Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

AMEA: Άτομα με ειδικές ανάγκες & ικανότητες


                                                                                                           Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                                   φιλόλογος
                          ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ & ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ 

    Άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) θεωρούνται τα άτομα που έχουν μια εκ γενετής ή επίκτητη σωματική αναπηρία ή μια νευροψυχολογική διαταραχή ή βλάβη ή μια πνευματική ανεπάρκεια που τα καθιστά αδύναμα στην εκπλήρωση των στοιχειωδών ατομικών ή κοινωνικών αναγκών τους. Ο ορισμός είναι γενικευτικός για μια σειρά από προβλήματα που απορρέουν από τη φυσική αδυναμία ενός ανθρώπου να ικανοποιήσει από μόνος του τις ζωτικές του ανάγκες και θα του επέτρεπαν να έχει μια φυσιολογική ζωή, όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι. Τα άτομα με ειδικές ανάγκες κατά συνέπεια για να ζουν αξιοπρεπώς πρέπει να έχουν την καθημερινή φροντίδα των οικείων τους, την ευρύτερη στήριξη και αποδοχή από την κοινωνία, όσο και τη μέριμνα της πολιτείας για την πρόνοια, τη νοσηλεία, την εκπαίδευση, την εργασία τους με τελικό σκοπό την ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία.

ΠΟΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΑΜΕΑ:
1) Όσοι έχουν αισθητηριακή αναπηρία (τυφλοί, κωφοί, βαρήκοοι)
2) Όσοι έχουν κινητική αναπηρία (ημιπληγικοί, παραπληγικοί, τετραπληγικοί) 
3) Όσοι έχουν νοητική καθυστέρηση, αυτισμό, επιληψία 
4) Όσοι έχουν διαταραχή λόγου και ομιλίας
5) Όσοι έχουν διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα
6) Όσοι έχουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσγραφία)
7) Όσοι έχουν σύνδρομο Down (μογγολισμός)
8) Όσοι έχουν τη νόσο του Χάνσεν (λέπρα) 
9) Όσοι έχουν σοβαρές ψυχικές νόσους και συναισθηματικές διαταραχές
10) Όσοι έχουν χρόνια προβλήματα υγείας (διαβητικοί, νεφροπαθείς, αιμορροφιλικοί…)

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΕΑ:

   Τα πιο πολλά προβλήματα των ΑΜΕΑ σχετίζονται με την καθημερινότητά τους. Υπάρχουν ΑΜΕΑ που δεν μπορούν να επιτελέσουν καμιά ζωτική τους λειτουργία, που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν. Ανάλογα με το είδος ή τον βαθμό της αναπηρίας ή της αδυναμίας τους χρειάζονται έναν άνθρωπο διαρκώς δίπλα τους για να τους βοηθά σε ό,τι κι αν κάνουν, από τις πιο απλές βιολογικές τους ανάγκες, ως την καθημερινή μετακίνησή τους στο σχολείο, την εργασία ή το πάρκο και την επιστροφή τους στο σπίτι, μέχρι και την νυχτερινή τους κατάκλιση. Επειδή όμως είναι αδύνατο να επωμίζονται αυτό το βάρος πάντα οι οικείοι, πρέπει να υπάρχει κατάλληλη βοήθεια από ειδικούς (θεραπευτές, γιατρούς, ψυχολόγους, νοσηλευτές, συνοδούς, παιδαγωγούς) γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει και μεγάλο οικονομικό κόστος για τη συντήρηση και τη θεραπευτική αγωγή ενός ατόμου με ειδικές ανάγκες. Το κόστος αυτό αυξάνεται από τα φάρμακα, τα αναπηρικά αμαξίδια και τις βοηθητικές συσκευές που χρησιμοποιούν τα ΑΜΕΑ για τη διευκόλυνσή τους και δεν καλύπτεται από τα αναπηρικά επιδόματα της πολιτείας. Έτσι τα ΑΜΕΑ έχουν πλημμελή θεραπευτική αγωγή ή φροντίδα επειδή οι περισσότερες οικογένειες σήμερα αδυνατούν να ανταποκριθούν στοιχειωδώς σ’ αυτά τα έξοδα. 

    Ένα άλλο πρόβλημα των ΑΜΕΑ είναι ο εγκλεισμός τους στο σπίτι ή ακόμα η «ιδρυματοποίηση» τους. Για κάποιους ανθρώπους η αναπηρία θεωρείται, ακόμα και σήμερα, ντροπή και στιγματισμός, και για ν’ αποφύγουν τα σχόλια του κόσμου, προτιμούν να κρατάνε το ανάπηρο μέλος της οικογένειάς τους μέσα στο σπίτι, στερώντας του ουσιαστικά την ελευθερία και τη δυνατότητα να ενσωματωθεί στην κοινωνία. Κάποιοι, που δεν μπορούν να συμβιβαστούν με το πρόβλημα της αναπηρίας ενός μέλους της οικογένειάς τους, προτιμούν τα ιδρύματα, αν και οι συνθήκες διαβίωσης για τα ΑΜΕΑ εκεί είναι πολύ χειρότερες. Και ακόμα χειρότερα κάποιοι άλλοι τους παρατάνε -ειδικά τους διανοητικά ανάπηρους- στα ιδρύματα και δεν ξαναρωτάνε για αυτούς. 

     Αλλά και αν ακόμα τα ΑΜΕΑ δεν είναι θύματα εγκατάλειψης από τους δικούς τους σε ιδρύματα και «ζουν ανάμεσά μας», η ίδια η κοινωνία συχνά τους απαξιώνει δείχνοντας το σκληρό της πρόσωπο. Τα ΑΜΕΑ θεωρούνται από πολλούς μειονεκτικοί, καταθλιπτικοί και συχνά προβληματικοί άνθρωποι, που δεν έχουν ισότιμη θέση στην κοινωνία. Έτσι τα ΑΜΕΑ βιώνουν τον κοινωνικό ρατσισμό, την απόρριψη και τον αποκλεισμό και δεν έχουν ίσες ευκαιρίες στη ζωή. Σ’ όλο αυτό το κλίμα της περιθωριοποίησης που υφίστανται τα ΑΜΕΑ πρέπει να προσθέσουμε την έλλειψη ευαισθησίας για τα δικαιώματά τους στις μετακινήσεις, αφού πολλοί ασυνείδητοι οδηγοί παρκάρουν στις ειδικές θέσεις στάθμευσης ΑΜΕΑ ή πάνω στα πεζοδρόμια και τις ειδικές μπάρες για αμαξίδια ή τις γραμμές όδευσης τυφλών. Γενικά η μετακίνηση των ΑΜΕΑ στην πόλη και η πρόσβασή τους σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες είναι εξαιρετικά δύσκολη και σε ορισμένες περιπτώσεις ανέφικτη. 

    Περισσότερη δυσκολία όμως θα συναντήσουν τα ΑΜΕΑ στη βασική τους εκπαίδευση γιατί -παρά τις πολιτικές εξαγγελίες- δεν υπάρχουν παντού ειδικά σχολεία και το κατάλληλο προσωπικό ειδικής αγωγής για να τους δεχτούν, ούτε οι υποστηρικτικές δομές για να τους βοηθήσουν. Έτσι η εκπαίδευσή τους ή η μαθητεία σε τεχνικές σχολές γίνεται μετ’ εμποδίων ή δεν ολοκληρώνεται, ενώ η συνέχιση των σπουδών στο πανεπιστήμιο θεωρείται πολυτέλεια για λίγους. Εκεί όμως που είναι οι περισσότερες πόρτες κλειστές είναι στον χώρο εργασίας, παρά τις δεσμεύσεις της πολιτείας για την απασχόληση και την επαγγελματική αποκατάσταση των ΑΜΕΑ. 

    Τέλος υπάρχει κι ένα σοβαρό ψυχολογικό πρόβλημα, που θα πρέπει να ξεπεράσουν τα ΑΜΕΑ, που δεν είναι άλλο από αυτή την «αλλιώτικη» εικόνα του εαυτού τους. Η αποδοχή της διαφορετικότητάς τους από τους ίδιους και ο συμβιβασμός τους με έναν ρόλο πιο παθητικό δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση· γίνεται εμμονή που δοκιμάζει τον χαρακτήρα τους κι αποσυνθέτει την προσωπικότητά τους. Ειδικότερα δεν μπορούν να αποδεχτούν την εικόνα τους αυτή όσοι ενώ ήταν υγιείς πριν, μετά έμειναν ανάπηροι από κάποιο ατύχημα ή νόσησαν από κάποια σπάνια νόσο. Για αυτό τα ΑΜΕΑ χρειάζονται εκτός από την ψυχολογική υποστήριξη των δικών τους, το πραγματικό ενδιαφέρον και τον σεβασμό των συνανθρώπων τους, και όχι τον οίκτο τους, γιατί έτσι θα νιώθουν περισσότερο αδύναμοι κι αξιολύπητοι. 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΘΟΥΝ ΤΑ ΑΜΕΑ:

   Η πολιτεία εκ του συντάγματος οφείλει να εξασφαλίζει στα ΑΜΕΑ ίσες ευκαιρίες στη ζωή, δηλαδή να μεριμνά για την παροχή υγειονομικής περίθαλψης, φυσικής αποκατάστασης, επιδομάτων πρόνοιας και όλων των άλλων δικαιωμάτων τους για ειδική αγωγή, επαγγελματική κατάρτιση, ανώτερες σπουδές, απασχόληση και εργασία που θα τους επιτρέψουν να ενταχθούν στην κοινωνία και να νιώθουν ισότιμοι πολίτες. Το κράτος πρόνοιας φαίνεται περισσότερο σ’ αυτές τις ευπαθείς ομάδες, αν σοβαροί λόγοι υγείας εμποδίζουν έναν άνθρωπο να μετακινηθεί, να εργαστεί, να ζήσει φυσιολογικά, να ψυχαγωγηθεί ή να εκπληρώσει τις διάφορες ανάγκες του, όπως οι άλλοι άνθρωποι. 

   Η κοινωνία πρέπει να «αγκαλιάσει» τα ΑΜΕΑ, να τους δείξει στοργή και κατανόηση, να τους εντάξει στις σχέσεις και τις συναναστροφές, να τους βοηθά στον καθημερινό τους αγώνα, να τους διευκολύνει στη μετακίνηση και την επικοινωνία και να σέβεται τα δικαιώματά τους. Γι’ αυτό δεν πρέπει να έχουμε προκαταλήψεις ή να αδιαφορούμε για αυτούς, αλλά αν νιώθουμε την ανάγκη να γίνουμε καλύτεροι ως άνθρωποι να συναισθανόμαστε τον πόνο τους, να τους συμπαραστεκόμαστε και να τους βοηθάμε όποτε μας χρειάζονται. Σε κάθε περίπτωση να τους δείχνουμε ότι τους υπολογίζουμε, ότι είναι ισοδύναμοι ή ότι έχουν κι επιπλέον δυνατότητες ή χαρίσματα που δεν έχουμε εμείς. 

    Σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας τώρα θα πρέπει κάθε δημοτική αρχή να προνοεί για τη διευκόλυνση των ΑΜΕΑ παρέχοντας τους ιατρική βοήθεια στο σπίτι, όπου χρειάζεται και να μεριμνά λαμβάνοντας όλα τα μέτρα που θα έκαναν καλύτερη τη ζωή τους στην πόλη, όπως ο καθορισμός αποκλειστικών θέσεων στάθμευσης για ΑΜΕΑ, η δημιουργία γραμμής όδευσης τυφλών και ειδικής ράμπας για τα αμαξίδια στα πεζοδρόμια, η απελευθέρωση των πεζοδρομίων από σταθμευμένες μηχανές ή τραπεζοκαθίσματα, ψυγεία και αυθαίρετες κατασκευές καταστημάτων κα. Επίσης ο δήμος μπορεί να συνδιοργανώνει με τοπικούς πολιτιστικούς – λαογραφικούς συλλόγους και σχολεία εκδηλώσεις ή εκθέσεις έργων τέχνης με κοινωνικό και πολιτιστικό χαρακτήρα για τα ΑΜΕΑ για να τους δώσει τη χαρά της συμμετοχής στα κοινά και της επιβράβευσης της προσπάθειάς τους. 

  Το σχολείο έχει μεγάλη ευθύνη να εντάξει από την τρυφερή παιδική ηλικία τα ΑΜΕΑ στην κοινωνία, να ανατρέψει τα αναχρονιστικά στερεότυπα του παρελθόντος που ήθελαν την απομόνωση, την εγκατάλειψη και την απαξίωση των ΑΜΕΑ. Με τον διάλογο και την επικοινωνία, τη συνεργασία και την αμοιβαιότητα στην εκπαιδευτική κοινότητα, μπορεί να οικοδομήσει σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης και ν’ αναδείξει τον σεβασμό στη διαφορετικότητα μεταξύ των μικρών μαθητών, που θα είναι και οι πολίτες του αύριο. Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος του δασκάλου, που θα είναι ο οδηγός, ο ανιχνευτής και ο ταξιδευτής σ’ αυτή την πορεία αναζήτησης εμπειριών και στόχων. Ο καλός δάσκαλος είναι ο παιδαγωγός, αυτός που δείχνει στα παιδιά τον δρόμο της αλήθειας, της πίστης και της αγάπης, αλλά και τα οδηγεί με το παράδειγμά του πρώτα δηλαδή το ηθικό και πνευματικό πρότυπο που αντιπροσωπεύει. 

    Ένας ακόμη θεσμός που μπορεί να βοηθήσει στην άρση των προκαταλήψεων του παρελθόντος και να συμβάλλει στην καλύτερη ενσυναίσθηση του προβλήματος των ΑΜΕΑ από την κοινωνία, είναι τα ΜΜΕ συμπεριλαμβανομένων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που είναι πολύ περισσότερο διαδεδομένα σήμερα. Η δημόσια αναφορά στα δικαιώματα των ΑΜΕΑ και η προβολή των αιτημάτων τους για ισότητα ευκαιριών στην εκπαίδευση, την απασχόληση, τη δημιουργία και την επιχειρηματικότητα με την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων και των ικανοτήτων τους, θα αποκαταστήσουν αδικίες δεκαετιών και θα θέσουν πρόσωπα και θεσμούς της πολιτείας ενώπιον των ευθυνών τους, θεραπεύοντας αδυναμίες του συστήματος ειδικής αγωγής και πρόνοιας. Η προβολή των κοινωνικών μηνυμάτων για τα ΑΜΕΑ από τα ΜΜΕ, η διοργάνωση ημερίδων ή μαραθωνίων αγάπης για συγκέντρωση χρημάτων για όλες τις ευπαθείς ομάδες, η εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των ανθρώπων, μπορούν να μετριάσουν τα προβλήματα και να απαλύνουν τον πόνο των ΑΜΕΑ και να τους δώσουν την ελπίδα και την αισιοδοξία ότι θα τα καταφέρουν καλύτερα έχοντας τη συμπαράσταση των απλών ανθρώπων. 

   Σ’ αυτή την προσπάθεια βέβαια δεν είναι δυνατόν να απουσιάζει η εκκλησία, η οποία είχε πάντα φιλανθρωπικό έργο -από τα πρώτα αποστολικά χρόνια- και έδειχνε μεγάλη ευαισθησία στους χρόνια πάσχοντες. Έτσι και τώρα, εκτός του ότι συντηρεί πολλά ιδρύματα ανιάτων, προσφέροντας υπηρεσίες περίθαλψης, ειδικής εκπαίδευσης και απασχόλησης σε ΑΜΕΑ, τους προσφέρει επιπλέον ηθική στήριξη και πνευματική καθοδήγηση που τους ενδυναμώνουν την πίστη και την ελπίδα. Αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή της εκκλησίας, να λυτρώσει τον άνθρωπο και να θεραπεύει τον ψυχικό του πόνο με την πίστη στον θεό, την ελπίδα της σωτηρίας και την αγάπη για τον κόσμο. 

   Τέλος σε εθνικό, πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να ενισχυθεί οικονομικά και να αποκτήσει μεγαλύτερη προβολή ο θεσμός των «Special Olympics», γιατί με τη συμμετοχή τους σε παραολυμπιακούς αγώνες τα ΑΜΕΑ, εκτός από τη χαρά και την αισιοδοξία που νιώθουν, στέλνουν κι ένα συμβολικό μήνυμα σε όλους, ότι όπως αγωνίζονται στον στίβο των αγώνων, έτσι μπορούν και να αγωνίζονται και να νικούν στον στίβο της ζωής. Τη θέλησή τους και το κουράγιο που έχουν, θα ζήλευαν πολλοί.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: 

  Τα ΑΜΕΑ δεν είναι «παιδιά ενός κατώτερου θεού», μειονεκτικά και ανήμπορα πλάσματα. Αντιθέτως έχουν πολλές ικανότητες και χαρίσματα που δεν έχουν οι «κατά τ’ άλλα υγιείς». Πολλοί σπουδαίοι άνθρωποι στην ιστορία υπήρξαν ΑΜΕΑ, αλλά το γεγονός αυτό δεν τους εμπόδισε να ξεχωρίσουν ή ακόμα και να μεγαλουργήσουν. Η κώφωση δεν στέρησε από τον Μπετόβεν τη μουσική έμπνευση και τη δεξιοτεχνία στις ανυπέρβλητες κλασικές του συμφωνίες· η πολιομυελίτιδα δεν εμπόδισε τη σπουδαία ζωγράφο Φρίντα Κάλο να ζωγραφίζει ακόμα και όταν έμεινε εντελώς κατάκοιτη· η ολική νευρική παράλυση δεν εμπόδισε τον χαρισματικό επιστήμονα Στήβεν Χώκινγκ να διδάσκει στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου και να συνεχίσει το πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό του έργο για τη φυσική και τα ουράνια σώματα ή τα ανώτερα μαθηματικά, αλλά ούτε η τυφλότητα αποτελεί εμπόδιο για τον εξαιρετικό Ιταλό τενόρο Αντρέα Μποτσέλλι να γοητεύει τα πλήθη με τη θεσπέσια φωνή του. Τα πιο πολλά παραδείγματα λοιπόν μας τα δίνει η ίδια η ζωή και είναι μαθήματα για όλους μας. «Η ζωή που διορθώνει τ’ άδικο», αυτό «το άδικο που δεν το θέλει κι ο θεός».

                                                      

                                              
                                                                                              
Δείτε τις ταινίες: 
“Lorenzo’s Oil” , “Το αριστερό μου πόδι”, “Παιδιά ενός κατώτερου θεού”, “Ξυπνήματα”, 
“Rain Man - Ο άνθρωπος της βροχής”, “Γεννημένος την 4η Ιουλίου”, “Το όνομα μου είναι Σαμ”, “Τhe Forest Gump”…

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

80ο κριτήριο: "Η αμφισβήτηση συστατικό της προόδου"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

80ο κριτήριο αξιολόγησης                                             Παπατσίρος Απόστολος

                                                                                                  φιλόλογος 
                                         Η αμφισβήτηση συστατικό της προόδου
                                                       
   Σε κάθε άλμα της ανθρωπότητας προς τα εμπρός, προϋπήρξε μια ρήξη με τις κατεστημένες αντιλήψεις, αμφισβήτηση σε εδραιωμένες αξίες και αναζήτηση ιδεών που να ανταποκρίνονται σε νέες απαιτήσεις που έπρεπε να ικανοποιηθούν. Το μοντέλο αμφισβήτηση – ρήξη – καινοτομία, το οποίο οδηγεί σε νέους τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων, εφαρμόζεται στην Επιστήμη, στις Τέχνες, στα κοινωνικά προβλήματα, στην πολιτική και γενικά σε κάθε έκφανση των δραστηριοτήτων μας. Η νοητική αυτή διαδικασία συνεπάγεται βαθιά γνώση της υφιστάμενης κατάστασης, ανάλυση των λεπτομερειών της και εντοπισμό εκείνων των σημείων στα οποία αδυνατεί να ανταποκριθεί ή δεν το κάνει σε ικανοποιητικό βαθμό. Κάθε παγιωμένη αντίληψη, όσα χρόνια και αν περάσουν, έρχεται στιγμή που αδυνατεί να δώσει λύσεις και προβάλλει η ανάγκη αναθεώρησής της. Το Κίνημα του Διαφωτισμού αμφισβήτησε το αξιακό σύστημα της εποχής του και λύτρωσε τον άνθρωπο από τον σκοταδισμό. 

    Η αμφισβήτηση, η ανατροπή και η αναζήτηση του καινούργιου δεν μπορεί να συντελεστεί παρά μόνον σε ένα περιβάλλον όπου η ελεύθερη σκέψη και έκφραση και ο ορθολογισμός είναι δεδομένα. Αυτό εξαρτάται άμεσα από τις ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργεί ο καθένας. Σε καθεστώτα που δεν ευνοούν ή και εμποδίζουν την έκφραση της ελεύθερης βούλησης, οι κοινωνίες παραμένουν στη στασιμότητα και στο τέλμα. Η αμφισβήτηση είναι μέρος της δημοκρατίας, είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής. Ο πραγματικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν ικανοποιείται με βεβαιότητες που πολλές φορές μετατρέπονται σε δόγματα που φυλακίζουν την ελεύθερη σκέψη. Η αποδοχή του απόλυτου αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για ελεύθερη διανόηση. 

   Το φαινόμενο της ρήξης με το παλιό και η υιοθέτηση καινοτόμου και πρωτοποριακού το συναντάμε παντού όπως στην παραγωγή, στη βιομηχανία, στις επιχειρήσεις, στην παιδεία, στην τεχνολογία. Η συνεχής αμφισβήτηση οδηγεί στην επινόηση νέων μεθόδων παραγωγής, σε πιο αποτελεσματική επιχειρηματικότητα, στην πιο ανθρώπινη και αποδοτικότερη παιδεία, σε πιο καινοτόμες τεχνολογίες. 

    Στον κοινωνικό τομέα η διαρκής αμφισβήτηση, αναθεώρηση και αλλαγή είναι εκ των ων ουκ άνευ λόγω των ταχύτατων αλλαγών που συντελούνται τα τελευταία χρόνια. Φαινόμενα που πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν αμάρτημα, όπως οι προγαμιαίες σχέσεις, σήμερα είναι αποδεκτές από την κοινωνία. Και άλλα που ενώ πριν θεωρούνταν φυσικά, σήμερα αποτελούν ποινικά αδικήματα, όπως ο ρατσισμός. Συνεπώς ο διαρκής εκσυγχρονισμός είναι επιβεβλημένος διαφορετικά δημιουργούνται αγκυλώσεις και κοινωνικές παθογένειες. 

     Δεν πρέπει να θεωρείται η αμφισβήτηση συνώνυμο της άρνησης ή της απόρριψης, όπως συνήθως καταλογίζουν οι συνεχιστές της συντήρησης και οι βολεμένοι του κατεστημένου. Η γόνιμη αμφισβήτηση εδράζεται στον ορθό λόγο, συμβάλλει στην εξέλιξη και αποτελεί παράγοντα δημιουργίας. Δεν εννοούμε τη στείρα αμφισβήτηση, που στην ουσία είναι άρνηση και δεν προσφέρει τίποτε. Απεναντίας δυνατόν να καταλήξει σε αντικοινωνικά φαινόμενα. 

    Εκεί που η αμφισβήτηση έφερε τεράστια πρόοδο και επιστημονικές επαναστάσεις είναι οι νόμοι που κατά καιρούς διατυπώθηκαν για να ερμηνεύσουν τη λειτουργία του Σύμπαντος. Από τον Αριστοτέλη -που πρέσβευε ότι το κέντρο του κόσμου είναι η Γη- η επιστήμη προχώρησε στο Ηλιοκεντρικό Σύστημα του Γαλιλαίου και από τον Νόμο της Παγκόσμιας Έλξης του Νιούτον φτάσαμε στη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Οι θεωρίες αυτών των Μεγάλων της Επιστήμης ήταν τόσο βαθιά ριζωμένες, από βεβαιότητες έγιναν δόγματα, που στην περίπτωση του Αριστοτέλη καθυστέρησαν τη γνώση για αιώνες.                 
Πολίτης News29/02/2016. (http://politis.com.cy/article/i-amfisbitisi-sustatiko-tis-proodou)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                      Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται: έκφανση,
τέλμα, ανασταλτικό, εκ των ων ουκ άνευ, εδράζεται.
                                                                                      Μονάδες 5
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: 
βαθιά, αδυνατεί, βεβαιότητες, απόρριψης, καθυστέρησαν.
                                                                                      Μονάδες 5
Β3 α. Ποια είναι τα  δομικά στοιχεία της δεύτερης παραγράφου;
  β. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της τελευταίας παραγράφου του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες 10 (3+7)
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στην τέταρτη παράγραφο του κειμένου; (Στον κοινωνικό... παθογένειες). Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες  5 
Β5. "Η αμφισβήτηση είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής." Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να τεκμηριώσετε την άποψη αυτή.
                                                                                      Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Μια μορφή αμφισβήτησης και κοινωνικής αντίδρασης είναι η αμφισβήτηση των νέων για το κοινωνικό και πολιτικό κατεστημένο της εποχής και τις κυρίαρχες αξίες της ζωής. Εσείς θεωρείτε φυσιολογική αυτή τη στάση των νέων σήμερα ή ακατανόητη; Τι πιστεύετε ότι κρύβει αυτή η αμφισβήτηση; Είναι κοινωνικά ωφέλιμη ή επιζήμια; Ποια νομίζετε ότι πρέπει να είναι η στάση της κοινωνίας απέναντι σ' αυτούς τους νέους που εξεγείρονται και αντιδρούν βίαια στο όνομα της αμφισβήτησης; (άρθρο 500-600 λέξεις)
                                                                                      Μονάδες 40
                                                   

Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

79ο κριτήριο: "Γενετική και τεχνολογία"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ 
                                                                   
                                                                                           Παπατσίρος  Απόστολος
                                                                                                    φιλόλογος
…Και το μέλλον αόρατον 

   Ο άνθρωπος ήθελε ανέκαθεν να διαβάσει το μέλλον και να μάθει τι τον περιμένει. Προσφυγή σε μαντεία και προφήτες ήσαν οι γενικά αποδεκτοί τρόποι γι’ αυτό το εγχείρημα. Παράλληλα, ακόμη και σήμερα, διάφοροι άλλοι, λιγότερο «καθιερωμένοι», επιχειρούν, διαβάζοντας τον καφέ, τα χαρτιά, τα φύλλα τσαγιού ή ακόμη και κρυστάλλινες σφαίρες, να πείσουν για τη δυνατότητα να προβλέψουν τα μελλούμενα. 

  Όμως, η κοινή λογική με τα λόγια των σοφών έχει προειδοποιήσει. «Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον», μας λέει από την αρχαιότητα ο Σόλων. Και ο Καβάφης στο υπέροχο ποίημά του θυμίζει την ρήση του Φιλόστρατου «Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων, σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται». 

  Σήμερα όμως η επιστήμη με τη μορφή της γενετικής μηχανικής και της ψηφιακής τεχνολογίας έρχονται να δημιουργήσουν επαναστατικές δυνατότητες σε ό,τι αφορά την ικανότητα του ανθρώπου να διαβάσει, ακόμη και να καθορίσει το μέλλον. Η γνώση της γονιδιακής ταυτότητας καθιστά πλέον εφικτή την πρόβλεψη της κληρονομικής ευαισθησίας ενός συγκεκριμένου ατόμου προς έναν αριθμό ασθενειών καθώς και τον βαθμό αντίδρασης και προσαρμογής του προς το περιβάλλον του. Με βάση τη γνώση αυτή του γονιδιώματος, η Ιατρική μπορεί σήμερα να κατευθύνει ένα άτομο προς έναν ορισμένο τρόπο ζωής, ενίοτε και να παρεμβαίνει χειρουργικά προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές περιπέτειες υγείας. Έτι περισσότερο, η δυνατότητα παρέμβασης στο ανθρώπινο γονιδίωμα, ακόμη και των εμβρύων, ανοίγει ευρύτερους ορίζοντες καθορισμού του μέλλοντος της υγείας και της μακροζωίας μας. Δημιουργούνται όμως βέβαια και σοβαρά διλήμματα και ανησυχίες από τη διαγραφόμενη προοπτική ευγονίας. 

 Περαιτέρω, η ψηφιακή επανάσταση και η συγκέντρωση και εκμετάλλευση των περίφημων μεταδεδομένων προσφέρει σήμερα τη δυνατότητα πρόβλεψης της συμπεριφοράς και των αντιδράσεων όχι μόνον ατόμων, αλλά και μεγάλων κοινωνικών ή επαγγελματικών ομάδων, ακόμη και λαών. Με απλά λόγια, η επιστήμη και η τεχνολογία έχοντας επιτύχει να ανιχνεύουν και να διαπιστώνουν τα αίτια που οδηγούν σε ορισμένα αποτελέσματα, αντιδράσεις ή συμπεριφορές, παρέχουν σε σημαντικό βαθμό τη δυνατότητα να διαβάσουμε, να κατανοήσουμε, ακόμη και να καθορίσουμε το μέλλον. 

  Μήπως όμως η προοπτική αυτή, που προχωράει με γοργό ρυθμό σε γενικότερες εφαρμογές, εμπνέει μεν αισιοδοξία και εμπιστοσύνη, αλλά μας οδηγεί ταυτόχρονα στον εύκολο, αλλά επικίνδυνο δρόμο της επιπολαιότητας και της αλαζονείας

   Ο άνθρωπος στην προσπάθεια να διαβάσει ή ακόμη και να προδιαγράψει το μέλλον αντιμετωπίζει όρια και κόκκινες γραμμές. Η απεριόριστη διαφορετικότητα της ανθρώπινης φύσης και το εγγενές στοιχείο της τύχης στη φύση που μας περιβάλει, αποτελούν ισχυρά αναχώματα και δημιουργούν αμφιβολίες για τα όρια της προσπάθειάς μας να κυριαρχήσουμε στις μελλοντικές εξελίξεις. Προστατεύεται έτσι, ευτυχώς, και διατηρείται το στοιχείο του απρόβλεπτου, «το χέρι του Θεού», που σε τελική ανάλυση, αφήνοντας ακόμη μπροστά μας ανοιχτούς και απέραντους ορίζοντες, μας ωθεί στην εφευρετικότητα και την πρωτοβουλία και ίσως κάνει τη ζωή μας πιο συναρπαστική. Ακούγονται έτσι ακόμη πιο σοφά τα λόγια του Καβάφη: 
         «Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γιγνόμενα
           Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί,
           πλήρεις και μόνοι κάτοχοι όλων των φώτων».
                                                                             (εφημ. Eθνικός Κήρυξ, 18 Νοέμβριος, 2016) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                             Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: εγχείρημα, προειδοποιήσει, κατευθύνει, αλαζονείας, εγγενές.
                                                                             Μονάδες 5
Β2.  Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 4
Β3. Ποιος είναι ο τρόπος ή οι τρόποι πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου; (Ο άνθρωπος ...φώτων»). Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.;
                                                                             Μονάδες 10
Β4α. Τι δηλώνουν οι υπογραμμισμένες διαρθρωτικές λέξεις του κειμένου:
        Έτι περισσότερο,  όμως,  Με απλά λόγια,  έτσι.
                                                                             Μονάδες 4
   β.  Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στις φράσεις: «καθιερωμένοι», «Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον».
                                                                             Μονάδες 2
Β5. «Ο άνθρωπος ήθελε ανέκαθεν να διαβάσει το μέλλον και να μάθει τι τον περιμένει». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε για ποιο λόγο πιστεύετε ότι γινόταν αυτό.                                 
                                                                             Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: 
Υποθέστε ότι γράφετε ένα άρθρο για τα σύγχρονα προβλήματα βιοηθικής που προέκυψαν κυρίως από τη μεγάλη πρόοδο της γενετικής και τη χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος. Θεωρείτε ότι υπάρχουν κίνδυνοι για τη φυσική εξέλιξη της ζωής ή ότι είναι για το καλό της ανθρωπότητας; Ποια πιστεύετε πως πρέπει να είναι η στάση του ανθρώπου απέναντι σε αυτές τις επιστημονικές εξελίξεις που δεν μπορεί να προκαθορίσει το αποτέλεσμά τους; (500-600 λέξεις).
                                                                            Μονάδες 40

Πέμπτη, 9 Νοεμβρίου 2017

Οι άγριες φυλές των δρόμων

                                                                                                   Παπατσίρος Απόστολος                                                                                                                                  
                                                                                                                      (13-10-2010)
             Οι άγριες φυλές των δρόμων. Αθήνα πόλη του φωτός … και των γκέτο. 

    Τα τελευταία χρόνια που η Ελλάδα, κατακλύζεται από πλήθος οικονομικών μεταναστών, που δεν μπορεί όμως να απορροφήσει, ούτε βεβαίως να θρέψει γιατί βρίσκεται στη δίνη της χειρότερης οικονομικής κρίσης μεταπολεμικά, η κατάσταση με τους επαίτες, τους άστεγους και τους κάθε λογής άθλιους, έχει γίνει πολύ ενοχλητική και χρήζει άμεσης και δραστικής παρέμβασης από την πολιτεία αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί και στην υπόλοιπη Ευρώπη αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα. Στην Αθήνα αλώθηκε μέσα σε μια δεκαετία περίπου το ιστορικό κέντρο της πόλης, ώστε πολλοί να μιλούν για "γκέτο" μεταναστών, για άβατο και για σκηνικό τριτοκοσμικής χώρας με άθλια καταλύματα παλιά εγκαταλελειμμένα νεοκλασικά και αποθήκες-τρώγλες, που μένουν κατά δεκάδες, ανέστιοι και άνεργοι στην πλειονότητά τους, αλλοδαποί. Βαλκάνιοι, Ασιάτες, Αφρικανοί και λοιποί, λιγότερο ή περισσότερο τριτοκοσμικοί, δεν έχει σημασία, συνθέτουν αυτό το πολυπολιτισμικό μωσαϊκό φυλών, εθνοτήτων και γλωσσών.

  Ανάμεσα στους χιλιάδες τουρίστες, τους εναπομείναντες κατοίκους, εμπόρους, μεροκαματιάρηδες, βιοπαλαιστές και τους βιαστικούς διερχόμενους ή πελάτες των καταστημάτων συνωστίζονται και συνωθούνται καθημερινά οικονομικοί μετανάστες, αθίγγανοι χαμίνια, επαίτες, πλανόδιοι μουσικοί, μικροπωλητές και κάθε λογής γυρολόγοι, από ¨βαποράκια¨ τοξικομανείς μέχρι ¨προστάτες¨ και εκδιδόμενες γυναίκες συνθέτοντας αυτό το ανομοιογενές και συχνά επικίνδυνο ή περιθωριακό μείγμα ανθρώπων στο κέντρο της πόλης. Οι κάθε λογής ¨φτωχοδιάβολοι¨ κι ¨αεριτζήδες¨ δίπλα σε εμπορικά, στενά και δρόμους. Το κράτος εδώ -παρά τη διακριτική παρουσία αστυνομικών- φαίνεται ν’ απουσιάζει, ο νόμος ν' αδρανεί και η πόλη να ζει με παραισθήσεις. Η πόλη που ποτέ δεν κοιμάται· ούτε και τη νύχτα, που είναι ακόμα πιο επικίνδυνη. 

   Ο κόσμος της πόλης αλλάζει πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι νομίζαμε. Αλλάζουν ακόμα και οι ίδιοι οι άνθρωποι που εξακολουθούν να ζουν και να εργάζονται στην πόλη, ιδίως στο κέντρο. Η παγκοσμιοποίηση έπληξε τον πυρήνα των πόλεων, άλλαξε τη σύνθεση και τη δομή τους δηλαδή όλη τη φυσιογνωμία τους. Όλοι αισθάνονται και ομολογούν αυτή την αλλαγή και ιδίως οι παλιότεροι στις περιοχές αυτές. Οι σύγχρονες πολυφυλετικές κοινωνίες αλλοίωσαν τη συνοχή που είχαν άλλοτε οι πόλεις κι άλλαξαν το οικονομικό τους status. Στην Αθήνα ολόκληρες συνοικίες έχασαν τους παλιούς κατοίκους τους, υποβαθμίστηκε η εμπορική τους αξία και η αντικειμενική αξία των ακινήτων τους. Το ιστορικό της κέντρο, το Θησείο, το Μοναστηράκι, η Σοφοκλέους, η Γερανίου, η πλατεία Θεάτρου, του Ψυρρή, η πλατεία Κλαυθμώνος, η Πανεπιστημίου, ο σταθμός Λαρίσσης, το πεδίον του Άρεως, η Πατησίων, η πλατεία Αμερικής, η πλατεία Αττικής, ο Άγιος Παντελεήμονας, η Κυψέλη και η επέκταση συνεχίζεται. Μια πόλη με διαχωριστικές γραμμές και "άβατα" ή "γκέτο", νησίδες πολυπολιτισμικότητας, περιθωριακότητας, παραβατικότητας και πολλά προβλήματα συμβίωσης κι αποδοχής της διαφορετικότητας. 

  Η πολιτεία δεν μπορεί να αποτρέψει τη συνήθη παραβατικότητα και την εγκληματικότητα των νέων κατοίκων της. Επιχειρεί μόνο σποραδικές ¨επιχειρήσεις αρετής¨ με προσαγωγές, συλλήψεις ή και απελάσεις, αλλά η κατάσταση δεν αλλάζει. Εκτός από τις περιπολίες και τους ελέγχους, που πραγματοποιούν εκπαιδευμένοι αστυνομικοί επίλεκτων ομάδων δράσης, υπάρχει και η δημοτική αστυνομία, η οποία όμως επικεντρώνεται στην πάταξη του παραεμπορίου, το οποίο κι ευδοκιμεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, (όπως και το δουλεμπόριο "trafficking") κυρίως  με αφρικανούς και ασιάτες μικροπωλητές.

  Το πρόβλημα αυτό δεν είναι μόνο κοινωνικό ή εθνικό δικό μας πρόβλημα. Είναι παγκόσμιο και γι' αυτό επιτακτικό. Στην Ευρώπη οι κοινωνίες ανασυντάσσονται και οι κυβερνήσεις γίνονται συντηρητικότερες. Στην Ιταλία απελαύνονται διαρκώς μετανάστες από τα λιμάνια της, στη Γαλλία εκδιώκονται οι Ρομά από τη χώρα, και ήδη απαγορεύτηκε η μουσουλμανική μαντίλα, ενώ στη Γερμανία θεωρούνται εντελώς ανεπιθύμητοι και αποδιοπομπαίοι, όσοι δε μιλούν γερμανικά. Οι διάφορες μειονότητες χρεώνονται την οικονομική δυσπραγία και γίνονται στόχος διαβολής ή βίαιων επιθέσεων από διάφορες ρατσιστικές οργανώσεις ή νεοφασιστικά κόμματα. Η Ευρώπη έγινε ξανά ξενοφοβική, θεσπίζει νόμους αυστηρούς και αναθεωρεί τη μεταναστευτική της πολιτική. 

  Η Ελλάδα ευρισκόμενη στη μεθόριο της Ευρώπης, πάνω στο φυσικό πέρασμα από Ασία και Αφρική, με αφύλακτα σύνορα εξ ανατολών, είναι στο ¨μάτι του κυκλώνα¨ και στο έλεος των Τούρκων δουλεμπόρων. Αναμένει απλώς ευρωπαϊκή οικονομική βοήθεια, για να αντιμετωπίσει τα δικά της τεράστια ελλείμματα και προβλήματα, χωρίς όμως να εφησυχάζει για όσα συντελούνται γύρω της. Το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί είναι να αρχίσουν οι Έλληνες να μεταναστεύουν σε αναζήτηση καλύτερης τύχης προς τις χώρες της Ευρώπης ή την Αμερική. Αν επαναληφθεί τώρα αυτή η ιστορία των προπαπούδων μας, που μετανάστευαν μαζικά για την Αμερική, σίγουρα δε θα πρόκειται για φάρσα…

Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017

78ο κριτήριο αξιολόγησης: Τα γηρατειά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ 
Αποτέλεσμα εικόνας για γερος με στη ζωγραφικήΑποτέλεσμα εικόνας για πικασο γερος
78ο κριτήριο αξιολόγησης                                                          Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                              φιλόλογος
                                                       ΤΑ ΓΗΡΑΤΕΙΑ

     Ο μόνος ορισμός που μπορούμε να δώσουμε στα γηρατειά είναι: πολύ προχωρημένη ηλικία ή ακόμη πληρέστερη ωριμότητα. Το σύνορο, το πότε αρχίζει η γεροντική ηλικία δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Πρώτα - πρώτα η γραμμή αυτή ποικίλλει κατά εποχές, κλίματα, λαούς, αλλά και κατά ατομικές περιπτώσεις. Δεν μπορεί να προσδιορίσει κανείς με σαφήνεια πότε μπαίνει σ’ αυτή την περίοδο ο άνθρωπος. Ο καθένας εάν αξιωθεί να ζήσει πολλά χρόνια, περνάει αυτό το στάδιο της ζωής με το δικό του ρυθμό και στο δικό του χρόνο. Άλλοτε η ώρα αυτή έρχεται πολύ νωρίς, άλλοτε πολύ αργά. Υπάρχουν άνθρωποι που παραωριμάζουν νωρίτερα από όσο δείχνει η φυσιολογική τους ηλικία. Όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά. Άλλοτε πάλι όπως παρατείνεται η παιδική και η εφηβική φάση της ζωής, έτσι παρατείνεται και το στάδιο της ωριμότητας και έτσι, σε πολύ προχωρημένα χρόνια, εξακολουθεί ο άνθρωπος να μην παρουσιάζει τα σημάδια των γηρατειών. Αυτά τουλάχιστον τα σημάδια είναι σαφή: χαλάρωση των σωματικών δυνάμεων, κάμψη της πνευματικής αντοχής, ηρέμηση του οργανισμού, ένταση των δυνάμεων της αδράνειας. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά άλλοτε παρακολουθούν και άλλοτε συμβαδίζουν με αυτό το αδυνάτισμα. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι η διανοητική κατάσταση δεν παρουσιάζει συνήθως ύφεση· απεναντίας έχουμε αν όχι σημαντική πρόοδο, ορισμένως όμως συντήρηση των πνευματικών δυνάμεων αξιοθαύμαστη και κάποτε όξυνση της κριτικής ικανότητας σε πολύ προχωρημένη ηλικία.

   Δεν μπαίνουν όλοι στο «περιθώριο» -όπως φαίνεται να είναι το γήρας- με την ίδια ψυχική διάθεση. Άλλοι μπαίνουν με καημό και απελπισία, και τότε κάνουν τη ζωή τους πάρα πολύ δύσκολη. Άλλοι με καρτερία και ευγνωμοσύνη, γιατί αξιώθηκαν να ζήσουν έναν μακρύ και υγιή βίο. Το γήρας δεν είναι καθεαυτό καλό ή κακό· γίνεται καλό ή κακό από τον τρόπο που θα το αντιμετωπίσει κανείς. Ο λαός μας αγαπά να λέει ότι κάθε ηλικία έχει τις χαρές της…

   Τα γηρατειά είναι: μέστωμα της ζωής· αποθησαυρισμένη πείρα· καταλάγιασμα και ειρήνευση της ψυχής. Όχι μόνο αδυναμία, αλλά και δύναμη – όταν τα κοιτάξει κανείς από ορισμένη άποψη. Δύναμη που δεν την έχουν άλλες φάσεις της ζωής. Στα νιάτα, ακόμη και στην ακμή της ηλικίας του, ο άνθρωπος δεν μπορεί να ηρεμήσει· δεν είναι μόνο οι φυσιολογικές ανάγκες που δεν τον αφήνουν ήσυχο, αλλά και τόσοι άλλοι περισπασμοί της ζωής: υποχρεώσεις προς την οικογένεια, προς την κοινωνία, αγώνας για τον βιοπορισμό, τη σταδιοδρόμηση στο επάγγελμα, μέριμνα για τα δύσκολα χρόνια που έρχονται κτλ. κτλ. Όλο αυτό το σκηνικό μεταβάλλεται την ώρα που ο ηλικιωμένος άνθρωπος αναθέτει στους νεότερους τα βάρη και τις ευθύνες, επειδή δεν μπορεί πια να τις σηκώσει, και αποσύρεται. Η κύρια διασκέδασή του είναι να θυμάται τα περασμένα. Θα φανεί τούτο παράδοξο, γιατί πιστεύουμε που είναι η σπουδαιότερη λειτουργία του ψυχικού βίου -αφού αυτή θεμελιώνει την ταυτότητα του προσωπικού μας εγώ- στα γεράματα αδυνατίζει. Η αλήθεια όμως είναι ότι η μνήμη των γερόντων είναι αδύνατη για τα πρόσφατα γεγονότα, αλλά ισχυρή, πολύ ισχυρή για τα παλιά. Οι γέροντες λοιπόν ζουν με τις αναμνήσεις τους. Και όταν αναθυμούνται ημέρες ευτυχισμένες, ξαναζούν τις χαρές της περασμένης τους ζωής. Ακόμη και τα θλιβερά γεγονότα με τον καιρό έχουν χάσει την πικρή τους γεύση, και τώρα είναι υποφερτά.

    Το δεύτερο στοιχείο που υπογραμμίσαμε είναι το θησαύρισμα της πείρας. Όλοι οι λαοί του κόσμου, τους γέροντες τους τίμησαν και σ’ αυτούς εμπιστεύτηκαν τη διακυβέρνησή τους. Η «γερουσία» αποτελεί το κύριο νομοθετικό και συμβουλευτικό όργανο της πολιτείας. Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι οι «πρέσβεις» έχουν δανειστεί το όνομά τους από τους «πρεσβύτες» δηλαδή τους γέρους που στέλνονται ως αντιπρόσωποι για να διαπραγματευθούν δύσκολα ζητήματα με συμμάχους και εχθρούς. Ανέκαθεν δηλαδή η ηθική αξία των ανθρώπων προσδιορίζεται κατά κάποιο τρόπο σε συνάρτηση με την ηλικία τους. Όχι γιατί η ηλικία αυτή καθ’ αυτή προσθέτει πνεύμα, αλλά γιατί με τη μακρά ζωή ο άνθρωπος αποθησαυρίζει πολύτιμη πείρα που τον βοηθά να βλέπει τα πράγματα οξύτερα και ψυχραιμότερα.

     Η καρτερία και η διαλλακτικότητα, η επιείκεια και η κατανόηση που δείχνουν οι γέροντες (όταν τη δείχνουν) οφείλονται σ’ αυτό ακριβώς το μεγάλο τους προνόμιο, ότι βλέπουν τα προβλήματα της ζωής από μακριά. Η απόσταση αυτή κάνει τους γέρους αντικειμενικότερους, και γι αυτό επιεικέστερους, διαλλακτικότερους. Εάν είναι περισσότερο διαλλακτικοί και συγχωρούν τις αδυναμίες των νέων, τούτο δεν οφείλεται στη δήθεν υπερβολική τους συναισθηματικότητα, αλλά στο γεγονός ότι μπορούν να βλέπουν τα πράγματα από μακριά και να έχουν μια βαθύτερη κατανόηση των ανθρωπίνων πραγμάτων.         
                    (Ευάγγελος Παπανούτσος, Πρακτική Φιλοσοφία, εκδ. "Δωδώνη".) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                           Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: ορισμένως, καημό, καρτερία, μέριμνα, αποθησαυρίζει,
                                                                           Μονάδες 5
Β2. Από το δεύτερο συνθετικό των λέξεων να βρείτε από μια νέα σύνθετη λέξη: προχωρημένη,  παρατείνεται, διανοητική, νομοθετικό, υπερβολική.
                                                                          Μονάδες 5
Β3. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το κείμενο; Να βρείτε τρία χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν.
                                                                          Μονάδες 5 (2+3)
Β4. Ποιος είναι  ο τρόπος και τα μέσα πειθούς  της τέταρτης παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                         Μονάδες   6
Β5. Να εξηγήσετε τη χρήση της διπλής παύλας και των εισαγωγικών αντίστοιχα στις φράσεις:
-όπως φαίνεται να είναι το γήρας-  και «γερουσία».
                                                                         Μονάδες  4
Β6. «...κάθε ηλικία έχει τις χαρές της…». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να γράψετε αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε με αυτή την άποψη δικαιολογώντας τη θέση σας.
                                                                        Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Τα γηρατειά είναι η πιο δύσκολη και ίσως η πιο επώδυνη περίοδος στη ζωή, για αυτό ο κάθε άνθρωπος θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος ψυχολογικά και να έχει τη βοήθεια των άλλων όσο και τη στήριξη της πολιτείας. Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που φέρνουν τα γεράματα στον άνθρωπο; Πώς πρέπει να αντιμετωπίζει ο άνθρωπος το γήρας στη ζωή; (άρθρο 500-600 λέξεις).
                                                                        Μονάδες 40

Τρίτη, 24 Οκτωβρίου 2017

76o κριτήριο: H απειλή της τρομοκρατίας στην Ευρώπη

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
 
76o κριτήριο αξιολόγησης                                                       Παπατσίρος Απόστολος                                                                                                         φιλόλογος
                           Για την αναίρεση των ψευδαισθήσεων 
                                                      της Μαριέττας Γιαννάκου  (Huffingtopost. gr   21/11/2015)
 
  Η πρόσφατη κτηνώδης δολοφονική επιχείρηση των τζιχαντιστών στο Παρίσι πρέπει επιτέλους να αφυπνίσει τους πάντες στην Ευρώπη και τη Δύση ευρύτερα. Είχαν προηγηθεί οι δολοφονίες των συντακτών του Charlie Hebdo και, όπως διαπιστώνεται, η βόμβα στο ρωσικό αεροσκάφος. Κυρίως, όμως, η δίχως προηγούμενο βία σε άμαχους πληθυσμούς σε διαφορετικά σημεία στη Μέση Ανατολή, ιδιαιτέρως, σε Ιράκ και Συρία, στην Αφρική και στο Αφγανιστάν αλλά και σε όμορες χώρες.

   Για εμάς τους Ευρωπαίους η προστασία της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας, των θεμελιωδών ατομικών δικαιωμάτων, του διαχωρισμού της πολιτικής από τη θρησκεία αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αξίες. Γιατί το κόστος της παραβίασης όλων αυτών το έχουμε βιώσει με οδυνηρό τρόπο. Γιατί με σοβαρή προσπάθεια και αυταπάρνηση κατορθώσαμε στη μεταπολεμική Ευρώπη να γίνουμε παγκόσμιος φάρος ειρηνικής συνεργασίας κρατών και λαών. Σήμερα, όμως βρισκόμαστε ενώπιον έξωθεν απειλής, με στήριξη εκ των έσω, σ' αυτές τις κατακτήσεις.

  Από πολλές απόψεις, τα μεταναστευτικά ρεύματα των τελευταίων δεκαετιών δημιούργησαν νέα δεδομένα στη σύνθεση των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Ορθώς κρίθηκε ότι έπρεπε να ενσωματωθούν και να αποκτήσουν δικαιώματα άνθρωποι προερχόμενοι από άλλα κράτη. Η ευρωπαϊκή κοινωνία διακρίνεται από ανεκτικότητα στις διαφορετικές ιδέες και πεποιθήσεις, δεν είναι όμως κοινωνία ανοχής στις έκνομες δραστηριότητες με το πρόσχημα της θρησκευτικής ή πολιτισμικής διαφορετικότητας. Σ' ένα δημοκρατικό περιβάλλον η διαφορετικότητα είναι αποδεκτή, γιατί αυτό συνάδει με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Δεν πρέπει, όμως να παρεξηγούμε τις εγγυήσεις αυτές και να θεωρούμε ότι δεν υφίστανται σαφείς προϋποθέσεις και κανόνες για όλους τους Eυρωπαίους πολίτες αλλά και τους φιλοξενούμενους στην Ευρώπη.

   ...Το στοιχείο που προβληματίζει ιδιαίτερα είναι ότι τρομοκρατική δράση αναλαμβάνουν άνθρωποι που μεγάλωσαν σε ευρωπαϊκές κοινωνίες, που απόλαυσαν τις ελευθερίες και τις δυνατότητες που παρέχει μία δημοκρατική πολιτεία. Τα άτομα αυτά κυρίως δεύτερης και τρίτης γενιάς πολίτες της Ευρώπης εμφανίζονται ως οπαδοί της χειρότερης μορφής βίας και εγκληματικότητας υπό την επίκληση της ισλαμικής θρησκείας. Το ερώτημα είναι σε ποιο βαθμό το Ισλάμ αντιστρατεύεται την ενσωμάτωση τους στις δυτικές κοινωνίες και υπό ποια ερεθίσματα ενεργοποιείται η συμμετοχή τους σε τρομοκρατικές ομάδες. Είναι προφανές ότι η ύπαρξη του ΙSIS (ισλαμικό κράτος) ως πόλου ισχύος διευκολύνει την ανάμιξη των ακραίων ιδεολογικοθρησκευτικών αντιλήψεων και την παγίωση των ψευδαισθήσεων.

   Η ανθρώπινη ιστορία διακρίνεται από περιόδους όπου ο φανατισμός, οι κοινωνικές προκαταλήψεις και η μισαλλοδοξία προκάλεσαν ανυπολόγιστες καταστροφές και άφησαν πληγές σ' όλο τον κόσμο και ανοιχτούς λογαριασμούς τους οποίους ιδιαίτερα οι τζιχαντιστές επικαλούνται, όπως τις Σταυροφορίες. Η έξαρση του θυμικού και η εξαφάνιση της λογικής σ'αυτή την περίπτωση κυριαρχούν. Στον αντίποδα ακριβώς βρίσκεται η μεταπολεμική Ευρώπη, που κατάφερε με πολιτικές αποφάσεις να διαγράψει τις παλιές έχθρες και να οικοδομήσει μία Ευρώπη δημοκρατίας, ελευθερίας και ευημερίας, ανοιχτή σε όλους τους πολίτες του κόσμου.

  Κατά συνέπεια, πρέπει να ξεκινήσουμε μία σοβαρή προσπάθεια αναίρεσης των ψευδαισθήσεων ότι η δημοκρατία μπορεί να γίνει ένα χωνευτήρι αξιών και αρχών δίχως προϋποθέσεις. Πρέπει να εργαστούμε σκληρά για να αποκτήσει νόημα η ιδιότητα του δημοκρατικού πολίτη με την ευθύνη που αρμόζει για την άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχει το δημοκρατικό πολίτευμα.

   Η διατήρηση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και η κοινωνική συνοχή που είναι αναγκαία τόσο εκτός των κρατών μελών όσο και μεταξύ αυτών χρειάζονται συντονισμένες προσπάθειες απ΄όλους μας. Η επίθεση των τρομοκρατών στο Παρίσι είναι στην ουσία επίθεση εναντίον του τρόπου ζωής μας, της ισοτιμίας των πολιτών, της ελευθερίας της σκέψης και έκφρασης και των ελπίδων και προσδοκιών μας για ένα καλύτερο αύριο. Χρειάζεται σταθερή και ενιαία πολιτική γραμμή, καταπολέμηση των φυγόκεντρων τάσεων που αναπτύσσονται σε ορισμένες χώρες πάνω σε εθνικιστική βάση, ενίσχυση όλων των συστημάτων ασφάλειας της Ευρώπης προκειμένου να διατηρηθεί η προβλεπόμενη από τη Συνθήκη ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και κεφαλαίων καθώς και η Συνθήκη Σένγκεν.

   Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αναιρεθεί η ευθύνη των κρατών-μελών και κατά ακολουθία των ευρωπαϊκών οργάνων στην εφαρμογή των κανόνων και στον έλεγχο των εισερχομένων στην Ευρώπη. Οι συνθήκες ασφάλειας άλλωστε, στην ουσία προστατεύουν την πλειοψηφία των πολιτών από τρίτες χώρες, κυρίως των προσφύγων, που αναζητούν στην Ευρώπη μία ελπίδα για την επιβίωσή τους.  
 (Μαριέττα Γιαννάκου: Διετέλεσε Ευρωβουλευτής, αρχηγός κοινοβουλευτικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, υπουργός Υγείας, Πρόνοιας & Κοιν. Ασφαλίσεων και υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων).

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                      Μονάδες 25

Β1. Εξετάστε αν οι ακόλουθες προτάσεις είναι σωστές ή λανθασμένες σύμφωνα με το κείμενο και σημειώστε αντίστοιχα Σωστό ή Λάθος κατά περίπτωση:
 α. Οι έκνομες δραστηριότητες των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή κοινωνία δικαιολογούνται λόγω της θρησκευτικής και πολιτισμικής τους διαφορετικότητας.  
 β.  Οι ισλαμιστές τρομοκράτες ουσιαστικά επιτίθενται στον δυτικό τρόπο ζωής.
 γ. Η δημοκρατία στην Ευρώπη μπορεί να γίνει ένα χωνευτήρι αρχών και αξιών δίχως προϋποθέσεις.
 δ. Η ασφάλεια των λαών της Ευρώπης σε εθνικιστική βάση προβλέπεται από τη συνθήκη Σένγκεν.
 ε. Η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα.
                                                                                      Μονάδες 10
Β2. Να προσδιορίσετε το είδος του κειμένου αναφέροντας τρία χαρακτηριστικά του στοιχεία που το επιβεβαιώνουν.                                                    Μονάδες 6 

Β3. Για κάθε λέξη που σας δίνεται να βρείτε από μια συνώνυμη σύμφωνα με τη σημασία της στο κείμενο: όμορες, κόστος, ενώπιον, πρόσχημα, αντιστρατεύεται.
                                                                                      Μονάδες 10
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της πέμπτης παραγράφου του κειμένου; (Η ανθρώπινη ιστορία...του κόσμου).                                                    Μονάδες 4

Β5. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς της πρωτελευταίας παραγράφου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.                                 Μονάδες 5 

Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Σ’ ένα άρθρο 500-600 λέξεων περίπου, να αναφερθείτε στις συνέπειες του θρησκευτικού φανατισμού και της ισλαμικής τρομοκρατίας στον πυρήνα των αξιών της Ευρώπης για μια ανοικτή, ανεκτική και φιλελεύθερη δημοκρατική κοινωνία. Πώς πιστεύετε ότι πρέπει να αντιδράσουν η κοινωνία και οι πολιτικές κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών απέναντι σ' αυτή την απειλή;"                                                      Μονάδες 40

Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

77ο κριτήριο: Διάλογος - Δημοκρατία

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

77ο κριτήριο αξιολόγησης                                                      Παπατσίρος Απόστολος  
                                                                                                         φιλόλογος
                                          Η αμηχανία της δημοκρατίας

   Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα του διαλόγου, ενός διαλόγου που συντελείται αδιάκοπα για να συνειδητοποιεί και επιβεβαιώνει την πραγματικότητα της ανθρώπινης ελευθερίας. Ο μονόλογος είναι η άρνηση της ελευθερίας, η φανέρωση της προσωπικής ή της κομματικής απολυταρχίας. Αλλά αυτή η ελευθερία που συνιστά το αποτέλεσμα του άθλου της Δημοκρατίας, δεν είναι απλά και μόνο ένα περιορισμένο κοινωνικό και οικονομικό ή πολιτικό αγαθό. Είναι προσωπική υπόθεση του ηθικού ανθρώπου που αισθάνεται ότι δεν μπορεί να αγωνιστεί για την αρτίωση της προσωπικότητάς του παρά μονάχα μέσα σε αυτή την ελευθερία που εκφράζει ο διάλογος.

   Η Δημοκρατία είναι πολίτευμα πνευματικό, για τούτο δεν μπορεί αληθινά να ευδοκιμήσει παρά μονάχα σε λαούς που ζουν και αντικρίζουν τη ζωή πνευματικά. Αυτή η στάση δίνει στη δημοκρατία την ιδιότητα της αφθαρσίας και την αναγκαία δυναμικότητα, ώστε να υπερβαίνει τις εποχές και να προσαρμόζεται χωρίς θυσίες στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται κάθε τόσο μέσα στον κόσμο. Όταν η δημοκρατία χάσει το πνευματικό της έρμα, χάνει την ουσία της και δεν απομένει παρά μονάχα το κέλυφος που από στιγμή σε στιγμή, δεν μπορεί, θα συντριβεί, όσο κι αν τη στηρίζουν τα κοινά συμφέροντα και οι ευγενείς φιλοδοξίες.

  Είπαμε πως η Δημοκρατία είναι πολίτευμα του διάλογου. Διαλόγου όμως ανάμεσα σε ποιους; Ανάμεσα σε φίλους και εχθρούς της, δηλαδή ανάμεσα σε δημοκράτες και μη δημοκράτες ή μονάχα ανάμεσα σε δημοκράτες; Ο δημοκρατικός διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες, διάλογος εξεταστικός, διάλογος θετικός και ειλικρινής, που φωτίζει τις συνειδήσεις για να επιδιώξουν την πραγματοποίηση του αρίστου. Είναι διάλογος μεταξύ αρχόντων και αρχομένων, αφού ούτε οι άρχοντες ούτε οι αρχόμενοι είναι δυνατόν να λείψουν ποτέ και ας λέγεται πως στη δημοκρατία κυβερνά ο λαός. Έχουν τόσο μακρά παράδοση κι είναι τόσο ακονισμένοι από την πρακτική οι μέθοδοι καταδολίευσης των λαών, ώστε η απόφανση πως ο λαός κυβερνά να γίνεται, συνήθως, παρηγορία των ηλιθίων και μόνο.  Ο λαός κυβερνά δια των αντιπροσώπων του κι αυτοί μεταχειρίζονται πάρα πολλά, σαφέστατα αντιδημοκρατικά, μέσα για να εκλεγούν, ώστε ο λόγος να απομένει ρήμα κενό.   

    Είναι όμως η Δημοκρατία και διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες και μη. Ο διάλογος αυτός, μέσα σε μια πνευματικά υποστηριγμένη κοινωνία, γίνεται ένα κρίσιμο αλλά γεμάτο φως αγώνισμα. Είναι διάλογος που πιστοποιεί εξαντλητικά την ελευθερία και που εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου να ζήσει σωστά και αρμονικά με τους άλλους τη ζωή του, προσπαθώντας να τη βελτιώσει, να την ολοκληρώσει, να τη δικαιώσει.

   Ο διάλογος αυτός εκφράζεται ηθικά με την ελευθερία του λόγου, του συνέρχεσθαι, με τη θρησκευτική ελευθερία. Εκφράζεται πολιτικά με τα πολλά πολιτικά κόμματα, τη συμπολίτευση και την αντιπολίτευση. Εκφράζεται κοινωνικά με την άρνηση της δημοκρατίας να θεσπίζει εξαιρέσεις και να προβαίνει σε παραχωρήσεις είτε προς πρόσωπα είτε προς τάξεις ολόκληρες της κοινωνίας, με την ελευθερία και το αδέσμευτο του Τύπου, με την προσφορά ίσων ευκαιριών για όλους τους πολίτες – αλλά και ίσων τιμωριών.

    Όλα αυτά είναι μέχρι κεραίας ορθά, καλά και άγια, όσο η δημοκρατία διατηρεί το πνευματικό της έρμα κι όσο η ελευθερία που διασφαλίζει, παραμένει ακέραια και συνειδητή… Όταν όμως σ’ εποχές, όπως η δική μας εποχή, οι πνευματικές ρίζες των λαών σπάζουν κι ένα κύμα μηδενισμού γκρεμίζει τα πάντα, όταν οι θεσμοί διασύρονται από την ιδιοτέλεια και τη μικρότητα, όταν εξαπλώνεται μέσα στους κόλπους της Δημοκρατίας μια δυσπιστία και μια αστάθεια και οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται παρά για τα στενά προσωπικά τους συμφέροντα, τότε τι πρέπει να κάνει η Δημοκρατία; Οι εχθροί της δημοκρατίας χρησιμοποιούν εξαντλητικά όλα της τα πλεονεκτήματα –ελευθεροτυπία, ελευθερία του λόγου, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, το κοινοβουλευτικό σύστημα και λοιπά– με μοναδικό σκοπό να την ανατρέψουν και να τη θανατώσουν… Και η Δημοκρατία, που πολλές φορές έχει σφάλει κι αμαρτήσει, απομένει απροστάτευτη, γυμνή μπροστά στους εχθρούς της, αμήχανη μαγνητισμένη, θαρρείς από την άβυσσο. Περνά τραγικές στιγμές που σου κόβουν την ανάσα. Πέφτει το φως της και ο κόσμος μαυρίζει.                            1966
                           (Κώστα Ε. Τσιρόπουλου «Η μαρτυρία του ανθρώπου» εκδ. των φίλων).

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                             Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τη σημασία των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται: απολυταρχίας, αρτίωση, έρμα, απόφανση, ρήμα κενό.
                                                                             Μονάδες 5
Β2. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στις παραγράφους του κειμένου;
                                                                             Μονάδες 5
Β3. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το συγκεκριμένο κείμενο;
Να αναφέρετε τρια χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν.
                                                                             Μονάδες 5 (2+3)
Β4α. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της σκέψης του συγγραφέα στην τρίτη παράγραφο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 5
β. Ποιος είναι ο τρόπος ή οι τρόποι και τα μέσα πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 5
Β5. "Είναι όμως η Δημοκρατία και διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες και μη." Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων με τη μέθοδο της αιτιολόγησης την άποψη αυτή.                                         
                                                                             Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Σ΄ένα άρθρο σας, που θα αναρτήσετε στην προσωπική σας ιστοσελίδα, να αναφερθείτε στην αναγκαιότητα του διαλόγου στις διάφορες μορφές του, τόσο σε επίπεδο λήψης αποφάσεων σε θέματα καθημερινά και οικεία για τον κάθε άνθρωπο, όσο και σε ευρύτερα και σημαντικότερα θέματα λειτουργίας των πολιτικών θεσμών της δημοκρατίας σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο  (500-600 λέξεις).                                                            
                                                                              Μονάδες 40
196