Τετάρτη, 25 Φεβρουαρίου 2015

Γλωσσικά ατοπήματα 1



                                                                                     Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                             Φιλόλογος
Γλωσσικά ατοπήματα 1.

Τι σημαίνει οφείλω; Τι σημαίνει εμπλέκομαι; Πώς συντάσσεται το ρήμα επικοινωνώ; Τι είναι τα τεκταινόμενα;

   Διαβάζω σε ανυπόγραφο δελτίο τύπου του νεοσύστατου Υ.ΠΟ.ΠΑΙ.Θ (31/1/2015) : ¨Η αποτίμηση του εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού έργου είναι απαραίτητη και οφείλει να διεξάγεται με δημοκρατικό και συλλογικό τρόπο ως λειτουργία γνωστικής ανατροφοδότησης και αναστοχασμού και σκοπό την ουσιαστική βελτίωση του εκπαιδευτικού και παιδαγωγικού έργου…¨, και πιο κάτω: ¨Πάντοτε μέσα από ουσιαστικό διάλογο με όσους εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία και τους φορείς τους¨.

    Η απορία μου είναι: καλά δεν το είδε κανείς; Το ρήμα οφείλω δεν είναι συνώνυμο του πρέπει και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται με τη σημασία του απρόσωπου ρήματος πρέπει. Οφείλω σημαίνει έχω οφειλή δηλαδή χρέος (χρωστάω) ή καθήκον, υποχρέωση ή ότι πρέπει να κάνω κάτι. Αφορά κυρίως τα πρόσωπα, ας πούμε τους μαθητές, που οφείλουν να σέβονται, να υπακούν, να πειθαρχούν κοκ. Ακόμα αφορά αφηρημένες έννοιες και αποκτά τη σημασία του αποδίδω (-ομαι), όπως όταν λέμε ότι ¨η επιτυχία της αστυνομικής επιχείρησης οφείλεται στον καλό σχεδιασμό και τον εξοπλισμό…¨ ή όταν ρωτάμε ¨πού οφείλεται η καθυστέρηση του πλοίου;¨. Ακόμα λέμε ότι η οργάνωση, η αίρεση, η θεωρία κοκ οφείλει τ’ όνομά της στον ιδρυτή της, τον εμπνευστή της…δηλαδή ότι χρωστάει το όνομά της ή ότι αποδίδεται το όνομά της στον εμπνευστή της. Επομένως το ρήμα οφείλω είναι προσωπικό και δεν πρέπει να συντάσσεται όπως το απρόσωπο πρέπει, ούτε και να συγχέεται η σημασία τους.

   Κι ερχόμαστε στο εμπλέκομαι. Το ρήμα έχει μόνο αρνητική σημασία και κάποιοι το χρησιμοποιούν αδιακρίτως. Είναι άλλη μια ατυχής χρήση όρου λόγω μετάφρασης από τα Αγγλικά (involve). Εμπλέκω κάποιον σημαίνει τον συνδέω με κάτι κακό ή παράνομο, πχ μια απαγωγή, μια δολοφονία, μια τρομοκρατική οργάνωση κλπ. Εμπλέκεται κάποιος σε κάτι κακό δηλαδή συνεργεί σε κάτι παράνομο ή ενέχεται σε σκάνδαλο, σε υπόθεση απάτης, σε κάτι επιλήψιμο τέλος πάντων. Οι μαθητές όμως ή οι καθηγητές δεν εμπλέκονται στις εκπαιδευτικές διαδικασίες, δεν είναι μπλεγμένοι, δεν έχουν κανένα μπλέξιμο. Μπλέξιμο έχεις με την αστυνομία, τη δικαιοσύνη, άτομα του υποκόσμου. Το σχολείο δεν είναι μπλέξιμο για κανένα μαθητή, δάσκαλο ή καθηγητή για να πούμε ότι εμπλέκονται όλοι αυτοί στην εκπαιδευτική πράξη. Σιγά μην είναι και διαπλεκόμενοι! Το εμπλέκομαι επομένως δεν είναι το ίδιο με το συμμετέχω, αλλά με το συνεργώ! Έχει διαφορετική (κακή) πρόθεση και επομένως χρήση. Και η πλεκτάνη (μηχανορραφία) από το εμπλέκω βγαίνει. Και η δολοπλοκία επίσης! Όσοι διαφωνούν ας επισκεφτούν το ¨Νέο Ελληνικό Λεξικό¨ του Εμμανουήλ Κριαρά.
   
  Στο ίδιο δελτίο τύπου διαβάζουμε: ¨Απαιτείται να ενισχυθεί ο αυτόνομος διδακτικός και παιδαγωγικός ρόλος της λυκειακής βαθμίδας. Στις επικρατούσες συνθήκες, το να συνυπολογίζεται ο βαθμός των προαγωγικών εξετάσεων του Λυκείου στην εισαγωγή των μαθητών και μαθητριών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αντιβαίνει αυτόν τον στόχο…¨ Ούτε αυτό το είδε κανείς; Αντιβαίνω σε είναι το σωστό δηλαδή προχωρώ αντίθετα, όπως λέμε αντιβαίνει στη λογική, είναι δηλαδή παράλογο. Αλλά στην εποχή μας τίποτα δεν είναι παράλογο... 

    Δεν είναι η πρώτη φορά που τα βλέπω αυτά, ούτε παραξενεύομαι. Έχω δει και έχω ακούσει και χειρότερα, όπως το ¨να επικοινωνήσουμε το μήνυμα στην κοινωνία¨, ¨η βουλεύτρια¨, ¨διλημματίζομαι¨, ¨ο καθηγητής είναι ο διευκολυντής…¨ και άλλα χαριτωμένα και διερωτώμαι: Πού τα είδαν όλα αυτά γραμμένα; Τα δύο τελευταία μάλιστα είναι από συμβούλους … φιλολόγων παρακαλώ! Τις προάλλες κλήθηκα να απαντήσω σε ερωτηματολόγιο του ΚΕΔΔΥ σχετικό με τη δυσλεξία, για το ¨αν ο συγκεκριμένος μαθητής συμμετέχει στα τεκταινόμενα του σχολείου¨ λες και είναι κανένας παράνομος, αντικαθεστωτικός ή μέλος καμιάς σέχτας. Η λέξη τεκταινόμενα παράγεται από το τεκταίνομαι, που σημαίνει σχεδιάζω δόλια, βυσσοδομώ, οικοδομώ στο σκοτάδι δηλαδή, οπότε έχει μόνο αρνητική σημασία. Κι όλα αυτά τα ακούμε από υπεύθυνα χείλη υποτίθεται, από ανθρώπους σπουδαγμένους και πιστοποιημένους για τις γνώσεις και τη φιλομάθειά τους στην Αγγλία, τη Γαλλία και αλλού. Και αυτά τα δυσνόητα και ακατανόητα ελληνικά μας τα γράφουν επίσημα και μας τα σερβίρουν σαν μεταφρασμένα αγγλικά, όπως οι ¨γραμματισμοί¨ και ¨κειμενογραμματισμοί¨, που αντικατέστησαν την ¨περίληψη¨ ας πούμε, και μας καλούν να τα υιοθετήσουμε στον λόγο και να τα διδάξουμε στην πράξη, να φωτιστούμε δηλαδή. ¨Τέτοια αρετή έχουν, τέτοια φώτα μας δίνουν¨. Μόνο που αυτά δεν είναι φώτα, αλλά ¨τα εξ  Εσπερίας νέφη¨...

   Και για να μη μείνει αναπάντητο, το ρήμα επικοινωνώ δεν είναι μεταβατικό, δεν παίρνει αντικείμενο (το πρόγραμμα, το μήνυμα, την πληροφορία κοκ). Μεταβατικό το χρησιμοποιούν οι δημοκόλακες -οι πολιτικοί ήθελα να πω- και βρίσκουν μιμητές κάποιους τηλεοπτικούς δημοσιολόγους -πανελίστες- κατά το κοινώς λεγόμενον. Το ρήμα είναι από τα αρχαία ελληνικά αμετάβατο και παραμένει. Γιατί δε λένε ανακοινώνω, διαδίδω, προβάλλω, κοινοποιώ (το πρόγραμμα, το μήνυμα, την πληροφορία κοκ) που είναι μεταβατικά; Ποιο συντακτικό έχουν υπόψη τους; Πού το είδαν αυτό γραμμένο; Να μας το πούνε κι εμάς, γιατί δε μιλάμε και δε διορθώνουμε τα λάθη τους από ευγένεια. Αλλά το πράγμα παράγινε. Κι εμείς γίναμε ¨αλιείς μαργαριταριών¨. Το χειρότερο είναι ότι γίνονται συνήθεια αυτά τα λάθη και καθιερώνονται ως σωστά. Για να το λένε οι άλλοι, έτσι θα είναι...  

ΥΓ. Ο γράφων δε διεκδικεί το αλάθητο, ούτε επιχαίρει να είναι κριτής των άλλων. Δε διακατέχεται από αντιπολιτευτική διάθεση προς το Υπουργείο Παιδείας ή πολιτικά πρόσωπα. Μιλά με ειλικρίνεια και την ελπίδα να αλλάξει κάτι. Αν δε μιλήσουν κι αυτοί που ξέρουν κάτι παραπάνω, τότε ποιος δικαιούται να μιλά; Όσοι αγαπούν τη γλώσσα δεν πρέπει να σιωπούν…

Για "γλωσσικά ατοπήματα 2" πατήστε εδώ:  http://papatsiros.blogspot.gr/2015/03/2.html            
                                 
                                                     

Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου 2015

24ο κριτήριο: "Ανορεξία¨

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ 

  
     
24ο κριτήριο αξιολόγησης                                     Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                     Φιλόλογος
Εφηβεία και διατροφικές διαταραχές

  Η εφηβική ηλικία κατέχει μια σημαντική θέση προβληματισμού στις μέρες μας. Χαρακτηρίζεται σαν μία φυσιολογική πορεία μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, που δημιουργεί όμως μια αναστάτωση τόσο στην ατομική όσο και στη διαπροσωπική ζωή του εφήβου. Στην προσπάθεια να διευθετήσει νέες σχέσεις με τους γονείς του και με τους άλλους, αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό, το ίδιο του το σώμα, ο έφηβος υιοθετεί στάσεις ετερογενείς, αντιθετικές και συγκρουσιακές, που η εξέλιξή τους θα χαράξει το ψυχικό πλαίσιο στο οποίο θα εξελιχθεί η ενήλικη ζωή του.

    Οι σωματικές αλλαγές οι οποίες επιφέρουν τη φυσική ωριμότητα οδηγούν τον έφηβο σε μία ναρκισσιστική ενασχόληση εκφραζόμενη μέσα από μια σειρά εναγώνιων ερωτημάτων πάνω στον εαυτό του και την προσωπική του ταυτότητα: ποιος είμαι, πώς φαίνομαι, πώς σκέφτονται οι άλλοι για μένα κλπ. Ο αυτοπροσδιορισμός του είναι ένας από τους αναζητούμενους στόχους μέσα από τη σύγκρουση με τους γονείς και την αναζήτηση καινούργιων ταυτοποιήσεων έξω από το γονεϊκό πρότυπο. Είναι γνωστές οι ενθουσιώδεις αλλά και εφήμερες ταυτίσεις με πρόσωπα και είδωλα της εποχής, που τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προβάλλουν καθημερινά επηρεάζοντας τις αντιλήψεις των εφήβων και ιδιαίτερα των κοριτσιών (βλ εικόνες από μοντέλα με τέλειες αναλογίες). Η κοινωνική προβολή παρόμοιων προτύπων εξωθεί τους εφήβους να συνδέουν την εξωτερική ομορφιά με την προσωπική επιτυχία και την αναγνώριση.

    Από την άλλη πλευρά, η σύγκρουση με το οικογενειακό περιβάλλον είναι αναπόφευκτη και προέρχεται από την ανάγκη για ανεξαρτητοποίηση μέσα από μια διαδικασία διαφοροποίησης ή και άρνησης των εξιδανικευμένων γονεϊκών προτύπων. Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα περίεργα γούστα για φαγητό, νευρογενής ανορεξία, βουλιμία, παχυσαρκία. Το εφηβικό σώμα αποτελεί μια παντοδύναμη συμβολική πλατφόρμα όπου συγκρούονται οι ασυνείδητες επιθυμίες συγχρόνως με τις κοινωνικές απαιτήσεις και αξίες.

   Οι διατροφικές διαταραχές εγγράφονται σε ένα πλαίσιο πολυπαραγοντικών επιδράσεων (περιβαλλοντικών, πολιτισμικών και οικογενειακών) και είναι το αποτέλεσμα μιας ολόκληρης σειράς από αμυντικούς παθολογικούς μηχανισμούς που σκοπό έχουν να χρησιμοποιήσουν το αντικείμενο (τροφή) εις βάρος του εαυτού. Οι διατροφικές διαταραχές εκδηλώνονται πιο συχνά στην εφηβεία, μεταξύ 13 και 19 ετών και σε μεγαλύτερο ποσοστό σε έφηβες και νεαρές γυναίκες. Η νευρική ανορεξία είναι μία διατροφική ψυχογενής διαταραχή που συνίσταται στον παράλογο φόβο του πάχους κι εκφράζει μια ψυχαναγκαστική άρνηση να δεχθεί ο έφηβος τη τροφή του. Αποτελεί μια ψυχική νόσο με ποσοστό θνησιμότητας που αγγίζει το 20%. Πολλοί από τους ασθενείς που στην παιδική τους ηλικία ασπάσθηκαν μια υπερσυμβιβαστική συμπεριφορά, δεν εξωτερίκευσαν τον θυμό και την άρνηση, υπήρξαν παιδιά-υπόδειγμα.

    Η νευρική ανορεξία, ως σύμπτωμα, είναι η έκφραση μιας απεγνωσμένης προσπάθειας να κυριαρχήσουν στον εαυτό τους, να αποκτήσουν μια προσωπική ταυτότητα, να αυτοεπιβεβαιωθούν και να εντυπωσιάσουν. Η επιθυμία της ασθενούς να μην εισβάλλει τίποτα στο σώμα της δεν είναι τίποτα άλλο από το παράδοξο αίτημα για υπεράσπιση της αυτονομίας της. Παράδοξο από την άποψη ότι αργά ή γρήγορα η ανορεξική θα βρεθεί ακόμη πιο εξαρτημένη από το περιβάλλον από το οποίο ήθελε να απελευθερωθεί. Η διαταραχή της διατροφικής συμπεριφοράς λειτουργεί ως υποκατάστατο μιας σχέσης με τον άλλο (κυρίως με τη μητέρα). Ο ενδοψυχικός αμυντικός σκοπός είναι να απαλλαγεί ο ασθενής από το άγχος του χαμένου αντικειμένου και συγχρόνως να αποτινάξει την πίεση που συνδέεται με την εχθρότητα προς το αντικείμενο.

    Η θεραπευτική αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να αποβλέπει στην αλλαγή της διαστρεβλωμένης εικόνας του ασθενούς για το σώμα του και στη μεταστροφή του συναισθήματος ανικανότητας και χαμηλής αυτοεκτίμησής του. Οι ασθενείς πρέπει να οδηγηθούν στο να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους και να διεκδικούν την έκφραση και την ικανοποίηση των ορμών τους. Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία θα τους βοηθήσει να αποκτήσουν επίγνωση της παθολογίας των συμπτωμάτων τους και των κινήτρων της συμπεριφοράς τους. Η διαδικασία αυτή, αν και μακροχρόνια, είναι αποτελεσματική γιατί στο βαθμό που ο έφηβος αναγνωρίσει και εκφράσει τις συγκρούσεις του, παύει να χρησιμοποιεί την τροφή του προκειμένου να αρνηθεί τον εαυτό του ή τους άλλους.
                                                 (Μίτση Σχοινά, Κλινική Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια)


Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                                   Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται:
      διευθετήσει, ναρκισσιστική, ασυνείδητες, εκδηλώνονται, κυριαρχήσουν.
                                                                                                   Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε από ένα αντώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται:
      ετερογενείς, εφήμερες, ανεξαρτητοποίηση, άρνησης, επίγνωση.
                                                                                                   Μονάδες 5
Β3. Να βρείτε και να δικαιολογήσετε το είδος της συλλογιστικής πορείας στην πρώτη
      παράγραφο του κειμένου.
                                                                                                   Μονάδες 5
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου;
      Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας
                                                                                                   Μονάδες 6
Β5. Ποιο είναι το γραμματειακό είδος του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                                   Μονάδες 4
Β6. «Είναι γνωστές οι ενθουσιώδεις αλλά και εφήμερες ταυτίσεις (των εφήβων) με πρόσωπα και είδωλα της εποχής»: Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων περίπου, να προσπαθήσετε να εξηγήσετε αυτή τη συμπεριφορά των εφήβων.
                                                                                                   Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Η ανορεξία είναι μια επικίνδυνη διατροφική διαταραχή, μια ψυχογενής  νόσος που προσβάλλει νεαρά κορίτσια και με πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα για τη ζωή τους. Υποθέστε ότι γράφετε ένα άρθρο για την ιστοσελίδα του σχολείου σας, με σκοπό να ενημερώσετε σχετικά και να ευαισθητοποιήσετε περισσότερο τους γονείς και τους συμμαθητές σας. Να αναφερθείτε συνοπτικά στις κυριότερες αιτίες και τις συνέπειες της ανορεξίας, αλλά και τον ρόλο που πιστεύετε ότι μπορεί να παίξει το σχολείο στην απόκτηση σωστής διατροφικής αγωγής από τους νέους σήμερα. (περίπου 500-600 λέξεις).
                                                                                                   Μονάδες 40

                              
                                                        Καλή επιτυχία…