που περιλαμβάνει την ενυπόγραφη άποψη – άρα και τις ανάλογες ευθύνες – μαζί με τον έλεγχο της πηγής και της αξιοπιστίας της, συμπιέζεται από ένα πλήθος ανώνυμων δημοσιευμάτων που μπορεί μέσα σε ελάχιστα λεπτά να αναπαραχθούν με τέτοιο ρυθμό που ακόμα και να διαψευστούν εκ των υστέρων, η «ζημιά» έχει γίνει και η «είδηση» έχει ταξιδέψει σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να πάρει τον δρόμο του γυρισμού.

    Στον «μαγικό» κόσμο των social media, ο κάθε πολίτης γίνεται ουσιαστικά ένας εν δυνάμει «δημοσιογράφος», καθώς αποτελεί τον πομπό μεταφοράς πληροφορίας. Επηρεάζει την κοινή γνώμη, γίνεται δέκτης και πολλαπλασιαστής ειδήσεων με καταιγιστικό ρυθμό.

    Πόσες φορές έχουμε δει μία ψευδή πληροφορία, η οποία κάπου στα… μέσα της διαδρομής διαψεύδεται, αλλά την επόμενη μέρα συνεχίζει να αναπαράγεται καθώς ο δέκτης δεν πληροφορήθηκε ποτέ τη διάψευση μέσα στο χάος της υπερπληροφόρησης.

   Με δεδομένο μάλιστα πως η αμφισβήτηση όλων των παραδοσιακών δομών άρα και των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης αυξάνεται από ένα παγκόσμιο κύμα που αυτοχαρακτηρίζεται της «μη πολιτικής ορθότητας», κάποιοι επιτήδειοι μπορεί να βρουν πολύ εύκολα «ευήκοα ώτα» για να διασπείρουν είτε τις θεωρείς συνωμοσίας τους, είτε ψευδείς ειδήσεις και προπαγανδιστικό υλικό. Ο κίνδυνος δεν είναι καθόλου αμελητέος αν σκεφτεί κάποιος πως η πληροφορία είναι Δημοκρατία, και πως το δικαίωμα στην ορθή και αξιόπιστη είδηση είναι αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε πολίτη.

     Στο εξωτερικό η συζήτηση έχει ήδη ανοίξει. Τόσο το facebook όσο και η Google έχουν εξαγγείλει πως αναζητούν τρόπους καταπολέμησης των ψευδών ειδήσεων, καθώς σε έναν κόσμο που ολοένα και περισσότερο ενημερώνεται μέσω διαδικτύου, αν συνεχιστεί το φαινόμενο θα είναι δυσδιάκριτη η διαφορά μεταξύ μίας αληθινής ή ψεύτικης είδησης.

    Στη Γερμανία μελετούν τους τρόπους με τους οποίους θα καταπολεμηθεί η «μάστιγα» των ψευδών ειδήσεων. Στο πλαίσιο αυτό οι αρχές του Βερολίνου σκέφτονται να καταπολεμήσουν τις λεγόμενες «ψεύτικες ειδήσεις» που διακινούνται μέσω των social media δημιουργώντας ένα «κέντρο άμυνας ενάντια στην παραπληροφόρηση».

    Στην Ελλάδα δεν έχουμε ασχοληθεί όσο θα έπρεπε με το συγκεκριμένο θέμα και είναι σχεδόν σίγουρο πως με την ένταση την οποία αποκτά θα το βρούμε μπροστά μας πολύ σύντομα. Εκτός της πολιτικής σφαίρας που έχει δείξει κάποιο ενδιαφέρον για το θέμα, στην Ελλάδα έχει δημιουργηθεί η πρώτη πλατφόρμα που ασχολείται με το συγκεκριμένο θέμα. Είναι η ομάδα «ellinika hoaxes».

    O δημοσιογράφος Δημήτρης Αλικάκος, εκ των βασικών συνεργατών της προσπάθειας, μας ανέλυσε τη σημασία του εγχειρήματος και τους κινδύνους από αυτή τη νέα παγκόσμια «μάστιγα». «Tο φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων δεν είναι εύκολο να εξαλειφθεί. Άλλωστε δεν είναι ελληνικό, είναι παγκόσμιο. Με την εμφάνιση του διαδικτύου η είδηση ξέφυγε από τη διαχείριση του επαγγελματία δημοσιογράφου και πέρασε (και) στον απλό χρήστη. Αυτή είναι μια νέα πραγματικότητα –όχι απαραίτητα κακή- που όμως έκανε ανεξέλεγκτη τη διακίνηση της ανεύθυνης ενημέρωσης που δεν υπακούει σε καμία δεοντολογία και κανόνα» αναφέρει ο κ. Αλικάκος. Στην ερώτηση αν αυτό το φαινόμενο μπορεί κατά τη γνώμη του να επηρεάσει την ίδια την Δημοκρατία, κάνει λόγο για την ποιότητα του πολιτεύματος και την αξία αλλά και το δικαίωμα ενός πολίτη να είναι σωστά ενημερωμένος.

    «Ξεκινώντας από τη βασική θέση ότι καλός πολίτης είναι ο σωστά ενημερωμένος πολίτης, θα λέγαμε ότι ο πολίτης που για παράδειγμα πιστεύει τις ειδήσεις περί αεροψεκασμών που «στόχο έχουν το μυαλό μας», είναι υποψήφιο θύμα οποιασδήποτε ψεύτικης είδησης και απάτης. Στην συνέχεια ο ίδιος γίνεται πομπός που τις αναπαράγει. Πολλές από τις αποφάσεις που παίρνει κάθε άνθρωπος στη ζωή του βασίζονται σε ένα πλήθος πληροφοριών που δέχεται ως αληθείς. Αν αυτές είναι ψευδείς είναι προφανές ότι οι επιλογές και αποφάσεις του θα είναι λάθος. Και αυτό, ναι, επηρεάζει την ποιότητα της δημοκρατίας».

      Το γεγονός πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποιος προβληματισμός και δεν έχει ανοίξει ευρύτερα μία τέτοια συζήτηση, ίσως να είναι μία παράλειψη σοβαρή και να αποδεικνύει πως στη χώρα μας αργούμε να αντιληφθούμε πράγματα που στο μέλλον θα επηρεάζουν την ζωή μας. Υπάρχει ωστόσο η δυνατότητα η πολιτεία να προστατεύσει τους πολίτες από το συγκεκριμένο φαινόμενο; Ο κ. Αλικάκος απαντά:

     «Είναι δύσκολο θέμα. Οι απαγορεύσεις πολλές φορές φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα, και επιπλέον κανένας πολιτικός δεν είναι σε θέση να ορίσει τι είναι αληθές και τι ψευδές, γι’ αυτό άλλωστε και η «διάψευση» είναι μέρος του παιχνιδιού. Το ζητούμενο είναι να εφαρμόζεται το ισχύον νομικό πλαίσιο –αν κριθεί ότι δεν είναι επαρκές να το ενισχύσουμε- και να υπάρξουν πρωτοβουλίες από την πλευρά των μεγάλων ΜΜΕ προς την κατεύθυνση της προστασίας του χρήστη του διαδικτύου. Το βλέπουμε στη Βρετανία με το BBC όπου πρόσφατα ανακοίνωσε την δημιουργία ειδικής ομάδας που θα έχει την ευθύνη της διασταύρωσης δεδομένων και την αποκάλυψη των σκοπίμως ψευδών και παραπλανητικών ειδήσεων που κάνουν τον γύρο του κόσμου. Αυτό δεν μπορείς παρά να το επιδοκιμάσεις».

… «Η πληροφορία είναι πολύτιμο αγαθό. Είναι κάτι σαν την τροφή μας. Αν είναι σάπια, θα μας στείλει στο νοσοκομείο ή ακόμα και στο θάνατο. Θα τη δίναμε ποτέ στο παιδί μας; Δεν έχουμε λοιπόν το δικαίωμα να αφήνουμε ανεξέλεγκτο το ψέμα και την παραπλάνηση». Αυτό ίσως να είναι και ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα του – όχι και τόσο μακρινού- μέλλοντος. Να μπορούμε να ξεχωρίσουμε την αλήθεια από το ψέμα.
                                      (Σταύρος Παπαντωνίου εφημ. Καθημερινή 25/1/ 2017). 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                            Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: ελλοχεύουν, συνέπεια, μεταφοράς, αμελητέος, προφανές.
                                                                                            Μονάδες 5
Β2. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στην 1η και 2η παράγραφο του κειμένου;
                                                                                            Μονάδες 4
Β3. «Είναι δύσκολο…επιδοκιμάσεις».Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της προτελευταίας παραγράφου του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                            Μονάδες 6
Β4α. «Η πληροφορία είναι πολύτιμο αγαθό. Είναι κάτι σαν την τροφή μας. Αν είναι σάπια, θα μας στείλει στο νοσοκομείο ή ακόμα και στο θάνατο. Θα τη δίναμε ποτέ στο παιδί μας; Δεν έχουμε λοιπόν το δικαίωμα να αφήνουμε ανεξέλεγκτο το ψέμα και την παραπλάνηση».
Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της παραγράφου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                            Μονάδες 4
β. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στις δύο πρώτες παραγράφους του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                            Μονάδες 6
Β5. «…στη χώρα μας αργούμε να αντιληφθούμε πράγματα που στο μέλλον θα επηρεάζουν την ζωή μας». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε τον λόγο που συμβαίνει αυτό.
                                                                                            Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Η ενημέρωση σήμερα παρέχεται περισσότερο από τις ιστοσελίδες του διαδικτύου και τα social media και λιγότερο από τα άλλα ΜΜΕ δηλαδή την τηλεόραση ή τον τύπο. Μάλιστα όλα τα ραδιοφωνικά ή τηλεοπτικά κανάλια ή έντυπα και τα ειδησεογραφικά πρακτορεία έχουν αντίστοιχες ιστοσελίδες που παρέχουν συνεχή ροή ενημέρωσης στο κοινό τους, οπότε το τοπίο στην ενημέρωση αλλάζει άρδην. Πιστεύετε ότι αυτή η αλλαγή στην καθημερινή μας ενημέρωση εγκυμονεί κινδύνους και ποιους; Ποιες αρετές πρέπει να διαθέτει ο μέσος άνθρωπος για μην πέφτει θύμα παραπληροφόρησης ή εθίζεται από τη συνεχή ενημέρωση μέσω διαδικτύου και ποια είναι η σημασία της σωστής ενημέρωσης σήμερα;» (άρθρο 500-600 λέξεις).
                                                                                             Μονάδες 40
                                                                                          


Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2017

Λόγιες λέξεις και αρχαιοπρεπείς εκφράσεις.


Λόγιες λέξεις και αρχαιοπρεπείς εκφράσεις 
Πως να εμπλουτίσετε τον λόγο σας.  
                                                                   Παπατσίρος Απόστολος 
                                                                                                 φιλόλογος     
α                                                                
αβρόχοις ποσί: χωρίς να βρέξει τα πόδια του, δηλ. άκοπα, ακούραστα.
Αβδηρίτης: αυτός που είναι από τα Άβδηρα, γεν. ολιγόμυαλος, ματαιόδοξος, επιδειξιομανής εξ ου και αβδηριτισμός δηλ. ακρισία, κενοδοξία.
αβελτηρία: ανοησία, μωρία.
αγαστός: αξιοθαύμαστος (πχ. συνεργασία).
άγος: έγκλημα.
άθυρμα: παίγνιο, άβουλο ον, φερέφωνο.
αιδώς Αργείοι: ντροπή Αργείοι, φράση του Στέντορα όταν οι Αχαιοί έχαναν τη μάχη (Ιλιάδα.Ε 787). Λέγεται με αποστροφή και ειρωνεία για αυτούς που αποδεικνύονται κατώτεροι των περιστάσεων.
αιδήμων σιγή: ένοχη σιωπή.
αιέν αριστεύειν: πάντα να αριστεύεις. (Ιλιάδα Ζ 208:αἰὲν ἀριστεύειν καὶ ὑπείροχον ἔμμεναι ἄλλων).
αίολα επιχειρήματα: αβάσιμα, αστήρικτα επιχειρήματα, (έωλος είναι ο χθεσινός, ο μπαγιάτικος).
ακκίζομαι: αυτοθαυμάζομαι, καμαρώνω με τον εαυτό μου ή κάνω νάζια (ιδίως για γυναίκες).
αλχημεία: μεθόδευση, πονηρία.
Αμαζόνες: γυναίκες που ιππεύουν έξοχα, πολύ δυναμικές.
Αμάλθειον κέρας: πηγή αφθονίας, αγαθών, (μυθ. από την κατσίκα Αμάλθεια που έθρεφε τον Δία).
αιχμή του δόρατος: κύριο σημείο κρούσης και υπεροχής, το βασικό όπλο.
Αμφιτρύων: ο διοργανωτής συμποσίου, ο οικοδεσπότης της δεξίωσης.
αμφότεροι: και οι δύο.
ανακρούω πρύμναν: φεύγω άτακτα, υποχωρώ.
αναφανδόν: φανερά.
ανέκαθεν: από παλιά, πάντα.
αντίπαλον δέος: ο φόβος του εχθρού
αποδιοπομπαίος τράγος: εξιλαστήριο θύμα.
από καθέδρας: από ψηλά, από θέση ισχύος.
από μηχανής θεός: ανέλπιστη βοήθεια που δίνει τη λύση.
αποφράς ημέρα: καταραμένη μέρα
αποχρώσαι ενδείξεις: επαρκείς ενδείξεις, όχι όμως αποδείξεις.
άρδην: ριζικά, εντελώς.
αρειμάνιος: επιθετικός, πολεμοχαρής.
Αρμαγεδδών: Βιβλικός τόπος της τελικής σύγκρουσης του Καλού με το Κακό, ολική καταστροφή.
άρχειν και άρχεσθαι: να εξουσιάζει και να εξουσιάζεται.
ασκαρδαμυκτί: χωρίς να κλείνει τα βλέφαρα, με τεταμένη την προσοχή, αφοσίωση.
ασκός του Αιόλου: η πηγή της καταστροφής, η αιτία του κακού.
Άτη: με κεφ. είναι η προσωποποίηση της συμφοράς, ενώ άτη με μικρό είναι η συσκότιση, η σύγχυση του νου.
αυτόχθων: γηγενής, ημεδαπός, εντόπιος, επιχώριος.
αυθωρεί και παραχρήμα: χωρίς χρονοτριβή, αμέσως.
αυτόχρημα: αμέσως, ταυτόχρονα.
άχθος αρούρης: βάρος της γης, περιττό φορτίο δηλ. άχρηστος, φράση του Αχιλλέα (Ιλ. Σ 104).
αχίλλειος πτέρνα : το σημείο που είναι ευάλωτος, τρωτός κάποιος.

β
Βαβέλ: ειδ. ουρανομήκης ή δαιδαλώδης κατασκευή, γεν. σύγχυση, ασυνεννοησία.
Βαλκυρίες: βόρειες θηλυκές θεότητες του Οντίν που συνόδευαν τους ήρωες νεκρούς στον Άδη.
βουστροφηδόν: όπως οργώνει το βόδι από τη μια άκρη στην άλλη, τρόπος γραψίματος σε σχήμα s.

γ
γαία πυρί μειχθήτω: η γη και η φωτιά ας γίνουν ένα, δεν πάει να καεί το σύμπαν.
γερανοί του Ιβύκου: αποκάλυψη ενόχου και απόδοση δικαιοσύνης μετά θάνατον, πρβ. θεία δίκη.
γη και ύδωρ: απόλυτη υποταγή, παράδοση στον εχθρό της γης και των νερών δηλ. της πατρίδας.
γη Χαναάν: η γη της επαγγελίας.
γόρδιος δεσμός: άλυτος γρίφος.
γράμμα κενόν: ανεκπλήρωτο, ανεφάρμοστη ή άνευ σημασίας διάταξη.

δ
δαμόκλειος σπάθη: σπαθί που κρεμόταν από μια τρίχα αλόγου πάνω από τον θρόνο του τυράννου Δαμοκλή, μτφ. διαρκής απειλή, άμεσος κίνδυνος.
Δάμων και Φιντίας: αχώριστοι φίλοι, πιστοί.
διά πυρός και σιδήρου: μέσα από μεγάλες δυσκολίες ή κινδύνους.
διαρρήδην: κατηγορηματικά, ρητά.
διά το θεαθήναι: για τα μάτια του κόσμου, για τις εντυπώσεις όχι για την ουσία.
διάττων αστήρ: αστέρι που μεσουράνησε, έλαμψε κι έσβησε γρήγορα, πρόσκαιρη δόξα.
διέβην τον Ρουβίκωνα: πέρασα τα όρια, υπερέβην τα εσκαμμένα, βαδίζω για σύγκρουση.
διελκυστίνδα: κυρ. παιχνίδι δύο ομάδων με το τράβηγμα ενός σκοινιού, μτφ. αντιπαράθεση.
δίκην (+ γεν.): επιρ. όπως, ωσάν, πχ. δίκην νυμφίου, σαν γαμπρός.
διονυσιασμός: γλυκιά μέθη, έκσταση, παράλογη μανία.
Διόσκουροι: παιδιά του Δία (Κάστωρ και Πολυδεύκης), αχώριστοι, ταιριστοί.
δούναι και λαβείν: το πάρε δώσε, η αμφίδρομη σχέση, η συναλλαγή, η δοσοληψία, η αντίδοση.
δούρειος ίππος: ύπουλο τέχνασμα, αδιόρατη απειλή.
δρακόντεια μέτρα: πολύ αυστηροί νόμοι, από τη νομοθεσία του Αθηναίου Δράκοντα που έλεγαν ότι ήταν γραμμένη με αίμα.
δώρον άδωρον: ανώφελο δώρο, άνευ ουσίας κατάσταση, κάτι που δεν έχει αντίκρισμα.

ε
εάλω η Πόλις: η Πόλη έπεσε, κυριεύτηκε.
Εγκέλαδος: μτφ. σεισμός, κυρ. ένας από τους Τιτάνες που προκαλούσε αναταράξεις στη γη.
είθισται: συνηθίζεται.
ειρήσθω εν παρόδω: ας ειπωθεί παρεμπιπτόντως ή σε παρένθεση, επί τη ευκαιρία.
εις επίκοον όλων: για να τ’ ακούσουν όλοι καλά.
εις επίρρωσιν: προς επιβεβαίωση, σε ενίσχυση ή απόδειξη ισχυρισμού.
εις το διηνεκές: για πάντα, αείποτε.
εκάστοτε: κάθε φορά.
εκατέρωθεν: και από τις δύο πλευρές, ένθεν και ένθεν.
εκατόμβη: κυρ. θυσία εκατό βοδιών, μτφ. μεγάλη ανθρωποσφαγή.
εκ βαθέων: από το βάθος της ψυχής, μύχια, ειλικρινώς, λατ. De profundis.
εκ βάθρων: ριζικά, από τη βάση.
εκτοξεύει μύδρους: εκτοξεύει απειλές, (μύδροι =πυρακτωμένα σίδερα).
εκ του μη όντος: εκεί που δεν υπήρχε.
εκ του σύνεγγυς: από κοντά.
εκ των ένδον: από μέσα.
εκ των ενόντων: από τους ίδιους, τους ήδη υπάρχοντες, πχ δόθηκε λύση εκ των ενόντων.
εκ των ων ουκ άνευ: χωρίς αυτό δε γίνεται, δηλ. απαραίτητη προϋπόθεση, λατ. sine qua non.
έκων άκων: με ή χωρίς τη θέλησή του.
ελιξήριο: (αραβ. al iksir) παρασκεύασμα αλχημιστών για να παρατείνει τη νεότητα.
ελέω θεού: με την έγκριση ή την ευλογία του θεού, πχ. ελέω θεού μοναρχία.
εναλλάξ: εκ περιτροπής.
ένθεν και ένθεν: και από τη μια και από την άλλη πλευρά, πχ ένθεν και ένθεν του ποταμού.
εν πλω: κατά την πλεύση.
ενταύθα: εδώ.
εντελέχεια: (εντελώς+ έχειν) ζωτική ορμή των όντων προς βελτίωση της φύσης τους, εξιδανίκευση, αυτοπραγμάτωση (αριστοτελικός όρος).
εν τη ρύμη του λόγου: στη ροή της ομιλίας.
εν χορώ: όλοι μαζί συγχρονισμένα.
εν χρω κεκαρμένοι: κοντοκουρεμένοι, στη ρίζα της τρίχας.
εξ απαλών ονύχων: από τη βρεφική ηλικία που τα νύχια του παιδιού είναι μαλακά, παιδιόθεν.
εξ απορρήτων: για τα απόρρητα, τα μυστικά.
έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν: επιτρέπεται στους Κλαζομένιους να κάνουν ασχήμιες, φράση με ειρ. νόημα από την αρχ. Σπάρτη, δηλ. ας λένε ή ας κάνουν ό,τι θέλουν, από αχρείους τι περιμένεις;
εξ ιδίων κρίνει τα αλλότρια: κρίνει τους άλλους με βάση τον εαυτό του.
έξις δευτέρα φύσις: η συνήθεια γίνεται δεύτερη φύση για τον άνθρωπο.
εξ οικείων τα βέλη: από μέσα, από δικούς του ανθρώπους δέχεται επικρίσεις ή επίθεση.
έξωθεν: από έξω, πχ. η έξωθεν καλή μαρτυρία.
εξώλης και προώλης: ο εντελώς διεφθαρμένος και κατεστραμμένος.
επαΐων: ο ειδικός για κάποιο θέμα, ειδ. για τα θέματα της ψυχής κατά Πλάτωνα.
έπεα πτερόεντα: λόγια του ανέμου, δηλ. ανυπόστατα.
επέκεινα: το μετά από εδώ, η αιωνιότητα (αριστοτελικός όρος).
επί ξυρού ακμής: στην κόψη του ξυραφιού, σε πολύ επώδυνη θέση.
έργω: με έργα, έμπρακτα.
έρεβος: το βαθύ σκοτάδι του κάτω κόσμου.
Ερινύες: γυναίκες απαίσιες στην όψη που κυνηγούσαν και τιμωρούσαν όσους διέπρατταν ύβρη.
Ερμαφρόδιτος: γιος του Ερμή και της Αφροδίτης με διπλή -ανδρική και γυναικεία- φύση, μτφ. αμφισεξουαλική φύση.
ερρίφθη ο κύβος: η απόφαση πάρθηκε, το ζάρι έπεσε, λατ. alea iacta est, ιστορική φράση του Ιούλιου Καίσαρα το 49 πΧ, όταν διέβη τον Ρουβίκωνα.
ερήμην: χωρίς να είναι παρών, εν τη απουσία του.
ερρέτω: ας χαθεί, στο διάβολο.
έρρωσο – έρρωσθε: να είσαι καλά – να είστε καλά.
έτερον εκάτερον: διαφορετικό το ένα από το άλλο.
ευ ζην: να ζεις καλά, ποιοτικά.
Ευμενίδες: καλότροπες Ερινύες, που έχουν εξευμενιστεί.

ζ
ζην επικινδύνως: η επικίνδυνη ζωή, λατ. pericoloso vivere.
ζώον φύσει πολιτικόν: ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως πολιτικό ον.
ζώπυρο: το προσάναμμα, το φρύγανο.

η
ήγουν: τουτέστιν, ήτοι, δηλαδή.
Ηγερία: η γυναίκα που εμπνέει έναν πολιτικό, έναν καλλιτέχνη, που του συμπαραστέκεται.
ήθος ανθρώπω δαίμων: η μοίρα του ανθρώπου είναι ο χαρακτήρας του (Ηράκλειτος).
ηλίου φαεινότερον: ξεκάθαρο, ολοφάνερο.
Ηλύσια πεδία: ο παράδεισος των αρχαίων, ο τόπος των ηρώων και των ενάρετων.
ήμαρτον: αμάρτησα, συγνώμη.
Ηρόστρατου σύμπλεγμα: πυρομανία. Ο Ηρόστρατος είχε κάψει τον ναό της Εφέσου για να τον μνημονεύουν στην ιστορία.
ήρξατο χειρών αδίκων: άρχισε πρώτος να αδικεί.
ήσσονος σημασίας: μικρότερης σημασίας.

θ
θέσει: λόγω θέσης δηλ. ιδιότητας, το αντίθετο του φύσει δηλ. εκ φύσεως.
θεία δίκη: τιμωρία απ’ τον θεό.
Θέμις: θεά της δικαιοσύνης, εξού θεμιτό δηλ. δίκαιο και αθέμιτο δηλ. άδικο.
θρυαλλίδα: κυρ. φιτίλι, μτφ. έναυσμα.
θύραθεν παιδεία: η δυτική παιδεία, η προερχόμενη από τον Διαφωτισμό.
θωπεύω: χαϊδεύω απαλά, μτφ. καθησυχάζω.

ι
ιδιαζόντως ειδεχθές: αποτρόπαιο, αποκρουστικό (για έγκλημα).
ιδία βουλήσει: με τη δική του θέληση.
ίδωμεν: θα δούμε, ας περιμένουμε.
ιθύνοντες: οι έχοντες την ευθύνη, την αρμοδιότητα, πχ. ιθύνων νους.
ιστός της Πηνελόπης: εργασία που αργεί να τελειώσει σκόπιμα.
ισχύς εν τη ενώσει: η δύναμη είναι στην ένωση, στη συνεργασία.
ίτε παίδες Ελλήνων: εμπρός παιδιά των Ελλήνων (Αισχύλος, Πέρσες στ. 402).

κ
καθ’ έξιν: από συνήθεια, από επιρροή.
καθεστηκυία τάξις: το κατεστημένο, η κοινωνική και πολιτική κατάσταση της εποχής.
καθεύδειν υπό τον μανδραγόραν: κοιμάται βαριά από τη χρήση μανδραγόρα (ναρκωτικό των αρχαίων) μτφ. είναι στον κόσμο του.
καινά δαιμόνια: νέους θεούς, ανατρεπτικές απόψεις ή δοξασίες.
καιροί ου μενετοί: οι καιροί δεν περιμένουν, οι ευκαιρίες περνούν.
καλός κ’ αγαθός: ο ωραίος στο σώμα (γυμνασμένος) και ο ενάρετος δηλ. ο ανδρείος στην ψυχή.
Κασσάνδρα: μάντισσα κακών επών, κόρη του Πριάμου που δεν την πίστευαν.
κατάγω νίκην: κερδίζω νίκη, θριαμβεύω.
κατά κόρον: υπερβολικά.
κατ’ αρχάς: αρχικά, πρώτον…
κατ’ αρχήν: κατά βάσει, στα κύρια σημεία.
κατά συρροή: κατ’ εξακολούθηση.
κατά το δοκούν: κατά τη γνώμη του.
κατά το μάλλον ή ήττον: περισσότερο ή λιγότερο.
κατ’επίφασιν: φαινομενικά, αντ. του κατ’ ουσίαν.
κατ’ ευφημισμόν: αντίθετο της πραγματικότητας, μόνο κατά το όνομα.
κατ’ ιδίαν: ιδιαιτέρως, κατά πρόσωπο.
κεκλεισμένων των θυρών: με κλειστές πόρτες.
κεραυνός εν αιθρία: μεγάλη ανατροπή, ξαφνικό γεγονός, είδηση που έκανε πάταγο.
Κέρβερος: ο φύλακας που προκαλεί τον φόβο, απροσπέλαστος.
κλεινόν άστυ: η ένδοξη πόλη.
κλίνη του Προκρούστη: ο τρόπος βασανισμού, το μαρτύριο που προσαρμόζεται ανάλογα με το θύμα.
κοινή η τύχη και το μέλλον αόρατον: η μοίρα των ανθρώπων είναι κοινή και το μέλλον τους άγνωστο.
κοινός τόπος: σύνηθες.
κόλαφος: χαστούκι.
κόμη της Βερενίκης ή πλόκαμος της Βερενίκης: όμορφη βασίλισσα της Αιγύπτου που είχε πλούσια μαλλιά με τέτοια λάμψη που έγιναν αστερισμός.
κομίζω γλαύκα εις Αθήνας: δεν πρωτοτυπώ, δεν λέω τίποτα καινούργιο, η Αθήνα ήταν γεμάτη από κουκουβάγιες.
κόπρος του Αυγείου: τόπος γεμάτος ακαθαρσίες, δυσωδία, μτφ. βουνό τα προβλήματα.
κορυβαντισμός: εκστατικός χορός, ιερή μανία, από τους ιερείς της Ρέας ή Κυβέλης στη Φρυγία μτφ. έξαλλος ενθουσιασμός.
κουτί της Πανδώρας: μτφ. πηγή δεινών, κυρ. το κουτί που έκλεισαν οι θεοί όλα τα κακά, το έδωσαν στον Επιμηθέα να το φυλάει, αλλά το άνοιξε η γυναίκα του, η Πανδώρα, από περιέργεια κι ελευθερώθηκαν τα δεινά στον κόσμο. Έμεινε όμως μέσα η ελπίδα.
Κροίσος: κυρ. ματαιόδοξος βασιλιάς της Λυδίας, μτφ. πάμπλουτος.
κτήμα ες αεί: απόκτημα για πάντα.
κύκνειον άσμα: κυρ. επιθανάτια κραυγή του κύκνου, μτφ. τελευταίο έργο ενός δημιουργού.

λ
Λαβύρινθος: δαιδαλώδης κατασκευή, χωρίς αρχή και τέλος, μτφ. πολύ μπερδεμένη κατάσταση.
λάθρα: κρυφά
Λερναία Ύδρα: πολυπλόκαμο τέρας, προβλήματα που δεν έχουν τελειωμό, που πολλαπλασιάζονται.
λίαν: πολύ.
λίκνο: κυρ. η κούνια του βρέφους, μτφ. η γενέτειρα, ο τόπος που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε πχ. η Αθήνα, το λίκνο της δημοκρατίας.
Λυδία λίθος: κυρ. μαύρη πέτρα που δοκιμάζουν την καθαρότητα του χρυσού, μτφ. η δοκιμασία.

μ
Μαινάδες: κατώτερες θεότητες των δασών, ακόλουθοι του Διονύσου, μτφ. γυναίκες αρπακτικές και επικίνδυνες.
μάντης κακών επών: μάντης κακών ειδήσεων.
μαρτύριο του Σισύφου: ατέλειωτο κι επώδυνο μαρτύριο.
μαρτύριο του Ταντάλου: αιώνια πείνα και δίψα.
Μέγαιρα: αρπακτική και βίαιη γυναίκα.
μείζονος σημασίας: μεγάλης σημασίας.
Μέντορας: ο συμβουλάτορας, ο πνευματικός καθοδηγητής.
μετά βδελυγμίας: μετ’ αποστροφής.
μετά παρρησίας: με το θάρρος της γνώμης, την τόλμη στον λόγο.
μεταξύ σφύρας και άκμονος: ανάμεσα στο σφυρί και το αμόνι, μτφ. σε πολύ δύσκολη κατάσταση.
μετ’ επιτάσεως: με ένταση, με έντονη αξίωση.
μέτρον άριστον: το μέτρο (η σύνεση, η εγκράτεια) είναι το καλύτερο.
Μήδεια: η παιδοκτόνος μάνα.
μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω: κανείς αγεωμέτρητος (μη σχετικός) να μην μπει (στη σχολή ενν.).
μηδέν άγαν: τίποτα πολύ, όλα με μέτρο στη ζωή.
μηδένα προ του τέλους μακάριζε: μην καλοτυχίζεις κάποιον πριν να δεις το τέλος (θάνατό) του.
μήλον της Έριδος: αιτία της διαμάχης.
μη μου άπτου: μη με ακουμπάς, μτφ. ακατάδεκτος, απρόσιτος, ευάλωτος, εύθραυστος τύπος.
μη μου τους κύκλους τάραττε: μη μου χαλάτε τα σχήματα (φρ. Αρχιμήδη), γεν. μη με ενοχλείτε.
μήνις: θυμός, οργή. 
μη προτρεχέτω η γλώσσα της διανοίας: να μην προτρέχει η ομιλία της σκέψης.
Μίδας: φιλάργυρος βασιλιάς, γεν. ο πάμπλουτος.
Μιθριδατισμός: ανοχή, εξοικείωση με ό,τι πριν θεωρούσαμε ιδιαίτερα επικίνδυνο.
μίτος Αριάδνης: η άκρη του νήματος που σε οδηγεί, το κουβάρι που ξετυλίγεται.
Μοίρες: ήταν η Κλωθώ, η Λάχεσις και η Άτροπος που μοίραιναν τα νεογέννητα βρέφη.
Μορφέας (αγκαλιά του Μορφέως): ο θεός ύπνος.
μούσα: οι 9 μούσες προστάτιδες τεχνών, μτφ. η γυναίκα πηγή της έμπνευσης κάποιου καλλιτέχνη.

ν
Νάρκισσος: ωραιοπαθής νέος, αυτάρεσκος.
Νέμεσις: θεία οργή.
νόστιμον ήμαρ: ημέρα επιστροφής στην πατρίδα.
νους υγιής εν σώματι υγιεί: το υγιές μυαλό προϋποθέτει υγιές σώμα (λατ. φρ. Γιουβενάλης).

ξ
ξενηλασία: ο διωγμός των ξένων από την πόλη.
ξένιος Ζεύς: ο φιλόξενος Δίας.

ο
ό γέγονε, γέγονε: ό,τι έγινε, έγινε.
όθεν: απ’όπου.
οιδιπόδειο σύμπλεγμα: η έλξη του αγοριού με τη μητέρα του, ο ισχυρός ψυχικός δεσμός της μάνας.
οικεία βουλήσει: με τη δική του θέληση.
οικεία κακά: δικές μας ενοχές, συμφορές.
οιονεί: σαν να λέμε, έτσι περίπου.
οιωνός: κυρ. πτηνό μτφ. καλό ή κακό σημάδι.
οίστρος: κυρ. αλογόμυγα, μτφ. έμπνευση.
όνειδος: ντροπή.
ό μη γένοιτο: μακάρι να μη γίνει αυτό.
όμοιος ομοίω αεί πελάζει: ο όμοιος με τον όμοιο κάνει παρέα.
ο νοών νοείτω: αυτός που μπορεί να καταλάβει, ας καταλάβει.
όπερ έδει δείξαι: αποδείχτηκε αυτό που έπρεπε να αποδειχτεί (Ευκλείδης).
όπου γη και πατρίς: κάθε γη είναι ο τόπος μας, η πατρίδα μας (Στωικοί).
όπου δει: όπου πρέπει.
ουαί τοις ηττημένοις: αλίμονο στους χαμένους.
ουδείς αγνωμονέστερος του ευεργετηθέντος: κανένας δεν είναι πιο αγνώμων από τον ευεργετηθέντα.
ουδείς εκών κακός: κανένας δεν είναι κακός με τη θέλησή του (Σωκράτης).
ουδόλως: καθόλου.
ούκ εν τω πολλώ τω ευ: δεν είναι στα πολλά η ευτυχία.
οψόμεθα εις Φιλίππους: θα ιδωθούμε στους Φιλίππους, εκεί θα γίνει η τελική αναμέτρηση.

π
παίζομεν εν ου παικτοίς: παίζουμε με αυτά που δεν παίζουν δηλ. με πολύ σοβαρά θέματα.
Πακτωλός: μτφ. πηγή πλούτου, χρυσωρυχείο.
παλλάδιο: κυρ. ξόανο της θεάς Αθηνάς που έπεσε εξ ουρανού, μτφ. θεόδοτη σοφία.
πανάκεια: φάρμακο για κάθε νόσο, γιατρικό για όλα.
πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος: ο άνθρωπος είναι το μέτρο της αξίας των πραγμάτων.
παρά θιν’ αλός: στην ακρογιαλιά.
παρ’ αξίαν: χωρίς να το αξίζει.
πάραυτα: αμέσως.
παρ’ ελπίδα: χωρίς να το περιμένουμε.
πάρθιον βέλος: ύπουλο χτύπημα, αναπάντεχο.
πεμπτουσία: κυρ. το πέμπτο στοιχείο, ο αιθήρ, μτφ. το βασικό συστατικό, το απόσταγμα.
περαιτέρω: τα επόμενα
περί όνου σκιάς: κυρ. για τη σκιά του γαϊδάρου, μτφ. για κάτι εντελώς ασήμαντο.
πίθος Δαναΐδων: το πιθάρι χωρίς πάτο που γέμιζαν οι κόρες του Δαναού στον Άδη, γιατί σκότωσαν τους συζύγους τους τη νύχτα του γάμου τους, μτφ. ατέλειωτο μαρτύριο.
πνέω μένεα: έχω οργή, μεγάλο θυμό.
πνέει τα λοίσθια: είναι στα τελευταία του, ψυχορραγεί.
πόθεν έσχες: από πού το βρήκες, το απέκτησες.
πόρρω: μακριά
ποιείται την νήσσαν: κάνει την πάπια, προσποιείται ότι δεν καταλαβαίνει.
προς άγραν: προς αναζήτηση.
πρωτεϊκός: που αλλάζει μορφή, μεταμορφώνεται όπως ο Πρωτέας.
Πυγμαλίων: μυθ. ο έρωτας του γλύπτη για το τέλειο γλυπτό του. Νεοτ. Ο άνδρας που διαπλάθει τον χαρακτήρα της αγαπημένης του. Από το έργο του Μπέρναρ Σω «Ωραία μου κυρία».
πυξ λαξ: γροθιά και κλωτσιά.
πύρρειος νίκη: σημαντική νίκη αλλά με πολλές απώλειες, βαρύ τίμημα.

ρ
ραστώνη: νωθρότητα, ραθυμία.
ρέκτης: μεταρρυθμιστής.
ρήμα κενό: ανεκπλήρωτο, λόγος χωρίς ουσία-αντίκρισμα.

σ
σαρδόνιο χαμόγελο: πικρόχολο, ειρωνικό χαμόγελο.
σάτυρος: ακόλουθος του Διονύσου, τραγοπόδης, ερωτύλος μτφ. ερωτομανής, ακόλαστος.
σειληνοί: δαίμονες του δάσους σαν τους Κενταύρους και σατύρους.
Σειρήνες: γυναικείες θεότητες του νερού, σαγηνευτικές και επικίνδυνες για τη γοητεία τους.
Σίβυλλα: μάντισσα, πυθία και σιβυλλική ρήση είναι η αινιγματική, η μυστηριώδης.
Σκύλλα και Χάρυβδη: μυθ. τέρατα, που δεν μπορείς να αποφύγεις το ένα ή το άλλο.
σοφόν το σαφές: σοφία είναι η σαφήνεια.
Συβαρίτης: ο τρυφηλός, ο μαλθακός, εξ ου και συβαριτισμός δηλ. πολυτελής διαβίωση.
συλλήβδην: συνολικά, εν όλω.
συν Αθηνά και χείρα κίνει: μαζί με τη θεά Αθηνά, κούνα και συ το χέρι σου. Λέγεται για κάποιον που ενώ πνιγόταν στη θάλασσα, περίμενε να τον σώσει η Αθηνά, χωρίς να κάνει τίποτα.
συνημμένος: συναπτόμενος, συνοδευτικός.
συκοφαντώ: κακολογώ, δυσφημώ κάποιον χωρίς αποδείξεις.
Συμπληγάδες: στενό πέρασμα, πολύ επικίνδυνη δοκιμασία.
στεντόρεια φωνή: πολύ δυνατή φωνή. Στέντορας ομηρ. ήρωας.
Σφίγγα: μυθικό τέρας, μτφ. αυτός που δεν αποκαλύπτει τη σκέψη του, τα μυστικά του.
σφόδρα: πολύ.

τ
τα εν οίκω μη εν δήμω: αυτά που γίνονται στο σπίτι μας, δεν τα λέμε στον κόσμο.
τα εξ αμάξης: επικρίσεις, ύβρεις, χυδαιολογίες. «Τού ’συρε τα εξ αμάξης» φράση από την πομπή των Ελευσίνιων μυστηρίων που γυναίκες πάνω σε άμαξες περιέπαιζαν με σκώμματα το πλήθος.
τα καθ’ ημάς: τα δικά μας.
τα πάντα ρει: τα πάντα αλλάζουν.
Τάρταρα: η μυθική κόλαση, ο τόπος τιμωρίας για τους κακούς στα σκοτάδια του κάτω κόσμου.
τείνω ευήκοον ους: ακούω προσεκτικά, πρβ. στήνω αφτί ν’ ακούσω.
τηρουμένων των αναλογιών: σύμφωνα με το τι είναι ο καθένας ή το καθετί τι αντιπροσωπεύει.
Τιτάνες: μυθ. παιδιά του Ουρανού και της Γης, μτφ. πολύ δυνατοί, ανίκητοι, αθάνατοι.
τι μέλλει γενέσθαι: τι πρόκειται να γίνει.
τις αγορεύειν βούλεται; ποιος θέλει να μιλήσει;
τι τέξεται η επιούσα; τι θα γεννήσει (φέρει) η επόμενη μέρα;
το αιρείν και αιρείσθαι: το να εκλέγεις και να εκλέγεσαι.
το γίγνεσθαι: η εξέλιξη, η πραγματικότητα του κόσμου και της ζωής.
το δέον είναι: αυτό που επιβάλλεται κατά περίπτωση, το πρέπον.
το δις εξ αμαρτείν ουκ ανδρός σοφού: κάποιος που κάνει το ίδιο σφάλμα δυο φορές δεν είναι σοφός.
το μη χείρον βέλτιστον: το ελάχιστο κακό είναι καλό.
το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον: είναι αδύνατο να αποφύγεις τη μοίρα σου.
το ποιόν: η ποιότητα, η αξία.
τουτέστιν: δηλαδή.
τραγέλαφος: αλλόκοτο, αφύσικο, αλλοπρόσαλλη κατάσταση.
των οικιών ημών εμπιμπραμένων ημείς άδομεν: τα σπίτια μας καίγονται κι εμείς τραγουδάμε.
τω όντι: πράγματι.

υ
ύβρις: αλαζονεία, ασέβεια.
υμέναιος: το τραγούδι του γάμου.
υπερέβη τα εσκαμμένα: ξεπέρασε τα όρια.
υπό την αίρεσιν: με την επιφύλαξη, υπό την προϋπόθεση.
υπό μάλης: κάτω από τη μασχάλη, στρατιωτικό παράγγελμα.
υπό την αιγίδα: υπό την προστασία.
υπό την επήρεια: κάτω από την επίδραση, τον επηρεασμό.

φ
φαίνεσθαι: η εικόνα, η εξωτερική εντύπωση.
φανάρι του Διογένη: ο κυνικός Διογένης έψαχνε τους ανθρώπους με το φανάρι (ειρ.) λέγοντας «άνθρωπο ζητώ!».
φάσκω και αντιφάσκω: λέω και ξελέω.
φαύλος κύκλος: κύκλος που δεν κλείνει ποτέ, ατέλειωτη κατάσταση.
φενάκη: κυρ. περούκα, μτφ. απάτη.
φερέφωνο: υποχείριο, ενεργούμενο.
φευ: αλίμονο.
φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας: να φοβάστε τους Έλληνες ακόμα κι αν σας φέρνουν δώρα.
φρυκτωρίες: αρχ. αναμμένοι δαυλοί για τη μετάδοση μηνυμάτων.
φύρδην μίγδην: ανακατωμένα, σε ακαταστασία, σε σύγχυση.
φύσει και θέσει: είναι δικαιωματικά και από τη φύση του και από την ιδιότητά του.

χ
χαμαιλέων: αλλάζει χρώμα ανάλογα με το περιβάλλον, αυτός που προσαρμόζεται σε όλα.
χαίνουσες πληγές: ανοικτές πληγές.
Χίμαιρα: μυθ. φοβερό τέρας, αλλόκοτο, υβριδικό πλάσμα. Χιμαιρικός είναι ο ανύπαρκτος, ο απραγματοποίητος.
χορεία: σύνολο προσώπων, πρβ. χορός γερόντων.
χρόνου φείδου: να λυπάσαι τον χρόνο σου, λατ. carpe diem.
χρυσούς αιών: ιδανική εποχή.
χύδην όχλος: ο αμόρφωτος, άξεστος λαός, η άναρχη μάζα.

ψ
ψέγω: κατηγορώ.
ψήγμα: υπόλειμμα μετάλλου - χρυσού, μτφ. μικρό κομμάτι, ελάχιστο δείγμα.(πχ ψήγματα αλήθειας).
ψηλαφίζω: αγγίζω απαλά με τα δάκτυλα, ψαύω.
ψιμύθιο: πούδρα προσώπου, φτιασίδι.
ψιχίο: ψίχουλο, ασήμαντο.
ψυχοπομπός Ερμής: ο Ερμής που συνοδεύει τις ψυχές και τις παραδίδει στον Χάροντα.

ω
ώδινεν όρος και έτεκε μυν: μετ. κοιλοπονούσε το βουνό και γέννησε ποντίκι, μτφ. για κάποιον που ενώ υπόσχεται μεγάλες αποκαλύψεις ή δίνει μεγάλες υποσχέσεις, αυτές αποδεικνύονται ασήμαντες ή αστείες.
ως δέλεαρ: κάτι για να τον δελεάσει, μτφ. ισχυρό κίνητρο.
ωσεί παρών: σαν να ήταν εκεί, δηλαδή απουσίαζε.
Ὡς χαρίεν ἔστ' ἄνθρωπος, ὅταν ἄνθρωπος ᾖ: πόσο χαριτωμένος είναι ο άνθρωπος, όταν είναι πραγματικά άνθρωπος.



Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

63ο κριτήριο αξιολόγησης: Έθνη σε κρίση, θεσμοί σε αμφισβήτηση

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ


63ο κριτήριο αξιολόγησης                                                     Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                          φιλόλογος
                                        Έθνη σε κρίση, θεσμοί σε αμφισβήτηση
                Αναζητώντας μια νέα εθνική ταυτότητα σε ένα διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο

    «Μεγάλη αναταραχή, υπέροχη κατάσταση», συνήθιζε να λέει ο Μάο Τσε-Τουνγκ τον καιρό της παντοδυναμίας του για να περιγράψει τις στιγμές κρίσης που περνούσε το κομμουνιστικό εγχείρημα στην Κίνα. Με αυτήν την φράση μέχρι σήμερα υποδηλώνεται ο συνεχής κύκλος που κάνει η ιστορία έχοντας ταυτόχρονα ως αφετηρία και τέλος εθνικές κρίσεις και επιτυχίες. Οι εθνικές κρίσεις, όσο επώδυνες είναι για μια χώρα, τόσο πιο γόνιμες μπορούν να φανούν για την αναγέννηση ενός έθνους, την ενίσχυση των θεσμών του και γενικότερα τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας και της θέσης του στον παγκόσμιο χάρτη ισχύος. Η Γαλλική επανάσταση γέννησε το σύγχρονο Δυτικό πολιτικό σύστημα, η οικονομική κρίση του 1929 προσδιόρισε τις οικονομικές αρχές που εφαρμόστηκαν στη Δυτική καπιταλιστική οικονομία τον 20ο αιώνα και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ώθησε τους Ευρωπαϊκούς λαούς να αντιληφθούν τα κοινά τους συμφέροντα και επιτάχυνε την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Τα ιστορικά αυτά γεγονότα λειτούργησαν ως εφαλτήριο σε μια σειρά κρατών για να αναθεωρήσουν την πορεία τους.

    Από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, μέχρι την Αραβική Άνοιξη και την ελληνική και ευρωπαϊκή κρίση χρέους, η τελευταία δεκαετία έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στους εθνικούς και παγκόσμιους θεσμούς. Γίνεται πλέον αντιληπτό ότι το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν οι σύγχρονες δημοκρατίες και οικονομίες βρίσκεται σε μια κατάσταση συνεχούς εξέλιξης που προσφέρει ευκαιρίες καινοτομίας, δημιουργικότητας και προόδου για όποιο έθνος καταφέρει να τις αξιοποιήσει. Είτε πρόκειται για κρίση οικονομική, είτε για κρίση πολιτική, το ζητούμενο για τους εθνικούς θεσμούς είναι το πώς θα υπερβούν τα στενά όρια των δυνατοτήτων τους για να διορθώσουν τις παθογένειες που προκάλεσαν την κρίση. Το ζητούμενο, δηλαδή, είναι οι σύγχρονες κοινωνίες – μεταξύ των οποίων και η ελληνική – να μετατρέψουν το σοκ της κρίσης σε ευκαιρία επαναπροσδιορισμού των θεσμών τους, και με αυτόν τον τρόπο να καθορίσουν το μέλλον των επόμενων γενεών.

    Η διεθνής εμπειρία από τις χώρες που κατάφεραν να μεταρρυθμίσουν το κράτος και την οικονομία τους προσφέρει παραδείγματα για την στρατηγική με την οποία ο πολιτικός κόσμος και η κοινωνία της Ελλάδας θα μπορούσαν να διαχειριστούν και να αξιοποιήσουν την κρίση με έναν πιο δημιουργικό τρόπο. Τα επιτυχή παραδείγματα που προσφέρει η διεθνής κλίμακα καταδεικνύουν τον δρόμο που θα έπρεπε να είχε επιλέξει η Ελλάδα για να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο της κρίσης με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Η πόλωση και η αντιπαλότητα των ελληνικών πολιτικών κομμάτων θα μπορούσαν να είχαν αντικατασταθεί από την συναίνεση και τον εθνικό διάλογο, ο κοινωνικός αυτοματισμός από την συνειδητοποίηση και την αλλαγή νοοτροπίας, και, τέλος, η μεταρρυθμιστική αδράνεια από ένα ριζοσπαστικό εθνικό σχέδιο που θα είχε στον πυρήνα του το στοιχείο της κοινωνικής διαβούλευσης και αποδοχής.

    Το ελληνικό πολιτικό σύστημα δομήθηκε κατά τα χρόνια της μεταπολίτευσης με κύριο στόχο την επίτευξη ισχυρών, σταθερών κυβερνήσεων που θα ήταν ικανές να προσελκύσουν ευρείες μάζες πολιτών και να επιτύχουν μεγάλες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Άλλωστε, έπειτα από αρκετές δεκαετίες πολιτικής αποσταθεροποίησης και εμφύλιου διχασμού, το εκλογικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ασκούνταν η πολιτική είχαν ως κεντρικό στόχο τη διασφάλιση σταθερότητας. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, –αν και αναγκαία– καθόρισε όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος, αλλά επηρέασε και τον πολιτικό πολιτισμό που επικράτησε στη χώρα. Οδήγησε, δηλαδή, στην υιοθέτηση πρακτικών και συμπεριφορών που έγιναν μέρος του πολιτικού παιχνιδιού. Ο κομματικός εγωισμός, η συγκρουσιακή ρητορική, η απουσία στοιχειώδους συνεννόησης σε κομβικά ζητήματα που απασχολούσαν τη χώρα, αποτέλεσαν τα βασικά στοιχεία με τα οποία η εκάστοτε αντιπολίτευση κέρδιζε τις εκλογές. Η συναίνεση, ο διάλογος και η συνεργασία των πολιτικών δυνάμεων δεν αποτελούσαν αναγκαία συνθήκη για την άσκηση εξουσίας και γι’ αυτόν τον λόγο δεν αποζητούνταν.

    Παράλληλα, ο λαϊκισμός έγινε το πολιτικό εργαλείο που εξασφάλιζε την παραμονή των κομμάτων στην εξουσία και την εκπλήρωση των πελατειακών υποσχέσεων που είχαν δώσει. Η σχέση μεταξύ κόμματος, εκτελεστικής εξουσίας και συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων μετατράπηκε σε σχέση εξάρτησης, συναλλαγής και άσκησης πολιτικών που ήταν ενάντια στο δημόσιο συμφέρον. Η πρακτική της σύγκρουσης και της τεχνητής κομματικής αντιπαράθεσης υπηρετούσε αυτό το τρίγωνο συναλλαγής σε περιόδους οικονομικής ευημερίας και κάλυπτε κάτω από το πέπλο της αντιπαράθεσης τη διαφθορά και τον οικονομικό παρασιτισμό. Ωστόσο, η κρίση χρέους που ξέσπασε το 2010 ανέδειξε την αδυναμία των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων να ανταποκριθούν στην πρόκληση αυτή και απέδειξε ότι το συγκεκριμένο πολιτικό και οικονομικό μοντέλο της μεταπολίτευσης δεν ήταν βιώσιμο. Τα πολιτικά κόμματα διαχειρίστηκαν την κρίση εντός του υπάρχοντος πλαισίου και δεν επιχείρησαν να το υπερβούν και να υιοθετήσουν τις πρακτικές άλλων χωρών που προέταξαν από την πρώτη στιγμή τη συνεργασία και τον εθνικό διάλογο για να υπερβούν την κρίση.

   Η Αραβική Άνοιξη που ξεκίνησε από την Τυνησία και σιγά σιγά εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Συρία και την Υεμένη προσφέρει παραδείγματα διαφορετικών στρατηγικών για τη διαχείριση εθνικών κρίσεων. Παρότι το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδραματίστηκαν τα γεγονότα της Αραβικής Άνοιξης είναι διαφορετικό από το πλαίσιο της ελληνικής πραγματικότητας, οι παράγοντες που συμβάλλουν στη διαχείριση κρίσεων παραμένουν συγκρίσιμοι.
                          (Στράτος Δ. Καμενής, διεθνολόγος και οικονομικός αναλυτής 24/06/2016)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                    Μονάδες 25
Β1. Να γράψετε από μια συνώνυμη λέξη για κάθε τύπο που σας δίνεται:
εγχείρημα, συνεχούς, επιλέξει, αδράνεια, παραμονή.
                                                                                    Μονάδες 5
Β2. Να γράψετε από μια αντώνυμη λέξη για κάθε τύπο που σας δίνεται:
επιτάχυνε, συναίνεση, δομήθηκε, προσελκύσουν, εξαπλώθηκε.
                                                                                    Μονάδες 5
Β3. Ποιoς είναι o τρόπος ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                    Μονάδες 5
Β4. Ποιον τρόπο και ποια μέσα πειθούς επιστρατεύει ο συγγραφέας στη δεύτερη παράγραφο;
                                                                                    Μονάδες 5
Β5. Να βρείτε το είδος της συλλογιστικής πορείας στην τρίτη παράγραφο. 
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                    Μονάδες 5
Β6. «Οι εθνικές κρίσεις, όσο επώδυνες είναι για μια χώρα, τόσο πιο γόνιμες μπορούν να φανούν για την αναγέννηση ενός έθνους». Να γράψετε μια παράγραφο 80-100 λέξεων περίπου που να εξηγείτε αυτή την ανάγκη αναγέννησης του έθνους.
                                                                                    Μονάδες 10

Γ' Παραγωγή Λόγου: «Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η οικονομική κρίση της χώρας μας είναι ευκαιρία για την αναγκαία αναθεώρηση των θεσμών και τη μεταρρύθμιση του κράτους σύμφωνα και με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Ποιοι θεσμοί του κράτους και της κοινωνίας, κατά τη γνώμη σας, πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους σ’αυτή τη νέα εθνική προσπάθεια και πώς πιστεύετε ότι η χώρα μας μπορεί να βγει από το αδιέξοδο της οικονομικής κρίσης; Υποθέστε ότι γράφετε ένα άρθρο για την προσωπική σας ιστοσελίδα (500-600 λέξεις περίπου)».                      
                                                                                    Μονάδες 40

 Ενδεικτική απάντηση για το β΄ερώτημα δίνεται στο κείμενο: "Για ποια ανάπτυξη;" http://papatsiros.blogspot.gr/2016/07/blog-post.html

Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

62ο κριτήριο:"Ο ρόλος της παιδείας στην εθνική άμυνα"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ
62ο κριτήριο αξιολόγησης                                                          Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                             φιλόλογος
                                        Ο ρόλος της παιδείας στην εθνική άμυνα

   Η έννοια της «εθνικής άμυνας» είναι μια σύνθετη έννοια που περιλαμβάνει κάθε μορφή υπεράσπισης ενός έθνους έναντι επιβουλών και διεκδικήσεων που ­άμεσα ή έμμεσα απειλούν την ύπαρξη, την επιβίωση και την ακεραιότητά του. Κάθε αντίσταση και αγώνας, ένοπλος ή ηθικός, εναντίον έμπρακτης ή επαπειλούμενης αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας ενός έθνους συνιστά την εθνική άμυνα.

    Δεν είναι δε τυχαίο ότι η έννοια της άμυνας έχει συνδεθεί με την έννοια του έθνους (μιλούμε για εθνική άμυνα), αφού η άμυνα αναλαμβάνεται και ασκείται κυρίως από τις ένοπλες δυνάμεις μιας χώρας, για να διαφυλαχθούν τα ιερά και τα όσια τα οποία συνιστούν ένα έθνος: η πατρίδα, η θρησκεία, η οικογένεια, οι θεσμοί, η ελευθερία, η δημοκρατία, η παιδεία, ο πολιτισμός. Η εθνική άμυνα απλώνεται και σκεπάζει όλα όσα ενσαρκώνει ο ιστορικός βίος ενός έθνους, η εθνική του υπόσταση, η ταυτότητά του ως έθνους. Γι’ αυτό και η άμυνα τού έθνους, η εθνική του άμυνα, έχει μεν ως επίκεντρο και ως αιχμή το ένοπλο τμήμα της εθνικής άμυνας, τις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά επεκτείνεται και σε μια ηθική και πνευματική άμυνα η οποία περιβάλλει, συμπληρώνει και εμπνέει την εθνική άμυνα. Αυτή τη μορφή εθνικής άμυνας υπαγορεύει η εθνική συνείδηση, ό,τι ενώνει όλους τους πολίτες: η κοινή πατρίδα, η κοινή καταγωγή, η κοινή γλώσσα, η κοινή πίστη, η κοινή ιστορία, τα κοινά ήθη και έθιμα, η κοινή νοοτροπία, οι κοινές αξίες, ο κοινός πολιτισμός. Ό,τι με μια λέξη, στην περίπτωση της Ελλάδος, θα μπορούσε να ονομασθεί ελληνική παιδεία και ελληνική συνείδηση.

     Η προσφορά ελληνικής παιδείας στους νέους και η καλλιέργεια στις ψυχές τους της ελληνικής συνείδησης συνιστά την εθνική μας παιδεία. Δεν νοείται δε εθνική άμυνα που δεν πηγάζει, δεν τροφοδοτείται και δεν εμπνέεται από μια εθνική παιδεία, από μια παιδεία που αποσκοπεί στην καλλιέργεια της προσωπικότητας του παιδιού, ώστε να αποτελέσει συνειδητό και υπεύθυνο πολίτη μιας ελεύθερης και δημοκρατικής χώρας, της οποίας την ανεξαρτησία, την ακεραιότητα και τους δημοκρατικούς θεσμούς να αισθάνεται από μόνος του την ανάγκη και να θεωρεί τιμή του να υπερασπίσει, αν και όποτε χρειαστεί.

    Η εθνική άμυνα με τις Ένοπλες Δυνάμεις, με το στράτευμα και τη στράτευση, προετοιμάζει τους πολίτες να υπερασπισθούν την πατρίδα με τα όπλα. Η εθνική παιδεία, με την καλλιέργεια του πνεύματος, του ήθους και του φρονήματος των νέων μέσα από την Εκπαίδευση όλων των βαθμίδων, τους προετοιμάζει ηθικά και πνευματικά να καταλάβουν τι σημαίνει υπεράσπιση της πατρίδας, ποιες αξίες και ποια ιδανικά έχουν χρέος να υπερασπίσουν όταν χρειαστεί να πολεμήσουν, και γιατί πρέπει ­ έστω και με κίνδυνο της ζωής τους ­ να αγωνιστούν γι’ αυτά. Ο σκοπός της εθνικής παιδείας, δηλ. της παιδείας που παρέχεται στη σχολική εκπαίδευση, είναι διττός: α) να διδάξει γνώσεις, να εφοδιάσει δηλ. τους μαθητές με πληροφορίες σε διάφορους κλάδους του επιστητού και να αναπτύξει τη γνωστική και νοητική δύναμη του νέου, ώστε να ενεργεί και να σκέπτεται σωστά και δημιουργικά· β) (που ενδιαφέρει το θέμα μας) να καλλιεργήσει την ψυχή και το πνεύμα του νέου, να του εμπνεύσει αξίες και ιδανικά, να του δώσει αρχές, να του δείξει μορφές συμπεριφοράς και αυτοπειθαρχίας, να του ξυπνήσει ευαισθησίες ηθικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές. Ειδικότερα, έργο της εθνικής παιδείας είναι να μυήσει τον νέο στη γλώσσα, στην ιστορία και στις παραδόσεις της πατρίδας του, στην πίστη, στις τέχνες και στα γράμματα και, γενικότερα, στον πολιτισμό, που προσδιορίζει την εθνική του ταυτότητα, την εθνική φυσιογνωμία της χώρας του και την εθνική ιδιοπροσωπία του λαού στον οποίον ανήκει. Και ο μεν στόχος της γνωστικής και νοητικής ανάπτυξης επιτυγχάνεται κυρίως με τα γνωστικά μαθήματα (μαθηματικά, φυσική, χημεία, βιολογία, πληροφορική κ.λπ.), ενώ ο στόχος της πνευματικής και εθνικής γενικότερα καλλιέργειας και αγωγής επιτυγχάνεται κυρίως με τα εθνικά λεγόμενα μαθήματα (γλώσσα, ιστορία, λογοτεχνία, θρησκευτικά, γεωγραφία, πολιτισμός, παραδόσεις κ.λπ.).

   Στους δασκάλους της πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και στους καθηγητές της δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, ιδίως τους φιλολόγους, εμπιστεύεται η Πολιτεία, η κοινωνία και το έθνος ολόκληρο την εθνική παιδεία των νέων, την εθνική εκπαίδευση των αυριανών πολιτών του. Αυτό και μόνο δείχνει τι βαρύτητα δίδεται στο Σχολείο και τι βάρος εναποτίθεται στους ώμους των εκπαιδευτικών, των δασκάλων των Σχολείων μιας χώρας, των ανθρώπων που θα οδηγήσουν εξ απαλών ονύχων τους νέους να αποκτήσουν εθνική συνείδηση. Γι’ αυτό και ο ρόλος του δασκάλου ­ του αληθινού δασκάλου και όχι του απλού διδάσκοντος ­σφραγίζει την εθνική Παιδεία και προσδιορίζεται ως λειτούργημα. Γι’ αυτό και ο ρόλος των Πανεπιστημίων που καταρτίζουν τους δασκάλους και των δύο βαθμίδων της Παιδείας είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθοριστικός θα έλεγα της εθνικής παιδείας. Γι’ αυτό και είναι πολύ μεγάλη η ευθύνη της Πολιτείας, η οποία επιλέγει, καταρτίζει, οργανώνει και ελέγχει το σύστημα λειτουργίας της εθνικής παιδείας. Εθνική Παιδεία και Εθνική Άμυνα, άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους, αφού δεν μπορεί να υπάρξει η μία χωρίς την άλλη, συνιστούν τον κορμό τής εθνικής πολιτικής μιας χώρας και βασική προϋπόθεση για την εθνική της ανεξαρτησία, εδαφική και πνευματική.

(Γεώργιος Μπαμπινιώτης, καθηγητής Γλωσσολογίας, πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, 07/01/2001)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                         Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται:
επιβουλών, συνιστούν, υπαγορεύει, διττός, εξ απαλών ονύχων.
                                                                                         Μονάδες 5
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: αντίσταση, επεκτείνεται, ενώνει, βαρύτητα, άρρηκτα.
                                                                                         Μονάδες 5
Β3. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                         Μονάδες 5
Β4.α. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στη δεύτερη παράγραφο (Δεν είναι…συνείδηση.) του κειμένου;  Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
β. Ποια η συλλογιστική πορεία της ίδιας παραγράφου;
                                                                                         Μονάδες 10 (6+4)
Β5. Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε γιατί ο συγγραφέας θεωρεί το επάγγελμα του αληθινού δασκάλου λειτούργημα.
                                                                                          Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Η ελληνική εκπαίδευση σήμερα δοκιμάζεται από την εγχώρια οικονομική κρίση και αντιμετωπίζει την πρόκληση της παγκοσμιοποίησης που διαφοροποιεί τις συνθήκες ζωής σε όλα τα επίπεδα. Υποθέστε ότι γράφετε ένα άρθρο στην ιστοσελίδα του σχολείου σας (500-600 λέξεις περίπου). Να αναφερθείτε στους στόχους που πρέπει να υπηρετεί η εκπαίδευση σήμερα εκτός από την εθνική διαπαιδαγώγηση των νέων και να προτείνετε τρόπους καλύτερης διασύνδεσης του σχολείου με την αγορά εργασίας όσο και την κοινωνία γενικότερα».
                                                                                           Μονάδες 40




Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2017

Τρομοκρατία:"O Χάντιγκτον είχε δίκαιο..."


ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ: Η ¨ασύμμετρη απειλή¨ και οι ¨παράπλευρες απώλειες¨..
                                                                                                  Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                  φιλόλογος (13-11-2010)
                                                                                                      
    Τρομοκρατία είναι η χρήση βίας ή η απειλή βίας για τη δημιουργία τρόμου ή ανασφάλειας στον εχθρό. Περιλαμβάνει μεμονωμένες ή μαζικές δολοφονίες ή και απόπειρες δολοφονίας, βομβιστικές ενέργειες, απαγωγές ή συλλήψεις, βίαιους ξυλοδαρμούς ή απειλές, προκειμένου να ασκηθεί πίεση ή εκβιασμός στον αντίπαλο και να καμφθεί κάθε αντίσταση του. Είναι βίαιη και ξαφνική επίθεση που επιφέρει ανεπανόρθωτο πλήγμα στον αντίπαλο και δημιουργεί πανικό και μόνιμο φόβο στις τάξεις του. Η ψυχολογική βία και ο τρόμος είναι για τους τρομοκράτες η καλύτερη μορφή διπλωματίας διεθνώς ή το ισχυρότερο όπλο άσκησης πίεσης σε κυβερνήσεις προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους. Το πλεονέκτημα του τρομοκράτη είναι πως δεν είναι ορατός εχθρός, δε φορά πολεμική εξάρτυση και δεν έχει διακριτικά εθνικότητας ή ιδεολογίας. Μπορεί κατά συνέπεια να κινείται κανονικά ανάμεσά μας, να μένει δίπλα μας, να μην κινεί τις υποψίες μας και να κρύβει τις σκοτεινές προθέσεις του. Γι’ αυτό και η τρομοκρατία ήταν και παραμένει άλυτο πρόβλημα.

Μορφές τρομοκρατίας:
    Υπάρχουν δύο μορφές τρομοκρατίας γενικά. Η πρώτη είναι η τρομοκρατία της εξουσίας, όταν το ίδιο το κράτος τρομοκρατεί τους πολίτες του με σκληρά αυταρχικά μέτρα ή μηχανισμούς καταστολής προκειμένου να επιτύχει την επιβολή της κυριαρχίας του. Είναι πολλά τα παραδείγματα στην ιστορία, με τυράννους όπως οι Τριάκοντα στην αρχαία Αθήνα ή οι Ιακωβίνοι μετά τη Γαλλική Επανάσταση, που η θεσμική ή νόμιμη εξουσία τρομοκρατεί εκ του συστήματος. Η δεύτερη μορφή της είναι η αντιεξουσιαστική τρομοκρατία και εδώ συγκαταλέγονται όλες οι μορφές ιδεολογικής, πολιτικής, ταξικής, φυλετικής, θρησκευτικής ή άλλης τρομοκρατίας που πολεμά την εξουσία και τους φορείς της ή τους θεωρούμενους εχθρούς κι αντιπάλους της.

    Σ’ αυτή την περίπτωση συγκαταλέγεται και ο φονταμενταλισμός των ισλαμιστών, που επιδίδονται σ’ ένα είδος τρομοκρατίας με αυτοκτονία μέλους της οργάνωσης, που προκαλεί όμως μαζικούς θανάτους από την άλλη. Οι φονταμενταλιστές εκπαιδεύονται ώστε να γίνουν ήρωες και μάρτυρες προκαλώντας με τον δικό τους θάνατο και στον εχθρό της πατρίδας ή της πίστης θανάσιμο πλήγμα. Συνήθως τα δολοφονικά αυτά χτυπήματα έχουν αθώα θύματα, ανθρώπους δηλαδή που βρέθηκαν σε λάθος σημείο τη λάθος στιγμή κι έπεσαν νεκροί από την έκρηξη που επακολούθησε. Αυτός είναι και ο στόχος τους άλλωστε, να διασπείρουν παντού τον φόβο, να μεταφέρουν τον πόλεμο παντού, σε πολυσύχναστους δρόμους, σε αγορές, σε στάσεις λεωφορείων, σε συρμούς του μετρό, σε αποβάθρες αεροδρομίων και πτήσεις αεροσκαφών, όπου υπάρχει και κινείται άνθρωπος. Η τρομοκρατία αυτή πλήττει καίρια τον αντίπαλο στην καρδιά του συστήματος, που είναι η κοινωνική και οικονομική ζωή των πόλεων, είναι ένας πόλεμος στις πόλεις, στις γειτονιές και τα σπίτια των ανθρώπων, μια ασύμμετρη απειλή, που έχει όμως και παράπλευρες απώλειες.

 
Διάφορες τρομοκρατικές οργανώσεις στον κόσμο: 
- Ε.Τ.Α (Αυτονομιστική οργάνωση Βάσκων στην Ισπανία)
- R.A.F (Φράξια Κόκκινος Στρατός) ή Μπάαντερ Μάινχοφ στην πρώην Δυτική Γερμανία
- ΕΡΥΘΡΕΣ ΤΑΞΙΑΡΧΙΕΣ (Brigate Rosse) στην Ιταλία
- I.R.A (Ιρλανδικός απελευθερωτικός στρατός)
- 17 ΝΟΕΜΒΡΗ, Ε.Λ.Α (Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας), Σέχτα Επαναστατών, Πυρήνες της φωτιάς: Ελλάδα
- Ο.Α.S, P.L.O, Φατάχ, Αμπού Νιντάλ, Τζιχάντ, Χεζμπολάχ, Αλ Ισλαμίγια, Αλ Κάιντα: Ισλαμικές χώρες.
- Τουπαμάρος : Ουρουγουάη-Περού. Φωτεινό Μονοπάτι: Περού.

Τα αίτια της τρομοκρατίας:

1) Η τρομοκρατία αιτιολογείται, χωρίς όμως να δικαιολογείται, ούτε βεβαίως να νομιμοποιείται. Η φτώχεια, η εκμετάλλευση από πολυεθνικές εταιρίες, η κοινωνική αδικία, η πολιτική καταπίεση, η καταπάτηση δικαιωμάτων, η ανάμειξη των ξένων, είναι περισσότερο άλλοθι, αλλά όχι επαρκείς αιτίες για αντίποινα αυτής της μορφής. Το σίγουρο είναι πως οι τρομοκράτες δεν μπορούν να κάνουν τακτικό πόλεμο με τον εχθρό, γιατί υστερούν εμφανώς σε όπλα και δυναμικό, οπότε αρκούνται σε ¨κλεφτοπόλεμο¨ ή ¨αντάρτικο πόλεων¨ και αντίσταση με δολοφονικές ενέδρες, βομβιστικές ενέργειες ή ¨καμικάζι μάρτυρες¨.

2) Το χαμηλό κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο ορισμένων λαών ευνοεί τη θρησκοληψία, τον δογματισμό και τον φανατισμό ένθερμων οπαδών πρόθυμων να θυσιάσουν αθώους και να θυσιαστούν οι ίδιοι. Η θυσία του μαχητή-τρομοκράτη θεωρείται ύψιστη εκδήλωση πίστης και προσφορά που θ’ ανταμειφθεί στον παράδεισο.

3) Η τρομοκρατία ορισμένων αναρχικών ή αντιεξουσιαστικών ομάδων θεωρείται μορφή κοινωνικής πάλης με όλα τα μέσα, εφόσον το αποδέχεται η μηδενιστική τους ιδεολογία. Τα θύματα επιλέγονται ώστε να αποκτήσει η ιδεολογία αυτή πολιτική βαρύτητα, αλλά και απήχηση, κυρίως λόγω της τηλεοπτικής προβολής και της δημοσίευσης προκηρύξεων. Οι γνωστές υπερβολές των μέσων όμως, υπερθεματίζουν ή και ¨προπαγανδίζουν¨ τα κίνητρα των τρομοκρατών, που έτσι αποκτούν λαϊκά ερείσματα.

4) Η επιλογή των τρομοκρατών να πλήξουν το πολιτικό σύστημα ή την οικονομική δραστηριότητα των αντιπάλων διευκολύνει τη δική τους πολιτική επικράτηση, και αυτό γίνεται συνήθως από εθνικιστικές ομάδες ή λαούς με αποσχιστικές ή αυτονομιστικές τάσεις. Εν προκειμένω κάποια ένοπλα κινήματα, όπως των Κούρδων (P.K.K) θεωρούνται από την Τουρκία, αλλά και τη διεθνή διπλωματία τρομοκρατικές οργανώσεις.

Τα αποτελέσματα της τρομοκρατίας:

1) Άνθρωποι αθώοι, και μεταξύ αυτών πολλά μικρά παιδιά, χάνουν άδικα τη ζωή τους σε ομαδικά ¨λουτρά αίματος¨. Είναι οι παράπλευρες απώλειες ενός παράλογου κι αιματηρού πολέμου που δεν έχει έλεος, μήτε τέλος. Τέτοια αθώα θύματα υπάρχουν ακόμα και σε μεμονωμένες επιθέσεις κατά συγκεκριμένων στόχων, όπως συνέβη το 1992 στο κέντρο της Αθήνας με τον άτυχο νεαρό Θάνο Αξαρλιάν, o οποίος δολοφονήθηκε από ρουκέτα της 17Νοέμβρη, που όμως προοριζόταν για τον υπουργό οικονομικών της τότε κυβέρνησης ή όπως συνέβη το 2010 στα Πατήσια, με τον μικρό Αφγανό  που έψαχνε τα σκουπίδια και διαμελίστηκε από τη βόμβα των τρομοκρατών, ενώ η αδερφή του τυφλώθηκε για πάντα.

2) Οι επιλεγμένοι στόχοι-θύματα των τρομοκρατών γίνονται μετά θάνατον αντικείμενο ανίερης προπαγάνδας και πολιτικής σκύλευσης, αφού καθυβρίζονται ανηλεώς στις προκηρύξεις των δολοφόνων τους. Οι νεκροί δεν μπορούν όμως να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, ούτε την υστεροφημία τους.

3) Αν και οι υλικές καταστροφές, έστω και δύσκολα, αποκαθίστανται, δεν αποτρέπεται όμως η τεράστια οικονομική ζημία στην εμπορική δραστηριότητα των πόλεων, όπου δρουν τρομοκρατικές ομάδες, ούτε και η απώλεια τουριστικού συναλλάγματος από τη χώρα, αφού οι περιοχές αυτές θεωρούνται επικίνδυνοι κι ανεπιθύμητοι ταξιδιωτικοί προορισμοί διεθνώς. Παράλληλα ματαιώνονται ξένες επενδύσεις στην οικονομία της χώρας, αφού δεν παρέχονται εγγυήσεις για την ασφάλεια του προσωπικού, ούτε των κεφαλαίων βέβαια.


4) Οι χώρες που δρουν τρομοκρατικές οργανώσεις απομονώνονται πολιτικά από τη διεθνή κοινότητα και πολιτισμικά από τον υπόλοιπο κόσμο. Συχνά στις χώρες αυτές ξεσπούν εμφύλιες ή ταξικές συγκρούσεις και επιβάλλονται δικτατορίες, με πρόσχημα την επιβολή τάξης και κοινωνικής ασφάλειας. Τα προβλήματα όμως διογκώνονται δραματικά σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, οπότε αυξάνεται το κύμα φυγής των φτωχών και ανυπεράσπιστων ανθρώπων προς άλλες χώρες ασφαλέστερες. Παράλληλα το εσωτερικό καθεστώς για την αυτοπροστασία του, δικαιολογεί τη λήψη έκτατων προληπτικών και κατασταλτικών μέτρων αυταρχικού χαρακτήρα, που περιορίζουν δραστικά τις πολιτικές ελευθερίες των ανθρώπων.

5) Το μεγάλο και άλυτο πρόβλημα με την τρομοκρατία είναι η κυριαρχία του φόβου και της ανασφάλειας διεθνώς. Είναι ένας συνεχής και ανελέητος πόλεμος που απειλεί την παγκόσμια ειρήνη, την τάξη και την ασφάλεια των χωρών, αλλά και τη φιλία των λαών, τη συνεργασία και τη διεθνιστική τους αλληλεγγύη. Πλέον δεν υπάρχει ασφαλές καταφύγιο πουθενά. Ο φόβος δεν κυριεύει μόνο όσους πρόκειται να ταξιδέψουν με αεροπλάνο, τραίνο ή πλοίο εκτός συνόρων, αλλά και όσους επιβιβάζονται καθημερινά σε συρμούς του metro ή λεωφορεία για να πάνε στον προορισμό τους. Τίποτα πια δεν είναι όπως παλιά μετά την 11-9-2001.


Τι πρέπει και τι μπορεί να γίνει για την αντιμετώπισή της:

1) Για να εκλείψει η τρομοκρατία θα πρέπει να καταπολεμηθούν οι διάφορες πολιτισμικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές ανισότητες και αδικίες, που γεννούν και αναπαράγουν χρόνιες παθογένειες και προκαλούν αυτές τις βίαιες εκρήξεις θυμού και οργής. Επειδή όμως αυτό φαντάζει ανέφικτο, η προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί αρχικά στον εκδημοκρατισμό των κυβερνήσεων των λαών αυτών, ώστε να υπάρχει και μελλοντική συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα, τον Ο.Η.Ε, την Ε.Ε ή ανθρωπιστικές οργανώσεις ανά τον κόσμο. Με τον εκδημοκρατισμό των κρατών, την καταπολέμηση της φτώχειας, του αναλφαβητισμού και της κοινωνικής ανισότητας μπορούμε να ελπίζουμε στην άρση των εμποδίων επικοινωνίας και συνεργασίας με τα άλλα αναπτυγμένα κράτη, αλλά και την υπέρβαση της κρίσης. Η τρομοκρατία δεν πρέπει να θεωρείται ως ένα εσωτερικό ζήτημα ¨τριτοκοσμικών¨, αλλά ως ένα παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί διεθνή συνεργασία.

2) Επειδή η τεχνογνωσία των δυτικών στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας δεν μπορεί να αποτελέσει ασπίδα προστασίας για όλο τον κόσμο, πρέπει να αντιμετωπιστεί κάθε περίπτωση τρομοκρατίας ξεχωριστά, από τα ίδια τα κράτη στο εσωτερικό τους. Αν δε γίνεται δραστική παρέμβαση στο επίπεδο αυτό, τότε η τρομοκρατία περνάει τα σύνορα και διεθνοποιείται, βρίσκει διασυνδέσεις στο εξωτερικό και ξεφεύγει από τα όρια ευθύνης του κράτους, οπότε δεν αντιμετωπίζεται, παρά μόνο με τη σύμπραξη κι άλλων χωρών, κι αυτό δεν είναι πάντα εύκολο.

3) Επειδή η πιο σκληρή τρομοκρατία δεν έχει να κάνει τόσο με την αριστερή, την αναρχική ή τη μηδενιστική ιδεολογία, όσο με τη θρησκεία, για να θυμηθούμε και τον Μαρξ, που θεωρούσε τη θρησκεία ¨όπιο των λαών¨, πρέπει να βρεθεί ο τρόπος ειρηνικής συνύπαρξης των θρησκειών στον κόσμο σήμερα, με τον διάλογο των εκκλησιών ή των ηγεσιών τους και το πνεύμα καταλλαγής για την αποφυγή του φανατισμού και του μίσους. Στην περίπτωση του Ισλάμ όμως δεν έχουμε να κάνουμε με μια απλή θρησκεία, όσο με μια κοσμοαντίληψη, ένα δικαιϊκό σύστημα, που θεωρεί κάθε μη μουσουλμάνο κι άπιστο που θα πρέπει ή να ασπασθεί το Ισλάμ ή να πεθάνει. Εκεί δε χωράει καμιά διπλωματία.


   Στην ιστορία των λαών δεν υπήρξε ποτέ αναίμακτη θρησκεία! Από τους Εβραίους ζηλωτές, ως τα εγκλήματα των σταυροφόρων ή των ιερών πολεμιστών του Ισλάμ, το αίμα έρεε άφθονο. Η ¨νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου¨ (23-24 Αυγούστου του 1572) έμεινε στην ιστορία για την ανηλεή σφαγή Ουγενότων από καθολικούς στο Παρίσι και είναι συνώνυμη για κάθε μεγάλη ανθρωποσφαγή πλέον. Οι θρησκείες αν θέλουν να σώσουν τον κόσμο, θα πρέπει πρώτα να σώσουν τους πιστούς τους, να τους απαλλάξουν από τον μισαλλόδοξο φανατισμό, με την αγάπη και τον σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας των άλλων. Έτσι θα απομονωθούν και θα αποδυναμωθούν οι ακραίοι και οι φανατικοί, τουλάχιστον δε θα ¨καθαγιάζονται¨ για τα εγκλήματά τους, όπως συμβαίνει σήμερα με τους φονταμενταλιστές.

4) Ο ρόλος του Ο.Η.Ε πρέπει να είναι περισσότερο παρεμβατικός και αξιόπιστος σήμερα. Ο ΟΗΕ δεν πρέπει να διακρίνει τα κράτη αναλόγως πολιτικής ή οικονομικής ισχύος, αλλά να επιβάλλει παντού κυρώσεις με βάση το διεθνές δίκαιο και τις οικουμενικές διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν μπορεί να σιωπά για την αμερικανική τρομοκρατία στον κόσμο, τον άδικο πόλεμο στο Ιράκ για τα πυρηνικά όπλα, που δήθεν κατείχε και που ποτέ δε βρέθηκαν, ούτε για τη φυλακή-κολαστήριο του Γκουαντάναμο. Η εξόφθαλμη αδικία και η πρόκληση οπλίζουν το χέρι του τρομοκράτη, οπότε απέναντι σ’αυτή τη βία οργής δεν υπάρχει καλύτερη θεραπεία από τη δικαιοσύνη· τη δικαιοσύνη για όλους, πλούσιους και φτωχούς, μεγάλους και μικρούς.

Συμπερασματικά:

  Πριν αρκετά χρόνια, από το 1993 συγκεκριμένα, ο Αμερικανός καθηγητής πολιτειολογίας του Χάρβαρντ Σάμουελ Χάντιγκτον, έλεγε πως οι επόμενοι πόλεμοι δε θα είναι συγκρούσεις κρατών και εθνών, αλλά συγκρούσεις πολιτισμών και επαληθεύτηκε δραματικά με όσα επακολούθησαν. Τότε λίγοι τον άκουσαν και λιγότεροι τον κατάλαβαν! Η τρομοκρατία είναι ένα ακόμα εφιαλτικό επεισόδιο από τον κόσμο της παράλογης βίας, που δεν πρέπει όμως να μας κάνει να ξεχάσουμε τις αξίες του οικουμενικού ανθρωπισμού και του παγκόσμιου πολιτισμού. Μετά το χτύπημα στους δίδυμους πύργους (11-9-01), στην καρδιά της Αμερικής, ο κόσμος μας έμαθε να ζει επικίνδυνα. Κανένα σύστημα ασφαλείας, καμιά διωκτική αρχή ή άλλη αρχή δεν μπορούν να μας εγγυηθούν για τη ζωή μας πλέον, γιατί ο πόλεμος έχει μεταφερθεί στη γειτονιά μας, δίπλα ή και μέσα στο σπίτι μας. Αυτό είναι το περιβάλλον μας, ο φόβος! Ένας φόβος ενδημικός ίσως και υπερβολικός ή αδικαιολόγητος, διογκωμένος από την τηλεόραση ή το ιδιαίτερο περιβάλλον μας, αλλά πάντως φόβος. Ο φόβος μας είναι ο φόβος του θανάτου. Ο καθένας μας όμως έχει έναν δικό του τρόπο να νικάει τον φόβο, να ξεπερνά τα προβλήματα, ν’ αντιμετωπίζει τους άλλους και να αισθάνεται περισσότερη ευτυχία. Η ζωή έχει άφθονα παραδείγματα γι’ αυτό. Η ζωή θα είναι πιο ωραία, φτάνει μόνο να νικήσουμε αυτό τον φόβο… τον φόβο του θανάτου.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ:

1) «Να μάχεστε εναντίον αυτών που μάχονται εναντίον σας καθώς βαδίζετε στο δρόμο του Θεού, αλλά μην αμαρτάνετε, γιατί ο Θεός δεν αγαπά τους αμαρτωλούς. Σκοτώστε τους εχθρούς σας όσες φορές τους αντιμετωπίζετε: διώξτε τους από το μέρος που σας έδιωξαν. Γιατί (αν και ο φόνος είναι αμαρτία ) οι άδικες διώξεις είναι χειρότερες από το φόνο […].Αν μάχονται εναντίον σας, σκοτώστε τους, γιατί αυτή είναι η ανταμοιβή που αρμόζει σ’ αυτούς τους απίστους». Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Β΄ Γυμνασίου ΟΕΔΒ .
(Κοράνι, 2, 190-191, στο S.A. Mawdudi, Towards Understanding the Quran, τ.1, σημ. 201, σ.151).

2) «Η μία και μοναδική ιδεολογική σύγκρουση έχει αντικατασταθεί από πολλαπλές αντιπαραθέσεις που βασίζονται στον πολιτισμό και ο επόμενος παγκόσμιος πόλεμος, αν γίνει, θα είναι ένας πόλεμος πολιτισμών».
(Σάμουελ Χάντιγκτον, ¨Η σύγκρουση των πολιτισμών¨ Περιοδικό Foreign Affair