Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

70o κριτήριο:"Η αξιολόγηση του μαθητή"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
70o κριτήριο αξιολόγησης                                                       Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                        φιλόλογος
                                                      Η αξιολόγηση του μαθητή

    Η αξιολόγηση των μαθητών στο σχολείο είναι μια διαδικασία στενά συνυφασμένη με τη διδακτική πράξη και κατ’ επέκταση με τη συνολική κοινωνική λειτουργία του σχολείου. Συνήθως αναφέρεται στη διαδικασία, κατά την οποία ο διδάσκων συγκεντρώνει πληροφορίες από διαφορετικές πηγές, προκειμένου να διατυπώσει κρίσεις για έναν μαθητή ή για μια ομάδα μαθητών. Η αξιολόγηση των μαθητών ως αναπόσπαστο μέρος της μαθησιακής διαδικασίας, για να είναι επιτυχημένη, πρέπει να σχεδιάζεται για την υλοποίηση συγκεκριμένων σκοπών, να ακολουθεί συγκεκριμένη μεθοδολογική διαδικασία της οποίας τα κριτήρια θα χρησιμοποιηθούν, για να αποτυπώσουν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας. Επομένως, αποτελεί μια συνεχή διαδικασία, διάχυτη κατά τη διάρκεια της καθημερινής διδακτικής εργασίας, ενταγμένη στη ροή του εκπαιδευτικού έργου και πολύμορφη ως προς τους τρόπους και τις τεχνικές.

   Ωστόσο, για την αξιολόγηση των μαθητών εκφράζονται αντικρουόμενες απόψεις. Έτσι, οι επικριτές της αξιολόγησης, για να τεκμηριώσουν την άποψή τους, επικαλούνται λόγους που αφορούν τις ανεπιθύμητες παρενέργειες των παραδοσιακών μορφών βαθμολόγησης. Υποστηρίζουν πως διαταράσσεται η παιδαγωγική σχέση ανάμεσα στον μαθητή και στον δάσκαλο απ' τη στιγμή που ο τελευταίος αναλαμβάνει τον ρόλο του βαθμολογητή. Μάλιστα, δίνουν έμφαση στο γεγονός ότι ο δάσκαλος δεν είναι εκπαιδευμένος βαθμολογητής και συνεπώς η βαθμολογία του είναι παιδαγωγικά ερασιτεχνική. Σύμφωνα με άλλη άποψη η έλλειψη εμπιστοσύνης της κοινωνίας στο εκπαιδευτικό σύστημα ή η κρίση της νομιμοποίησης της εκπαίδευσης επιβάλλουν την αξιολόγηση, ενώ η ανατροφοδότηση και η παρώθηση που παρέχει η αξιολόγηση των μαθητών λειτουργούν ως μορφές άσκησης κοινωνικού ελέγχου.

   Εκτός από τα παραπάνω, αναφέρεται ότι η απόσταση ανάμεσα στην ποσοτική βαθμολόγηση και στην πραγματική αξία του μαθητή είναι μεγάλη. Επίσης, διατυπώνεται η άποψη ότι με τις εξετάσεις το κοινωνικό σύνολο ασκεί καταπίεση στο άτομο και ότι υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της αγωγής και της αξιολόγησης. Ακόμη, άλλοι επιστήμονες διατυπώνουν την άποψη ότι οι εξετάσεις επηρεάζουν αρνητικά την ψυχοσωματική εξέλιξη των παιδιών και ότι οι ψυχοσωματικές παράμετροι που ισχύουν για το κάθε άτομο στην κάθε φάση της εξέλιξής του επηρεάζουν με άμεσο τρόπο την επίδοσή του. Τέλος, επισημαίνεται ότι ο τρόπος με τον οποίο αποδίδονται οι βαθμοί μας ενημερώνουν ελάχιστα για την ποιότητα και την ποσότητα της σχολικής μάθησης ενός μαθητή και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν συγκριτικά.

  Επιπλέον, πιστεύεται πως η αξιολόγηση έχει μετατραπεί σκόπιμα στα χέρια της άρχουσας κοινωνικής τάξης σε μέσο διατήρησης των κοινωνικών ανισοτήτων, σε μέσο διαιώνισης της διαφοράς των τάξεων και των ταξικών διακρίσεων. Επίσης, επειδή τα σχολικά διαγωνίσματα ενισχύουν την κοινωνική διάκριση σε βάρος των πιο αδύνατων κοινωνικών ομάδων, η σχολική αξιολόγηση καταλήγει σε ταξινόμηση των μαθητών, η οποία πολλές φορές δεν ανατρέπεται εφ’ όρου ζωής. Οι εξετάσεις και τα κάθε είδους διαγωνίσματα, εκτός από τα ψυχικά τραύματα που προκαλούν στους μαθητές, συντελούν και στην αναπαραγωγή των αρνητικών απόψεων που έχουν τα παιδιά για το αδέκαστο των μεγαλύτερων. Παράλληλα, οι επιστήμονες ζητούν ένα άλλο πιο ανθρώπινο αξιολογικό σύστημα, λιγότερο ζημιογόνο για την παιδική ψυχή που να συμφωνεί περισσότερο με τον σκοπό της αγωγής.

   Υπάρχουν, όμως, και οι υπέρμαχοι της αξιολόγησης που πιστεύουν πως η αξιολόγηση των μαθητών είναι αναγκαία. Θεωρούν μάλιστα πως, για να είναι αποτελεσματική, χρειάζεται να είναι τακτική και οι επιδόσεις στα διάφορα μαθήματα και στα κριτήρια εργασίας να γνωστοποιούνται εγκαίρως και γραπτώς στους αξιολογούμενους μαθητές. Ακόμη, υποστηρίζουν πως η σχολική αξιολόγηση προσφέρει στον μαθητή πληροφορίες για τον εαυτό του και έτσι αυτός αποκτά αυτογνωσία και αυτοαντίληψη. Με την αξιολόγηση επιβραβεύονται και αμείβονται εκείνοι που κατέβαλαν μεγάλη προσπάθεια και αυτό αποτελεί μια ηθική ικανοποίηση, αλλά και ένα αίσθημα δικαιοσύνης. Εξάλλου, λειτουργεί παρωθητικά κυρίως για τους μαθητές, οι οποίοι θεωρούν τις αξιολογήσεις σημαντικές και καθοριστικές, για να πετύχουν τους επιθυμητούς στόχους.

   Τέλος, η σχολική αξιολόγηση αφενός ανατροφοδοτεί τον εκπαιδευτικό για την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας του και αφετέρου τροφοδοτεί με δεδομένα την εκπαιδευτική έρευνα και εξασφαλίζει «ανατροφοδότηση» και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Με τον τρόπο αυτό η σχολική αξιολόγηση είναι μία από τις διαδικασίες που βοηθούν στη λήψη αποφάσεων. Συμβάλλει στο να γνωρίζουν γονείς και μαθητές εκ των προτέρων τις πιθανότητες αξιοποίησης των δυνατοτήτων των παιδιών και επομένως να προσανατολίζονται σωστά ως προς το μελλοντικό επάγγελμά τους.

Π. Μανωλάκος (2010). Η αξιολόγηση του μαθητή. Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική. Περιοδική Ηλεκτρονική Έκδοση του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης, 1-8 (διασκευή).

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                      Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται: κατ’ επέκταση, επικριτές, ασυμφωνία, εφ’ όρου ζωής, αδέκαστο.
                                                                                      Μονάδες 5
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: αναπόσπαστο, πολύμορφη, ενισχύουν, ανατρέπεται, ζημιογόνo.
                                                                                      Μονάδες 5
Β3. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της πέμπτης παραγράφου του κειμένου; (Υπάρχουν...στόχους).  Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες 5
Β4.α. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
β. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία στην ίδια παράγραφο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες 10 (6+4)
Β5. Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε τον λόγο ή τους λόγους που "η απόσταση ανάμεσα στην ποσοτική βαθμολόγηση και στην πραγματική αξία του μαθητή είναι μεγάλη".
                                                                                      Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Με βάση την εμπειρία σας από τη σχολική ζωή να εξηγήσετε τους λόγους που θεωρείτε αναγκαία τη μεταρρύθμιση στο Λύκειο ως προς τα προγράμματα σπουδών, τις μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης, την αξιολόγηση και τους στόχους της εκπαιδευτικής πολιτικής. Με ορατό το ενδεχόμενο της κατάργησης των Πανελλαδικών εξετάσεων στο μέλλον, πώς πιστεύετε ότι θα πρέπει να επιλέγονται  οι υποψήφιοι για τις πανεπιστημιακές σχολές; Οι απόψεις σας να καταγραφούν σε άρθο (500-600 λέξεις περίπου).
                                                                                     Μονάδες 40

  

Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

69ο κριτήριο:" ΄Εμφυλες ταυτότητες"


ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

69ο κριτήριο αξιολόγησης                                             Παπατσίρος Απόστολος                                                                                                   φιλόλογος

                                      Τα στερεότυπα των φύλων στα παιδιά

    Στην εποχή μας τα στερεότυπα των φύλων έχουν γίνει αντικείμενο συστηματικής έρευνας τόσο από την πλευρά της Κοινωνιολογίας, όσο και από τον χώρο της Ψυχολογίας και της Εκπαίδευσης. Πρόκειται για τις αντιλήψεις που επικρατούν σε μια κοινωνία για τα διαφορετικά χαρακτηριστικά που έχουν ή πρέπει να έχουν τα άτομα του ανδρικού και του γυναικείου φύλου, αντιλήψεις οι οποίες έχουν επηρεάσει δυσμενώς την κοινωνική ισοτιμία των δύο φύλων. Παρά το γεγονός ότι οι προσπάθειες του φεμινιστικού κινήματος και η σχετική επιστημονική έρευνα έχουν οδηγήσει προς μια θετική αντιμετώπιση του προβλήματος της ανισότητας, διατηρούνται αντιλήψεις, στάσεις και προκαταλήψεις για κοινωνικές και ψυχολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, οι οποίες ακόμη και σήμερα περνούν στα παιδιά όχι μόνο από την οικογένεια, αλλά και από τη σχολική εκπαίδευση. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί ότι η πίεση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανισότητας δεν ασκείται σήμερα μόνο από το γυναικείο κίνημα, αλλά και από το ανδρικό, το οποίο παρουσιάζει άνοδο και διεκδικεί άρση των αδικιών που έχουν γίνει σε βάρος των ανδρών.

    Σε μια από τις παλιότερες έρευνες για τα κοινωνικά στερεότυπα των φύλων ζητήθηκε από φοιτητές να αξιολογήσουν μια μεγάλη ποικιλία ανθρώπινων χαρακτηριστικών ως προς τον βαθμό στον οποίο κατά τη γνώμη τους το καθένα από αυτά είναι τυπικό γνώρισμα των ανδρών ή των γυναικών. Συγκεκριμένα, η έρευνα έδειξε ότι οι ιδιότητες που αποδίδονται πιο πολύ στο ανδρικό φύλο, όπως είναι η δύναμη, η λογική, η αυτοπεποίθηση, κ.ά., συνιστούν τα οργανωτικά λεγόμενα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, ενώ οι ιδιότητες που αποδίδονται πιο πολύ στο γυναικείο φύλο, όπως η τρυφερότητα, η φροντίδα, η συγκίνηση κ.ά., συνιστούν τα εκφραστικά χαρακτηριστικά. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η διάκριση οργανωτικών και εκφραστικών χαρακτηριστικών είναι μια ευρύτατα διαδεδομένη στερεοτυπική αντίληψη για την ψυχολογία του άνδρα και της γυναίκας και για τις διαφορές των δύο φύλων σε όλο τον κόσμο.

    Εξάλλου, μια σημαντική πλευρά της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης των παιδιών είναι η διαδικασία με την οποία από πολύ μικρή ηλικία αποκτούν και ενσωματώνουν στην προσωπικότητα και στη συμπεριφορά τα στερεότυπα των φύλων, που επικρατούν στην κοινωνία μέσα στην οποία γεννιούνται και αναπτύσσονται. Οι αντιλήψεις για τις ιδιότητες και τους ρόλους που ταιριάζουν στο ανδρικό ή γυναικείο φύλο, όπως αυτές εκδηλώνονται κυρίως στην οικογένεια, στο σχολείο, στην ευρύτερη κοινωνία, στην ομάδα των ομηλίκων και στα μέσα μαζικής επικοινωνίας και ψυχαγωγίας, επηρεάζουν τα παιδιά ήδη από τη βρεφική ακόμη ηλικία και διαμορφώνουν αντίστοιχα τους ρόλους και τη συμπεριφορά τους ως αγοριών ή κοριτσιών.

    Στη χώρα μας έχουν δημοσιευθεί αξιόλογες μελέτες σχετικά με τα στερεότυπα των φύλων, όπως για τη διαφοροποίηση των φύλων στα αναγνωστικά του δημοτικού σχολείου και στα παιδικά βιβλία προσχολικής αγωγής, καθώς και στη συμμετοχή των νηπίων στο παιχνίδι. Στις μελέτες αυτές επιβεβαιώνονται γενικά τα δεδομένα ξένων σχετικών μελετών, αλλά αποκαλύπτεται και ο ξεχωριστός χαρακτήρας της ελληνικής κοινωνικής και εκπαιδευτικής πραγματικότητας ως προς τα στερεότυπα των φύλων και το πέρασμα των στερεοτυπικών ρόλων και αντιλήψεων στα παιδιά.

Α. Κακαβούλης (1997). Στερεότυπα των φύλων και σχολική αγωγή. Φύλο και σχολική πράξη. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Βάνιας, 512-514 (διασκευή). 


Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                             Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: 
διατηρούνται, συνιστούν, διάκριση, ταιριάζουν, εκδηλώνονται.
                                                                            Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε από ένα αντώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: 
δυσμενώς, τρυφερότητα, ευρύτατα, αξιόλογες, αποκαλύπτεται:
                                                                            Μονάδες 5
Β3. Να βρείτε και να δικαιολογήσετε το είδος της συλλογιστικής πορείας στη δεύτερη
παράγραφο του κειμένου.
                                                                            Μονάδες 5
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς της δεύτερης παραγράφου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                            Μονάδες 5
Β5. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της τρίτης παραγράφου του κειμένου; 
                                                                            Μονάδες 5
Β6. Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να γράψετε δύο παραδείγματα στερεοτύπων, ανδρικού και γυναικείου ρόλου αντίστοιχα που εσείς θεωρείτε αναχρονιστικά και πρέπει γι αυτό να αναθεωρηθούν.
                                                                           Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Μετά τον θόρυβο που προκλήθηκε από την απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να υλοποιηθεί θεματική εβδομάδα στα Γυμνάσια με θέμα -μεταξύ άλλων- τις "έμφυλες ταυτότητες", αποφασίζετε να πάρετε μέρος στη δημόσια αντιπαράθεση δημοσιεύοντας κείμενο στην προσωπική σας ιστοσελίδα, που διατυπώνετε τις προσωπικές σας απόψεις για την αναγκαιότητα ή μη αυτής της πρωτοβουλίας. Θεωρείτε δικαιολογημένο αυτό τον θόρυβο; Αν όχι που τον αποδίδετε; Πιστεύετε πως θα έχει αποτέλεσμα αυτή η προσπάθεια ή είναι θέμα προσωπικής αντίληψης κι ευθύνης του καθενός το πως θα ζήσει, οπότε δε χρειάζεται καμιά παρέμβαση από την πολιτεία;"
                                                                           Μονάδες 40



Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

Το πρόσωπο και το προσωπείο του εθνικισμού στην ιστορία.


                                                                                                  Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                            φιλόλογος
Τι είναι ο εθνικισμός; Ποιες ήταν οι ιστορικές του μορφές; Ποια είναι σήμερα η σημασία του;
Το πρόσωπο και το προσωπείο του εθνικισμού στην ιστορία.

    Αν ο πατριωτισμός θεωρείται η αγάπη για την πατρίδα και η διάθεση υπεράσπισής της μέχρι αυτοθυσίας όταν κινδυνεύει, τότε εθνικισμός πρέπει να θεωρείται η αγάπη για το έθνος και η διάθεση υπεράσπισής του έναντι οποιασδήποτε απειλής. Σ’ αυτή την περίπτωση βέβαια το έθνος και η πατρίδα ταυτίζονται, μόνο που ιστορικά αυτό δεν επιβεβαιώνεται πάντα γιατί το έθνος είναι έννοια ευρύτερη της πατρίδας, είναι λαός που ζει και αναπτύσσεται κι εκτός των συνόρων της πατρίδας του, του κράτους δηλαδή ή υπάρχει ως εθνότητα και χωρίς την ύπαρξη ανεξάρτητου κράτους. Κι όταν λέμε κράτος εννοούμε λαό μόνιμα εγκατεστημένο σε ορισμένο τόπο, οργανωμένο σε νομικό πρόσωπο, που ασκεί πρωτογενή πολιτική εξουσία.   

    Το έθνος είναι λαός με συνείδηση κοινού πολιτισμού και κοινής ιστορικής παράδοσης δηλαδή καταγωγής, θρησκείας, γλώσσας, τέχνης, δικαίου, ηθών. Το έθνος είναι δηλαδή μια πνευματική κοινότητα ανθρώπων της οποίας τα μέλη διαθέτουν ένα κοινό απόθεμα ιδεών και αισθημάτων που αποκτήθηκαν κατά την πορεία της κοινής τους ιστορίας. Σύμφωνα τώρα με το λεξικό κοινωνικών επιστημών της UNESCO «ο όρος εθνικισμός υποδηλώνει μια μορφή ομαδικής συνειδητότητας η οποία ταυτίζει τις τύχες των μελών της ομάδας με τις τύχες ενός εθνικού κράτους επιθυμητού ή υπαρκτού». Επιθυμητό βέβαια ήταν το κράτος για τους περισσότερους λαούς κατά τον 18ο-19ο αιώνα και έγινε και υπαρκτό κατά τον 19ο-20ο αιώνα μετά τους συνεχείς απελευθερωτικούς αγώνες ανεξαρτησίας και εθνικής χειραφέτησης των περισσότερων λαών στον κόσμο, μεταξύ αυτών και των Ελλήνων.


   Η έννοια του έθνους και της εθνικής ιδέας ωστόσο δεν έχει την ίδια βαρύτητα στην ιστορική πορεία των λαών. Η εθνική συνείδηση των λαών σφυρηλατήθηκε με την αναζήτηση και την παγίωση των ιδιαιτεροτήτων, όπως η κοινή καταγωγή, η γλώσσα, η θρησκεία, οι θεσμοί και οι παραδόσεις των λαών. Η εθνική συνείδηση των λαών, χωρίς να παραγνωρίζονται οι βαθύτερες ρίζες κάθε λαού, είναι επηρεασμένη από την «αρχή των εθνοτήτων», όπως αυτή εκφράστηκε (Τζουζέπε Ματσίνι) στο τέλος του 18ου αιώνα και όλο τον 19ο αιώνα με την επίδραση των ιδεών του Ευρωπαϊκού διαφωτισμού, των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών στόχων της Γαλλικής επανάστασης και των πόθων των λαών για συγκρότηση εθνικών κρατών. Η «αρχή των εθνοτήτων» πρέσβευε μονιμότητα γης και αυθύπαρκτη πολιτική υπόσταση στα αντίστοιχα κράτη και κυριάρχησε όλον τον 19ο αιώνα έως και τον 20ο μέχρι και το τέλος του δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, με αποτέλεσμα να ιδρυθούν πολλά από τα νεότερα σύγχρονα κράτη στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. Παράλληλα συνδέθηκε με τους αγώνες εθνικής ανεξαρτησίας -δε μου αρέσει ο ξενόφερτος αδόκιμος όρος αποαποικιοποίηση*- κι αποτίναξης της αποικιοκρατίας στον θεωρούμενο υπανάπτυκτο κόσμο και τη Λατινική Αμερική.

                                                                    
    Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα η έννοια του εθνικισμού ήταν επαναστατική και φιλελεύθερη γιατί ενθάρρυνε τη δυναμική διεκδίκηση των δικαίων των καταπιεζόμενων λαών και αξίωνε τη δημιουργία κράτους. Έτσι πολλοί λαοί απέκτησαν την ελευθερία τους, με την επανάσταση που ήταν καρπός μιας «ιδέας εθνικής» δηλαδή μιας πίστης στα ιδανικά του έθνους κι ενός οράματος πολιτικής αυτονομίας, μόνο που τότε δεν ονόμαζαν αυτή την «εθνική ιδέα» εθνικισμό. Αυτή η εθνική ιδεολογία ήταν συνδεδεμένη αρχικά με τον γερμανικό ρομαντισμό του 18ου (Γιόχαν Φίχτε) και με το κίνημα φιλελευθερισμού την περίοδο της Γαλλικής επανάστασης κι έτσι «μπόλιασε» τους εθνικούς επαναστατικούς αγώνες των λαών, όπως το εθνικό κίνημα των Καρμπονάρων στην Ιταλία κατά των Αυστριακών κατακτητών, η εξέγερση των λαών της Βαλκανικής και βέβαια η ελληνική Επανάσταση του 1821 κατά των Οθωμανών. Αυτή η «εθνική ιδέα» τότε ήταν η πρώτη μορφή εθνικισμού ιστορικά, δηλαδή ένας εθνικισμός αποκατάστασης των λαών στα όρια τους, τα χώματα της πατρίδας τους, αυτά που είχαν απολέσει κατά το παρελθόν. Αυτός ο εθνικισμός αποσκοπούσε αφενός μεν στην ελευθερία του έθνους από τους ξένους κατακτητές και αφετέρου στην πολιτική του ανεξαρτησία με τη δημιουργία κράτους, όπως προέβλεπε η «αρχή των εθνοτήτων».



   Μια άλλη μορφή εθνικισμού, η δεύτερη ιστορικά, που ήταν η λογική και φυσική συνέπεια της πρώτης, ήταν ο εθνικισμός επέκτασης, όπως η δική μας «Μεγάλη Ιδέα» δηλαδή, που αναφερόταν σε «αλύτρωτες πατρίδες» και οδήγησε σε επιθετικούς πολέμους για την απελευθέρωσή τους. Μπορεί αυτός ο εθνικισμός να είχε ως ηθικά ερείσματα την προστασία των ομοεθνών, ομοθρήσκων, ομόγλωσσων που κινδύνευαν κάτω από την ξένη κυριαρχία ή παραβιάζονταν τα δικαιώματά τους και απειλούνταν η ζωή τους, ωστόσο έγινε περισσότερο πολιτική ιδεολογία με ένθερμους οπαδούς πολιτικά πρόσωπα (Κωλέτης**, Βενιζέλος) ή κόμματα (Δεληγιανικό, Εθνικό κόμμα κα.). Εδώ θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη μνεία στον "Μακεδονικό αγώνα" και σε πρόσωπα όπως ο Ίων Δραγούμης, ο Περικλής Γιαννόπουλος, ο Παύλος Μελάς ή ο Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης που εμπνεόμενοι από αυτή την εθνική ιδέα έδρασαν ή θυσιάστηκαν για αυτή. Και αντίστοιχος αγώνας έγινε για το "Κρητικό ζήτημα" με τη δράση επαναστατών (Σφακιανάκης, Βενιζέλος, Μάνος, Φούμης)  ή εθελοντών στο νησί (Κουμουνδούρος).

    Σε αρκετές περιπτώσεις όμως που είχαμε πολέμους περιφερειακούς, όπως οι Βαλκανικοί και ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος, αυτός ο «εθνικισμός επέκτασης» ενός λαού, συγκρουόταν με έναν «εθνικισμό περιφρούρησης» ενός άλλου λαού, ο οποίος φοβόταν ότι θα χάσει τα εδάφη που κατείχε «πολεμικώ δικαίω» και θεωρούσε ως δικά του. Αυτός ο «εθνικισμός επέκτασης» θεωρείται και «αλυτρωτισμός», αν δηλαδή απελευθερώνει το υπόδουλο έθνος και μαζί τα εθνικά εδάφη που κατείχε έως τότε ο εχθρός, ενώ ο αντίπαλός του «εθνικισμός περιφρούρησης» μοιάζει περισσότερο με τον πατριωτισμό, αφού τα όρια της πατρίδας διαρκώς μεταβάλλονται και κάποια εδάφη -ιδίως στη μεθόριο- ήταν διαφιλονικούμενα. Εδώ οι κρίσεις και τα συμπεράσματα για τον εθνικισμό διαφέρουν ανάλογα με το στρατόπεδο που ανήκει ο καθένας. Καθένας θεωρεί πως έχει το δίκαιο με το μέρος του και για τους δικούς του λόγους. Ο ένας ότι προστατεύει το έθνος του που κινδυνεύει και ο άλλος τα εδάφη του που απειλούνται.


    Βέβαια η πιο επικίνδυνη μορφή του εθνικισμού, δεν είναι ο αλυτρωτισμός που μπορεί να έχει κι ένα ηθικό έρεισμα ίσως, όσο ο επεκτατικός εθνικισμός ισχυρών κρατών εις βάρος άλλων λαών ή χωρών που δεν έχουν απαραίτητα παρελθόν συγκρούσεων ή ανοικτά ζητήματα. Εδώ μιλάμε για ιμπεριαλισμό και διείσδυση σε ξένα εδάφη με παράλληλη κατοχή για λόγους οικονομικής εξάπλωσης ή παγκόσμιας κυριαρχίας, με τη δημιουργία μιας υπερδύναμης, όπως ήταν στην ιστορία οι μεγάλες αυτοκρατορίες ρωμαϊκή, βυζαντινή, οθωμανική, αυστροουγγρική, γαλλική, γερμανική, ρωσική κα. Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ήταν της Γερμανίας, η οποία μετά τη διπλωματική της ήττα στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο επεδίωξε την «εύρεση ζωτικού χώρου» αρχικά με δημοψηφίσματα και τις «ειρηνικές» προσαρτήσεις περιοχών στις οποίες είχε εθνολογική βάση (Αλσατία – Λωρραίνη, Σάαρ, Αυστρία- Blumenkrieg ή "Πόλεμος των λουλουδιών", Σουδητία-Τσεχοσλοβακία) και μετά με τις πολεμικές επιθέσεις (Blitzkrieg ή "Κεραυνοβόλος Πόλεμος") στα υπόλοιπα κράτη (Πολωνία, Νορβηγία, Ολλανδία, Βέλγιο, Γαλλία, Ρωσία κα.). Αυτός ο ιμπεριαλιστικός εθνικισμός, το "Deutschland über alles" ("Η Γερμανία πάνω απ' όλα"), που εξέφραζε το καθεστώς του Τρίτου Ράιχ, κι έχει επικρατήσει στη συνείδηση των περισσότερων για τα εγκλήματα ρατσιστικής βίας των Νazi, είναι η μορφή του εθνικισμού που μνημονεύεται περισσότερο από όλες τις άλλες και προκαλεί τις περισσότερες εντάσεις. Στη μιλιταριστική Γερμανία ο εθνικισμός εκφραζόταν και πολιτικά μετά το 1933 και την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, αφού το επίθετο εθνικός ήταν και το πρώτο συνθετικό των Ναzi ή Νατσί (Nati-onal - Sozialiste δηλαδή εθνικοσοσιαλισμός).




   Ο εθνικισμός του μεσοπολέμου στην Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα και αλλού αναπτύχθηκε κυρίως ως απάντηση στον διαρκώς ογκούμενο κομμουνισμό στην ανατολική Ευρώπη και τις επιθετικές του βλέψεις για την προλεταριοποίηση των αστών στις δυτικές κοινωνίες. Ο κομμουνισμός ως ιδεολογία ήταν κοινοκτημονικός και διεθνιστικός, δε μιλούσε για έθνος και πατρίδα, αλλά για την εργατική τάξη και τη βίαιη πολιτική μεταβολή της κοινωνίας με επανάσταση. Έτσι θεωρήθηκε μεγάλη απειλή για τα αστικά καθεστώτα της Δύσης που έσπευσαν να ισχυροποιήσουν την εθνική τους ιδεολογία ιδρύοντας εθνικά ή εθνικιστικά κόμματα κι έτσι γεννήθηκε και ο φασισμός στην Ιταλία, αρχικά το 1919 και άρχισε να κερδίζει έδαφος στις περισσότερες χώρες της Δύσης, που έβλεπαν τον πόλεμο όλο και πιο κοντά και ήθελαν να είναι έτοιμοι για αυτό. Τη δεκαετία του ΄30 το «φρούτο» που ευδοκιμούσε παντού στην Ευρώπη, εκτός από τη Γαλλία και την Αγγλία, ήταν ο φασισμός γιατί ήταν πιο πατριωτικός και ετοιμοπόλεμος. Έτσι εξηγείται και το καθεστώς της 4ης Αυγούστου του Μεταξά το 1936, σε μια περίοδο που κανένα από τα άλλα κοινοβουλευτικά κόμματα δεν μπορούσε να κυβερνήσει, ούτε και να μακροημερεύσει, αλλά και λόγω του κινδύνου να επιβληθεί κομμουνιστικό καθεστώς. Τότε ο εθνικισμός αποκτά πιο πολύ τον χαρακτήρα πολιτικής ιδεολογίας, με πρόγραμμα, οργάνωση και σκοπό, γίνεται πολιτικό κόμμα με ικανό αρχηγό, καταστατικές αρχές και διακηρύξεις και ξεφεύγει από το συναίσθημα και τα ρομαντικά στοιχεία του έθνους που τον χαρακτήριζαν στο παρελθόν. Ο πολιτικός εθνικισμός διακηρύσσει την πίστη και την αφοσίωση του στον εθνικό ηγέτη τον οποίο και θεωρεί χαρισματικό ή ακόμα και μεσσία (μεσσιανισμός) και συμπορεύεται με τον φασισμό, που είναι εξίσου συγκεντρωτικός στην άσκηση της εξουσίας και παρεμβατικός στην κοινωνία αλλά σίγουρα πιο αυταρχικός.


   Το ότι ο εθνικισμός αναπτύχθηκε περισσότερο ως αντίδραση στον ανερχόμενο κομμουνισμό φαίνεται ξεκάθαρα και στην περίπτωση της Κίνας, που από το 1920 έχουμε το εθνικιστικό κόμμα του Τσανγκ Κάι Σεκ να διεκδικεί την εξουσία παράλληλα με το κομμουνιστικό κόμμα της Κίνας. Το 1934 οι κομμουνιστές με αρχηγό τον Μάο θα κάνουν τη «μεγάλη πορεία» προς Βορράν, θα εδραιωθούν και στον εμφύλιο που ακολούθησε τα έτη 1946-49 θα επικρατήσουν των εθνικιστών αντιπάλων τους εκτοπίζοντάς τους οριστικά στο νησί Φορμόζα (εθνικιστική Κίνα), δηλαδή τo σημερινό Ταϊβάν. Έκτοτε η Κίνα έγινε κομμουνιστική Λαϊκή δημοκρατία.

    Ο εθνικισμός του 20ου αιώνα έχει πολιτική διάσταση περισσότερο και χρησιμοποιείται ως άμυνα άλλοτε στις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις των μεγάλων δυνάμεων, άλλοτε στις επεκτατικές διαθέσεις  ή τις διεκδικήσεις αλυτρωτικού χαρακτήρα γειτονικών κρατών, άλλοτε ως εθνική αντίδραση στις αφομοιωτικές τάσεις της παγκοσμιοποίησης και άλλοτε ως "ευρωσκεπτικισμός" στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συμπορεύεται πολιτικά με τα κόμματα που θεωρούμε συντηρητικά (Νάιτζελ Φάρατζ - Αγγλία) ή εκφράζεται αυτόνομα στα ακροδεξιά (Μαρίν Λεπέν - Γαλλία). Το Brexit στη Βρετανία αυτό ακριβώς το πνεύμα "επιστροφής στα εθνικά ιδεώδη" εξέφρασε και την ανάγκη κάθε κράτος να είναι εθνικά αυτόνομο πολιτικά, όταν μπορεί να επιβιώνει και να αναπτύσσεται αυτόνομα οικονομικά. Η πολιτική των «ανοικτών συνόρων» στην Ε.Ε με το προσφυγικό-μεταναστευτικό πρόβλημα άλυτο, κάνει τους περισσότερους λαούς στην Ευρώπη συντηρητικούς και τους οδηγεί συνειδητά πλέον στα εθνικιστικά ή πατριωτικά «κόμματα σωτηρίας». Σήμερα κάποιοι μιλούν για νέο-εθνικισμό μετά τη συντηρητική πολιτική στροφή σε όλο τον κόσμο, που πιστοποιείται άλλωστε από μια σειρά πολιτικά γεγονότα, όπως η μεγάλη άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη, λόγω ξενοφοβίας και ισλαμικού ριζοσπαστισμού -ιδίως μετά τα τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα σε Γαλλία, Βέλγιο, Γερμανία και αλλού- το βρετανικό Brexit και η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ.


    Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ακόμα και μια πολιτική πρόκληση από γειτονικό κράτος μπορεί να διεγείρει τα εθνικιστικά αντανακλαστικά και ιδεώδη ενός λαού που βρίσκονταν σε αδράνεια για δεκαετίες. Όταν για παράδειγμα τα Σκόπια ονομάστηκαν Μακεδονία κι έκαναν σημαία τους τον ήλιο της Βεργίνας, τότε χιλιάδες Έλληνες -και χωρίς να πάρουν γραμμή από κόμματα- διαδήλωναν με πάθος και περισσότεροι με θυμό ότι «η Μακεδονία είναι μία και ελληνική» στα συλλαλητήρια που έγιναν το 1992-93 σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και σε όλο τον κόσμο. Τότε αυτό τον «εθνικισμό περιφρούρησης» υπέθαλψε και η εκκλησία, με πολλούς ιεράρχες, που έβγαζαν πύρινους λόγους και ξεσήκωναν τον κόσμο ώστε να συμμετέχει μαζικά σε συλλαλητήρια με μακεδονομάχους και αγιορείτες μοναχούς με λάβαρα και σημαίες. Και ανάλογο σκηνικό ρήξης -με την κυβέρνηση αυτή τη φορά- θα στηθεί από την εκκλησία για τις «ταυτότητες» και τη μη αναγραφή του θρησκεύματος το 2000.

   Σήμερα αν ρωτήσεις τι είναι εθνικισμός, οι περισσότεροι θα σου πουν σωβινισμός, δηλαδή υπερπατριωτισμός (από τον Ν. Chauvin, ένθερμο υποστηρικτή του Ναπολέοντα και της μεγάλης Γαλλίας) και επεκτατισμός ή φασισμός, ενώ αυτό δεν είναι ιστορικά ορθό. Τουλάχιστον στις περισσότερες περιπτώσεις. Δεν είναι όλοι οι εθνικισμοί οι ίδιοι στην ιστορία, γιατί δεν έχουν την ίδια σημασία για τους λαούς τα γεγονότα και οι εξελίξεις που αφορούν το μέλλον τους. Το πρίσμα θεώρησης των γεγονότων και η σκοπιά αλλάζει, ανάλογα με το τι υπερασπιζόμαστε ή διεκδικούμε ως έθνος και με το αν είμαστε με τους νικητές ή τους ηττημένους γιατί την ιστορία ως γνωστόν τη γράφουν πάντα οι νικητές. Και εξάλου δεν είναι καθόλου εύκολο -αλλά ούτε και λογικό- να διαχωρίσεις την αγάπη σου για την πατρίδα απ' το έθνος, τον λαό δηλαδή γιατί πατρίδα είναι και οι άνθρωποι. "Πατρίδα είναι η συνείδηση της πατρίδας" Τζουζέπε Ματσίνι.

    Κάποιοι δέχονται ως έννοια ταυτόσημη του πατριωτισμού τον εθνισμό, την αγάπη για το έθνος δηλαδή ή έναν μετριοπαθή εθνικισμό. Ο εθνισμός για αυτούς είναι άδολος και περίπου ακίνδυνος ως "αμυντικό δόγμα" γι' αυτό και αποδεκτός εν σχέσει με τον εθνικισμό, που μπορεί να γίνεται επεκτατικός και πολιτικά επικίνδυνος για την ειρήνη και τη δημοκρατία. Η διαφορά τους είναι ότι ενώ ο εθνισμός προέρχεται από τη λέξη έθνος, ο εθνικισμός προέρχεται από τη λέξη εθνικός και περιλαμβάνει οτιδήποτε είναι εθνικό, δηλαδή και την κουλτούρα του έθνους. Παίζουμε με τις λέξεις δηλαδή αφού και το εθνικός παράγεται από έθνος...     

    Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι κάθε εθνικισμός είναι διαφορετικός, ανάλογα με τον λαό που αναφερόμαστε, την εποχή που εκδηλώθηκε, τους σκοπούς που υπηρετούσε και τα αποτελέσματα που προκάλεσε στην ιστορία του λαού αυτού ή και των άλλων λαών που συγκρούστηκαν μαζί του. Στις δύσκολες περιστάσεις πάντως για κάθε λαό η εθνικιστική ιδεολογία έχει την τάση να αναστέλλει τους εσωτερικούς ανταγωνισμούς ή κινδύνους διάσπασης και ν’ αναπτύσσει ανταγωνισμούς με άλλα έθνη, έτσι ώστε αν δεν υπάρχει ένας εχθρός πραγματικός, να επινοείται ένας υποθετικός, ώστε όλη η κοινότητα να αποκτά ενότητα και να ενισχύει την προς τα έξω επιθετικότητά της. Αυτή την κλασική μέθοδο αντιπερισπασμού ακολουθεί τους τελευταίους μήνες η Τουρκία, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα εναντίον του Ερντογάν τον Ιούλιο του 2016, κλιμακώνοντας τις προκλήσεις εις βάρος της Ελλάδας και στήνοντας σκηνικό έντασης και πολέμου στα νησιά του Αιγαίου. Ο Ερντογάν αν πιέζεται από το εσωτερικό του (αντιπολίτευση, αριστερούς διανοούμενους και δημοσιογράφους) ή τους Κούρδους και το PKK τότε ξεσπά απέναντι στους γείτονές του, την Ελλάδα δηλαδή ή και την υπόλοιπη Ευρώπη αν του «χαλάει τα σχέδια» και δεν του επιτρέπει σε κράτη, όπως είναι η Ολλανδία και η Γερμανία, τις προεκλογικές συγκεντρώσεις-εθνικιστικά συλλαλητήρια. Και μια και μιλάμε για το PKK δηλαδή το εργατικό κόμμα του Κουρδιστάν, ενώ για τους ίδιους τους Κούρδους είναι ένα επαναστατικό εθνικιστικό κίνημα για τη δημιουργία ανεξάρτητου Κουρδιστάν, αντίθετα για την Τουρκία, το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε είναι μια τρομοκρατική οργάνωση. Είπαμε ανάλογα με το ποιος μιλάει και τα συμφέροντα που εξυπηρετεί είναι και το περιεχόμενο της έννοιας του εθνικισμού. Για κάποιους είναι πατριωτισμός και κίνημα εθνικής αποκατάστασης ή εθνικής χειραφέτησης -αν δεχτούμε ότι κάθε λαός δικαιούται μια πατρίδα- και για κάποιους άλλους τρομοκρατία. Εθνικιστές οι Κούρδοι του PKK, αλλά εθνικιστές και οι "Γκρίζοι Λύκοι" στην Τουρκία. Γιαυτό λοιπόν δεν μπορούμε να βάλουμε όλους τους εθνικιστές στο ίδιο κάδρο.

* αποαποικιοποίηση: Δεν νοούνται δύο από-από στη σειρά, δεν υπάρχει ελληνική λέξη που να αρχίζει με τέτοια επανάληψη προθήματος. Πρόκειται ασφαλώς για μεταφραστική αυθαιρεσία (απόδοση εκ του decolonization) για να δηλωθεί ο αγώνας ανεξαρτησίας των διαφόρων αποικιών.

** “Δια την γεωγραφικήν αυτής θέσιν η Ελλάς είναι το κέντρον της Ευρώπης· ισταμένη και έχουσα εκ μεν δεξιών την Ανατολήν, εξ αριστερών δε την Δύσιν, προώρισται ώστε δια μεν της πτώσεως αυτής να φωτίση την Δυσιν, δια δε της αναγεννήσεως την Ανατολήν. Το πρώτον εξεπλήρωσαν οι προπάτορες ημών, το δε δεύτερον είναι εις ημάς ανατεθειμένον. Εν τω πνεύματι του όρκου τούτου και της μεγάλης ταύτης ιδέας, είδον πάντοτε τους πληρεξουσίους του Έθνους να συνέρχονται δια να αποφασίσουν ουχί πλέον περί της τύχης της Ελλάδος, αλλά περί της ελληνικής φυλής.”

 (Από ομιλία του Κωλέττη στις 14 Ιανουαρίου 1844 στη Βουλή στην οποία περιέγραψε το όραμα της «Μεγάλης Ιδέας», σύμφωνα με το οποίο τα όρια του ελληνικού κράτους έπρεπε να επεκταθούν όπου υπήρχε αλύτρωτος ελληνισμός).

 

Κυριακή, 19 Μαρτίου 2017

Μεταναστευτικό πρόβλημα: Αίτια, συνέπειες & αντιμετώπιση.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ – ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ : Άνθρωποι χωρίς πατρίδα. 
                                                                                                Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                           φιλόλογος
Διάκριση όρων:

    Μετανάστευση είναι η εκούσια φυγή από έναν τόπο και η μετεγκατάσταση σ’ έναν άλλο για λόγους καλύτερης διαβίωσης. Οι οικονομικοί μετανάστες εγκαταλείπουν τη χώρα τους αναζητώντας καλύτερη τύχη αλλού, είναι μέτοικοι, ξενιτεμένοι από επιλογή και επιστρέφουν στη χώρα τους, όποτε το θελήσουν. Πρόσφυγες αντίθετα είναι οι ξεριζωμένοι, οι απάτριδες, που έχασαν τις εστίες τους κι εγκατέλειψαν τον τόπο τους από ανάγκη επιβίωσης. Το κοινό σημείο μεταξύ τους είναι ότι ζουν και οι μεν και οι δε σε μια άλλη χώρα, μακριά απ’ τον τόπο τους, αλλά για εντελώς διαφορετικούς λόγους.

Ιστορικά:

    Εμείς οι Έλληνες υπήρξαμε στο πρόσφατο παρελθόν και πρόσφυγες και μετανάστες. Στον 20ο αιώνα με τους συνεχείς αγώνες εθνικής ανεξαρτησίας και ολοκλήρωσης, υπήρξαν περίοδοι με μεγάλη κινητικότητα πληθυσμών. Δεν πρέπει να ξεχνούμε τους πρόσφυγες της Ανατολικής Ρωμυλίας, του Πόντου ή της Mικρασιατικής καταστροφής το 1922 και της Πόλης το 1955, ιστορία που επαναλήφθηκε άλλωστε και στην Κύπρο το 1974. Η μετανάστευση προς τη Δύση άρχισε με τη δεύτερη μεγάλη Βιομηχανική επανάσταση, στις αρχές του αιώνα, που υπήρχε χρεία εργατικών χεριών, όμως αυξήθηκε κατακόρυφα μετά την Κατοχή (1941-1944) και τον δραματικό εμφύλιο (1944-1949), που συνοδεύτηκε από την ερήμωση της υπαίθρου και τη φυγή όχι μόνο μεταναστών για τη Δύση, αλλά και πολιτικών προσφύγων προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και την πρώην Σοβιετική Ένωση. Σήμερα υπάρχουν Έλληνες παντού σε όλο τον κόσμο.

Τα αίτια των μετακινήσεων:

1) Τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών άλλαξαν τον παγκόσμιο χάρτη και την κατανομή των κοινωνιών στο χώρο. Ενδεικτικά αναφέρονται η κατάρρευση του κομμουνισμού που προκάλεσε τη διάλυση της άλλοτε κραταιάς υπερδύναμης της Σοβιετικής Ένωσης και τη διάσπασή της σε αυτόνομα και εθνικιστικά εν πολλοίς κράτη και η πτώση του ¨Τείχους του Αίσχους¨, που χώριζε την Ανατολική από τη Δυτική Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη από την Ασία. Παράλληλα κατέρρευσε το κομμουνιστικό καθεστώς σε πολλές άλλες χώρες, άλλοτε βίαια, όπως στη Ρουμανία, κι άλλοτε αναίμακτα, όπως στην Τσεχοσλοβακία, που διασπάστηκε κιόλας (βελούδινο διαζύγιο) σε δύο νέα κράτη. Τα άλλοτε σοσιαλιστικά ή κομμουνιστικά, ανατολικά κράτη στράφηκαν πολιτικά προς τη Δύση, άνοιξαν τα σύνορά τους και οι λαοί τους αναζήτησαν οικονομική διέξοδο στις άλλες, ευρωπαϊκές κυρίως, χώρες.

2) Οι εμφύλιοι ή εθνικιστικοί πόλεμοι, όπως στην πρώην Γιουγκοσλαβία, τη Γεωργία και την Αμπχαζία, τη Ρωσία και την Τσετσενία, προκάλεσαν βίαιες εκτοπίσεις πληθυσμών σύμφωνα με τη λογική της πολιτικής εθνοκάθαρσης και μαζικό κύμα φυγής προς άλλες χώρες.

3) Αν αυτά συνέβαιναν στην Ευρώπη, σε πολλές ασιατικές και αφρικανικές χώρες η κατάσταση ήταν εξίσου τραγική και άθλια για εμπόλεμες χώρες, όπως το Ιράν, το Ιράκ, το Κουρδιστάν, η Παλαιστίνη, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, η Ινδία, η Ινδονησία, η Σομαλία, το Σουδάν και άλλες, που έχαναν τους λαούς τους είτε από τον πόλεμο, είτε από τη μαζική φυγή τους.

4) Η επιβολή αυταρχικών δικτατορικών καθεστώτων σε πολλές ασιατικές και αφρικανικές κυρίως χώρες, έθεσε υπό διωγμώ μεγάλες πληθυσμιακά ομάδες πολιτικών αντιπάλων, φυλών ή εθνοτήτων, που κινδύνευαν διαφορετικά με αφανισμό, εξορίες, φυλακίσεις ή βασανιστήρια. Το ίδιο παρατηρήθηκε και στην άλλη πλευρά του ειρηνικού στη λατινική Αμερική, σε χώρες όπως η Κούβα, η Κολομβία ή το Μεξικό, που μετά την περίοδο των μεγάλων επαναστάσεων και τους αγώνες της ανεξαρτησίας, η κοινωνική κατάσταση παρέμενε πάντα έκρυθμη και αποτελούσε αιτία φυγής, για τις Η.Π.Α κυρίως.

5) Διαχρονικό αίτιο ήταν πάντα η φτώχεια των λαών, η ένδεια της γης και η πενία των ανθρώπων, που τους οδηγούσε στη φυγή, στην αναζήτηση καλύτερης γης από τα πετρώδη και άνυδρα εδάφη τους, στη δική τους ¨γη της επαγγελίας¨.

6) Η λάμψη που εξέπεμπε πάντα ο δυτικός πολιτισμός, η ¨κοινωνία της αφθονίας¨, της ευημερίας, της ελευθερίας, γοητεύει και παρασύρει πολλούς να αναζητήσουν εκεί τις ευκαιρίες, που τους στερεί η δικιά τους πατρίδα και να ζήσουν τ’ όνειρό τους στη Δύση. Σ’ αυτό συμβάλλει περισσότερο η προβολή του ¨αμερικάνικου ονείρου¨ στις τάξεις των φτωχών από την τηλεόραση κυρίως, αλλά και τα άλλα μέσα με την κυριαρχία της κουλτούρας του παναμερικανισμού.

7) Η τάση φυγής από την πατρίδα, η εξερεύνηση και η περιπλάνηση σ’ άλλους άγνωστους κόσμους και πολιτισμούς εξηγούνται από τη φιλοπερίεργη και ριψοκίνδυνη διάθεση των ανθρώπων να γνωρίσουν άλλα ήθη και να ζήσουν σ’ άλλες πολιτείες, όπως άλλωστε συνέβαινε διαχρονικά στην ιστορία με εποίκους, εξερευνητές, θαλασσοπόρους, τυχοδιώκτες, διάφορους φυγάδες ακόμα και νομάδες.

Τα προβλήματα των μετακινήσεων πληθυσμών και της εγκατάστασής τους :

1) Αυτονόητα όταν μια χώρα δέχεται μαζική ¨εισβολή¨ μεταναστών ή και προσφύγων από άλλες, όχι απαραίτητα γειτονικές, αντιμετωπίζει πολλαπλά προβλήματα κοινωνικά από την αδυναμία ενσωμάτωσής τους και πολιτικά γιατί απαιτείται ειδική μέριμνα για τη στέγασή τους, την παίδευσή τους, την απασχόλησή τους, την κοινωνική τους ασφάλιση και προστασία που δεν είναι σίγουρο ότι μπορούν να διαθέσουν όλες οι χώρες και σε ικανοποιητικό βαθμό. Οι μετανάστες κάποτε ήταν αυτοί που στήριξαν την οικονομία πολλών ευρωπαϊκών χωρών, εργαζόμενοι με χαμηλά ημερομίσθια μειώνοντας έτσι το κόστος παραγωγής, αλλά τώρα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, αλλά και του πρωτοφανούς κύματος φυγής από ασιατικές και αφρικανικές χώρες.

2) Τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως στην άθλια διαβίωση που έχουν οι μετανάστες, που υποσιτίζονται, ζουν σε ομαδικά καταλύματα, χωρίς κανόνες υγιεινής και με κινδύνους από την εμφάνιση επιδημιών για τη δημόσια υγεία των κατοίκων. Οι πόλεις δεν μπορούν να στεγάσουν πια όλους αυτούς τους μετακινούμενους πληθυσμούς και η κατάσταση σε ορισμένες περιοχές του κέντρου, αλλά και λιμάνια (Πάτρα) είναι εντελώς ανεξέλεγκτη, ίσως και τριτοκοσμική. Κατά την είσοδό τους, πολλοί από τους μετανάστες ή τους ξένους γενικά είναι οι ίδιοι φορείς μεταδοτικών ασθενειών, γιατί εμβολιάζονται πλημμελώς και έτσι τίθενται σε καραντίνα ακόμα και ολόκληρα πλοία, που χαρακτηρίζονται ως δουλεμπορικά.

3) Η αδυναμία εύρεσης εργασίας και επιβίωσης κατά συνέπεια, εξωθεί πολλούς από αυτούς στη συνήθη παραβατικότητα ή ακόμα και την οικονομία του εγκλήματος. Η πολιτεία καλείται επομένως να αστυνομεύει και να επιτηρεί διαρκώς ανομοιογενείς φυλετικά ομάδες που έχουν διαφορετικά ήθη και συνήθειες και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο, ούτε βεβαίως αποδίδει. Η βία των ξένων όμως ενθαρρύνει την αντιβία των γηγενών ως αυτοάμυνα, αφού λόγω και της ανεπαρκούς αστυνόμευσης ενθαρρύνονται πράξεις αυτοδικίας.

4) Τα όποια εγκλήματα ή αδικήματα ξένων γενικώς μεγεθύνονται και προβάλλονται από τα Μ.Μ.Ε ώστε να διογκώνεται η λαϊκή δυσαρέσκεια εναντίον τους και να εντείνεται η ξενοφοβία, που οδηγεί σε ρατσιστικές υστερίες, διαδηλώσεις και έκτροπα. Έτσι επανήλθαν ξεχασμένες ιδεολογίες στο προσκήνιο και οργανώσεις με απροκάλυπτα ρατσιστικό ή εθνικιστικό πρόγραμμα, που σε αρκετές περιπτώσεις βρήκαν πρόσφορο έδαφος και αντίστοιχα κόμματα εκπροσωπούνται στα κοινοβούλια πολλών ευρωπαϊκών χωρών.

5) Η αναδουλειά και η ανεργία των ντόπιων αποδίδεται συνήθως στους ξένους και η κρίση εκτός από οικονομική και κοινωνική γίνεται και πολιτική, αφού ασκείται μεγαλύτερη πίεση στην εκάστοτε κυβέρνηση να δώσει οριστική λύση, όχι μόνο στο πρόβλημα απασχόλησης, αλλά και στο ενδεχόμενο αναθεώρησης της μεταναστευτικής της πολιτικής με απελάσεις ή επαναπροώθηση των λαθρομεταναστών στις χώρες εισόδου.

6) Τα προβλήματα που υπήρχαν στις εστίες των μεταναστών, δεν επιλύονται με τη φυγή τους, αντίθετα διογκώνονται και διαιωνίζονται. Οι χώρες τους χάνουν το πολυτιμότερο κομμάτι του πληθυσμού τους, τους νέους και δεν μπορούν να ανακάμψουν οικονομικά ή δημογραφικά. Η ερημιά και η εγκατάλειψη είναι ένας αργός θάνατος για μικρά και μεγάλα χωριά ή πολιτείες. Το σίγουρο είναι πως μεγαλώνει η φτώχεια αυτών των περιοχών και πέφτει περισσότερη πείνα, με ό,τι αυτή συνεπάγεται.

Θετικά αποτελέσματα από τη μετανάστευση:

1) Σημαντική αύξηση του εγχώριου προϊόντος για τις χώρες ένταξης από τους μετανάστες, που αμείβονται με τα χαμηλότερα μεροκάματα και δεν έχουν πάντα απαιτήσεις για συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή κοινωνική ασφάλιση.

2) Βελτιώνεται η ποιότητα ζωής των μεταναστών με την παροχή πολλών προνομίων από το επίσημο κράτος, ακόμα και απόκτησης ιθαγένειας και πολιτικών δικαιωμάτων. Η οικονομική τους αποκατάσταση συμβάλλει και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συγγενών τους στις πατρίδες τους, καθώς δεν τους ξεχνούν, αλλά τους αποστέλλουν συχνά χρήματα.

3) Η παροχή παιδείας στα παιδιά των μεταναστών συμβάλλει σημαντικά στην κοινωνική τους ενσωμάτωση και αμβλύνει τις επιφυλάξεις και τις προκαταλήψεις των ντόπιων για αυτούς, γιατί τα παιδιά αυτά έχουν μια νέα πατρίδα, μιλούν τη γλώσσα της και είναι μια νέα γενιά ανθρώπων με εθνική συνείδηση ελληνική.

4) Πολλοί από τους μετανάστες που εγκαταστάθηκαν στην περιφέρεια, έδωσαν μεγάλη ώθηση στην αγροτική παραγωγή, την οικοδομική δραστηριότητα, τον τουρισμό και στην τοπική οικονομία, εκτός του ότι έδωσαν ζωή σε έρημα χωριά. Υπήρξε έτσι μια σημαντική δημογραφική τόνωση της επαρχίας, που είχε εγκαταλειφθεί από τις πολιτικές κυβερνήσεις τις τελευταίες δεκαετίες και εξισορροπήθηκε κάπως η τάση φυγής στις πόλεις.

5) Η μαζική φυγή μεταναστών ή προσφύγων από τις προγονικές τους εστίες γνωστοποιεί τα προβλήματα του τόπου τους παγκοσμίως, ενεργοποιεί τη διεθνή διπλωματία και δραστηριοποιεί τις ανθρωπιστικές οργανώσεις, ώστε να δοθούν λύσεις ή να αποσταλεί ανθρωπιστική βοήθεια. Παράλληλα αναθεωρήθηκε η μεταναστευτική πολιτική πολλών κρατών, σύμφωνα και με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές αντιλήψεις περί ελεύθερης μετακίνησης και εργασίας των πολιτών ή της πολυπολιτισμικότητας των λαών, οπότε χιλιάδες μετανάστες απέκτησαν εργασία και κοινωνικά δικαιώματα ή ελευθερίες που ποτέ δεν είχαν.

Τι πρέπει να γίνει ή τι πρέπει να περιλαμβάνει η μεταναστευτική πολιτική.

1) Η μετανάστευση θα πρέπει να διαχωριστεί από το προσφυγικό πρόβλημα και ν’ αντιμετωπιστεί ρεαλιστικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση στη βάση των οικονομικών αναγκών και αντοχών που έχει κάθε κοινωνία. Αντί να γίνεται εξαγωγή του προβλήματος από τις διάφορες ασιατικές ή αφρικάνικές χώρες στην Ευρώπη και να καλούνται τα ευρωπαϊκά κράτη να επιλύσουν χρόνια προβλήματα τους, θα πρέπει να τεθούν σε ισχύ κριτήρια ένταξης, που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες ή τις απαιτήσεις κάθε χώρας ξεχωριστά. Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη βιομηχανικούς εργάτες, ούτε μπορεί να συντηρεί ή να περιθάλπει άνεργους και άστεγους ξένους, πολλοί εκ των οποίων είναι λαθρομετανάστες.

2) Η ένταξη των μεταναστών πρέπει να γίνεται σταδιακά και ελεγχόμενα, όπως και η ενσωμάτωσή τους, ώστε να τηρούνται δημογραφικά κριτήρια και να κατανέμονται αναλογικά στην περιφέρεια για να αποφευχθούν φαινόμενα υπερκορεσμού πόλεων, όπως η Αθήνα και ιδίως το κέντρο της πόλης, που έχει πλέον αποχαρακτηριστεί κι από ιστορικό κέντρο, έγινε ¨γκέτο¨ μεταναστών. Κάθε πόλη η μικρό και μεγάλο χωριό δεν είναι σίγουρο ότι έχει πάντα τις απαιτούμενες υποδομές για να δεχτεί περισσότερους κατοίκους. Πρέπει να γίνεται αυστηρότερος έλεγχος των ξένων γενικά στα σύνορα και να υπάρχει κεντρικός πολιτικός σχεδιασμός μετά για την προώθησή τους και την απορρόφησή τους. Έτσι και οι ίδιοι δε θα περιφέρονται άσκοπα σε δρόμους και λιμάνια άνεργοι και ανέστιοι, ούτε θα πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης διάφορων δουλεμπόρων.

3) Η ενίσχυση των μέτρων φύλαξης στα σύνορα είναι επιβεβλημένη για τη χώρα μας, γιατί η Ελλάδα είναι φυσικό πέρασμα και ευρωπαϊκή πύλη εισόδου για όλους αυτούς τους πληθυσμούς, που προέρχονται από την Ασία και την Αφρική και έχει γίνει στόχος δουλεμπόρων επανειλημμένα από τα ανατολικά σύνορά της. Για αυτό πρέπει ν’ απαιτήσει περισσότερη οικονομική στήριξη από την Ε.Ε και βοήθεια σε επίπεδο τεχνογνωσίας ή και την ενίσχυση της δύναμης περιφρούρησης (FRONTEX) .

4) Στους πρόσφυγες πρέπει να παρέχεται κάθε ανθρωπιστική βοήθεια και να λαμβάνεται μέριμνα για την προστασία τους, την υγειονομική τους περίθαλψη, την εγκατάστασή τους, την παροχή παιδείας και εύρεση εργασίας, όπως προβλέπεται διεθνώς και από ψηφίσματα του Ο.Η.Ε και αγωνίζεται να εξασφαλίσει η ¨Ύπατη Αρμοστεία¨.

Συμπερασματικά:

    Δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια στο δράμα των ανθρώπων αυτών, αλλά πρέπει να σκεφτούμε ότι κι εμείς ήμασταν κάποτε στην ίδια μοίρα. Κανείς δεν ξέρει με σιγουριά, ότι δε θα ξαναβρεθούμε! Εμείς οι Έλληνες που από τ’ αρχαία χρόνια κάναμε τον πρώτο και το δεύτερο μεγάλο Αποικισμό στην ιστορία και ζήσαμε και ως φιλοξενούμενοι και ως ξενιστές, δεν πρέπει να γίνουμε ξαφνικά ξενόφοβοι. Επειδή έχουμε πολλούς απόδημους Έλληνες σ’ όλο τον κόσμο, θα ήταν πολύ αντιφατικό να γίνουμε από φόβο αφιλόξενοι. Στη χώρα μας που φημίζεται για την παράδοση της φιλοξενίας από τον ¨ξένιο Δία¨ ακόμα, δεν αρμόζει η σκληρότητα, που άλλοι λαοί επιδεικνύουν απέναντι σ’ ανθρώπους χωρίς στον ήλιο μοίρα. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι πρέπει να γίνει η χώρα άσυλο αστέγων, ούτε βεβαίως κέντρο διακίνησης δούλων ή να καταλύεται κάθε νόμιμη αρχή. Καμία κίνηση ανθρωπισμού ή διάθεση συμπαράστασης δε θα πρέπει να μας κάνει να ξεχνάμε το δίκαιο και τη νομιμότητα. Είναι ασφαλώς σημαντικό να εκφράζουμε τον οίκτο μας ή την αλληλεγγύη μας για τους φτωχούς όλου του κόσμου, αλλά αυτό δε φτάνει! Η πολιτική δυστυχώς έχει άλλους πιο αυστηρούς κανόνες και … λιγότερες ευαισθησίες.

Παρασκευή, 10 Μαρτίου 2017

68ο κριτήριο:"Παράδοση κι ελληνικότητα"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ 

68ο  κριτήριο αξιολόγησης                                                         Παπατσίρος Απόστολος 
                                    
                                      Η ελληνικότητα κινδυνεύει από εμάς 

                                                                                       του Αλέκου Φασιανού (17/01/2010)
    Εδώ και αρκετά χρόνια, δεν μπορώ να προσδιορίσω πόσα ακριβώς, συμβαίνουν αλλαγές στην ταυτότητα ενός τόπου. Όμως, συνήθως, οι αλλαγές αυτές δεν επηρεάζουν σε βάθος την ουσία της ταυτότητας. Έτσι και οι αλλαγές που συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια, είτε ενδογενώς στην Ελλάδα, είτε εκείνες που είναι αποτέλεσμα εξωτερικών μεταβολών, δεν επηρεάζουν την ουσία της ελληνικής ταυτότητας, όσο κι αν τώρα που τις βιώνουμε μπορεί να μας φαίνεται αλλιώς. Οι αρχαίοι Έλληνες φορούσαν χιτώνες, οι αγωνιστές του ΄21 φουστανέλες, εμείς, σήμερα, φοράμε παντελόνια ευρωπαϊκού τύπου, αλλά δεν αλλάζουμε. Και δεν αλλάζουμε, επειδή ζούμε κάτω από το ίδιο φως, στο ίδιο κλίμα, αναπνέουμε τον ίδιο αέρα, χαιρόμαστε την ίδια φύση, κάνουμε τις ίδιες χειρονομίες. Τελικά, η ελληνικότητα γεννιέται κυρίως από τον τόπο που ζούμε και καθορίζεται από αυτόν και από τη γλώσσα, και γι’ αυτό αργά ή γρήγορα θα ενταχθούν σε αυτή την ελληνικότητα κι όσοι ξένοι έρχονται να ζήσουν σε αυτόν τον τόπο.

     Πολλοί, που αγνοούν εντελώς την καθοριστική σημασία όλων αυτών, πιστεύουν αντίθετα ότι η ελληνικότητα βρίσκεται στην παράδοση που απειλείται από τις αλλαγές. Τους διαφεύγει ότι και η ίδια η παράδοση καθορίζεται από τον τόπο και από το φως του. Αλλά, κυρίως, κάνουν το μεγάλο λάθος να ταυτίζουν τη διατήρηση της ελληνικότητας με τη μίμηση του παρελθόντος. Κι αυτό είναι ένα έγκλημα, που γεννά τέρατα. Η μίμηση του παρελθόντος, του αρχαίου, του βυζαντινού ή όποιου άλλου, είναι κάτι κακό και επικίνδυνο που κλείνει τη σκέψη μας, μας στερεί κάθε δυνατότητα να ανανεώσουμε κι εμείς την ελληνική ταυτότητα και να την παραδώσουμε ανανεωμένη στους επόμενους. Το παρελθόν μάς βοηθά όταν μαθαίνουμε από αυτό, όχι όταν το αντιγράφουμε.

     Το ίδιο κακό γίνεται κι όταν αντιγράφουμε ξένα στοιχεία, όπως έκαναν οι Έλληνες ζωγράφοι του 19ου αιώνα που πήγαν στο Μόναχο. Ζωγράφιζαν ελληνικά θέματα, αλλά σαν Γερμανοί. Αλλά το γερμανικό φως, ή μάλλον η γερμανική καταχνιά, που έμαθε τους Γερμανούς να φτιάχνουν αριστουργήματα, δεν έχει καμιά σχέση με το φως της Ελλάδας. Το ίδιο κι οι σκιές. Και, ξαφνικά, ανάμεσα στους γερμανοσπουδαγμένους «λόγιους» Έλληνες ζωγράφους, από το πουθενά, ξεπετάχτηκε ένας Θεόφιλος, ένας ξυπόλυτος με μια λερή φουστανέλα, που εξέφρασε την αληθινή ελληνικότητα όσο κανένας άλλος... Εγώ, δουλεύοντας πάνω στη σκληρή αντίθεση της σκιάς και του φωτός του ελληνικού, συνεχίζω ακριβώς αυτή την παράδοση με νέο τρόπο. Κι έτσι σε όλον τον κόσμο άνθρωποι μου λένε ότι νιώθουν μέσα από τα έργα μου τη συνέχεια με τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, χωρίς να ξέρουν το γιατί...

     Σήμερα, την ελληνικότητα τη βλέπω ακόμα και στα αυθαίρετα. Στα σπίτια που χτίζονταν μέσα σε ένα βράδυ όπως όπως, με όποια υλικά υπήρχαν διαθέσιμα εκείνη τη στιγμή. Αντίθετα, δεν τη βλέπω καθόλου σε τερατώδη κτίρια στη Μύκονο ή σε άλλα νησιά, που μπορεί να κρατούν το λευκό χρώμα ή την πέτρα, αλλά που οι διαστάσεις, οι αναλογίες και οι όγκοι τους δεν έχουν καμιά σχέση με την αληθινή αρχιτεκτονική εκείνης της γης και την προσβάλλουν. Το Αιγαίο, που τώρα όλοι μιλούν γι’ αυτό, δεν το ξέραμε, ο Ελύτης μάς το ’μαθε, αλλά δεν το καταλάβαμε.

     Ελληνικότητα δεν είναι να πηγαίνεις και να αντιγράφεις το παρελθόν σου. Ελληνικότητα είναι να μαθαίνεις από όλα αυτά, να τα κουβαλάς μέσα σου και να τα ξέρεις, αλλά, όπως ο Οδυσσέας, να κάνεις αυτό που αυτός εδώ ο τόπος σού ζητά. Να παίρνεις το ελληνικό και να το κάνεις παγκόσμιο. Εγώ τουλάχιστον αυτό προσπάθησα να κάνω όλα αυτά τα χρόνια. Και το είδα να γίνεται. Η αρχή της Οδύσσειας είναι η ελληνικότητα. Και γι’ αυτό δεν κινδυνεύει από όλες τις αλλαγές. Αν κινδυνεύει η ελληνικότητα, κινδυνεύει μόνο από εμάς τους ίδιους...
                                                       ( Ο  Αλέκος Φασιανός είναι ζωγράφος.) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                               Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: ταυτίζουν, καταχνιά, ξεπετάχτηκε, ξυπόλυτος, διαθέσιμα.                                                           
                                                                                               Μονάδες 5
Β2 α. Ποια είναι τα δομικά μέρη της δεύτερης παραγράφου; 
                                                                                               Μονάδες 3
      β. «Το ίδιο κακό… ξέρουν το γιατί...». Πώς αναπτύσσεται η συγκεκριμένη παράγραφος; 
          Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.                        
                                                                                               Μονάδες 7
Β3. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της πρώτης παραγράφου του κειμένου; Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στην ίδια παράγραφο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. 
                                                                                               Μονάδες 10
Β4. «…η ίδια η παράδοση καθορίζεται από τον τόπο και από το φως του». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεις να ερμηνεύσετε την άποψη του συγγραφέα.          
                                                                                               Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Το παρελθόν μάς βοηθά όταν μαθαίνουμε από αυτό, όχι όταν το αντιγράφουμε. Ελληνικότητα δεν είναι να αντιγράφεις το παρελθόν σου. Ελληνικότητα είναι να μαθαίνεις από όλα αυτά, να τα κουβαλάς μέσα σου και να τα ξέρεις, αλλά, όπως ο Οδυσσέας, να κάνεις αυτό που αυτός εδώ ο τόπος σού ζητά. Να παίρνεις το ελληνικό και να το κάνεις παγκόσμιο». Με βάση αυτό τον συλλογισμό του συγγραφέα να γράψετε ένα άρθρο, (500-600 λέξεις περίπου) που να αναφέρεστε στην ιδιαίτερη αξία της παράδοσης σήμερα και να προσδιορίσετε τους τρόπους με τους οποίους οι νέοι θα μπορούσαν να αναπτύξουν μια πιο γόνιμη ή ουσιαστική σχέση με τις αξίες της παράδοσης και της ελληνικότητας».                                                                  
                                                                                               Μονάδες  40

              


Κυριακή, 5 Μαρτίου 2017

67ο κριτήριο:"Εργασία κι εξειδίκευση"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
67ο κριτήριο αξιολόγησης                                                 Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                     φιλόλογος 
                                                  Μόνιμη εργασία τέλος!
Δραματικές αλλαγές στο εργασιακό τοπίο προβλέπουν οι ειδικοί. Ένα επάγγελμα δεν θα αρκεί για επιτυχημένη καριέρα

    Tα επόμενα χρόνια οι αλλαγές που θα γίνουν στο εργασιακό τοπίο θα είναι τέτοιες που για να διατηρεί κάποιος την εργασία του θα πρέπει να παρακολουθεί διαρκώς τις εξελίξεις στον τομέα του. Αλλά και η εργασία δεν θα είναι αυτή που ξέραμε ως τώρα. Ώσπου να βγουν στη σύνταξη, οι εργαζόμενοι του μέλλοντος θα αναγκασθούν να αλλάξουν αρκετά επαγγέλματα. Πόσα; Εξαρτάται. Όσοι δεν έχουν σοβαρό υπόβαθρο γνώσεων θα αλλάξουν πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους επαγγέλματα. Αντιθέτως όσοι διαθέτουν εξειδικευμένες γνώσεις αναμένεται να μετακινούνται σε διάφορες ειδικότητες του ίδιου κλάδου απασχόλησης.

    Τα τελευταία χρόνια σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, στις οποίες έχουν γίνει μελέτες για τις επιπτώσεις της συχνής αλλαγής εργασίας, έχουν προκύψει αρκετά παράδοξα. Παραδείγματος χάρη, οι εργοδότες προτιμούν να προσλαμβάνουν άτομα νεαρής ηλικίας, τα οποία είναι περισσότερο εξοικειωμένα με τις νέες τεχνολογίες, εκπαιδεύονται πιο εύκολα και αποτελούν ένα είδος «μελλοντικής επένδυσης», αφού αργότερα θα «βγάλουν» τα λεφτά που ξόδεψε για αυτά ο εργοδότης τους. Αυτοί όμως έχουν τις μικρότερες πιθανότητες να μείνουν πολλά χρόνια στην ίδια δουλειά. Οι εργαζόμενοι που προσλαμβάνονται στην ηλικία των 25 ετών μπορεί να προσαρμόζονται γρηγορότερα στις απαιτήσεις μιας επιχείρησης αλλά εγκαταλείπουν τη δουλειά ευκολότερα απ' ό,τι οι εργαζόμενοι των 50 ετών, οι οποίοι δεν είναι ιδιαίτερα δεκτικοί στη συνεχή εκπαίδευση και στην απόκτηση νέων προσόντων αλλά είναι πιο έμπειροι και αφοσιωμένοι στην επιχείρηση.

    Άλλο ένα παράδοξο αφορά την επέκταση των νέων μορφών απασχόλησης, όπως η τηλεργασία. Αν και διατηρεί τα πλεονεκτήματά της (χρειάζονται μικρότερα γραφεία άρα λιγότερες οικοδομές, μειώνονται οι μετακινήσεις με το αυτοκίνητο και τα έξοδα για βενζίνη), αυξάνει το κόστος για τη συντήρηση και την αναβάθμιση των δικτύων, καθώς και την ανάγκη για προσωπικό υψηλής εξειδίκευσης.

    Επίσης τίθεται υπό αμφισβήτηση η εκτίμηση ότι με τη χρήση της τεχνολογίας θα άλλαζε η ζωή των εργαζομένων, ειδικά όσων ήταν παντρεμένοι και είχαν παιδιά, αφού θα εργάζονταν στο σπίτι τους. Τελικά αποδείχθηκε ότι το σύστημα αυτό δεν είναι λειτουργικό όταν χρειάζεται να γίνουν ξαφνικές αλλαγές στην παραγωγή και οι εργαζόμενοι δυσανασχετούσαν από την έλλειψη συναδελφικής συναναστροφής και «συγκατοίκησης». Μάλιστα ορισμένες επιχειρήσεις που επανέφεραν τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά στη δουλειά είδαν την απόδοσή τους να ανεβαίνει.

    Η αυτοματοποίηση της δουλειάς πάντως αλλάζει γοργά το τοπίο της κάθε εργασίας εσωτερικά. Με την εγκατάσταση των Αυτόματων Ταμειολογιστικών Μηχανών π.χ. ΑΤΜ, μειώνονται οι απαιτήσεις σε υπαλλήλους που θα κάθονται πίσω από τον γκισέ και αυξάνονται οι ανάγκες για όσους θα θέτουν σε λειτουργία και θα συντηρούν τα νέα συστήματα. Οι αλλαγές αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία μιας χώρας, γιατί όταν χάνονται θέσεις εργασίας από το λεγόμενο «front desk» θα πρέπει να ενισχυθούν οι τομείς που έχουν σχέση με την εξυπηρέτηση των νέων τεχνολογιών. Διαφορετικά θα αυξηθούν οι εισαγωγές από άλλες χώρες, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ανεργία στις χώρες εξαγωγής, να αυξάνεται όμως στις χώρες εισαγωγής τεχνολογίας.

    Έτσι σήμερα δημιουργούνται περισσότερες θέσεις εργασίας, σε τομείς όμως που απαιτούν ένταση γνώσης. «Στην Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες χώρες, οι γονείς ξοδεύουν πολλά χρήματα για να σπουδάσουν τα παιδιά τους. Οι δαπάνες για τα φροντιστήρια είναι τεράστιες. Τελευταία μόνο υπάρχει μια τάση να εγκαταλείπουν την εκπαίδευση παιδιά που ζουν σε τουριστικές περιοχές και έχουν ικανοποιητικό εισόδημα χωρίς να χρειάζεται να σπουδάσουν. Εκεί η σχολική διαρροή είναι μεγάλη» παρατηρεί ο πρόεδρος του Εθνικού Ινστιτούτου Εργασίας, κ. Κ. Δενιόζος. «Οι αλλαγές στην εργασία τα επόμενα χρόνια θα επηρεασθούν στην ουσία από παράγοντες όπως η τεχνολογία, η οργάνωση της δουλειάς, ο βαθμός παγκοσμιοποίησης των δραστηριοτήτων. Οι τεράστιες αλλαγές που θα επέλθουν με την ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας θα αλλάξουν τον τρόπο παραγωγής, άρα και τη βιομηχανική παραγωγή». Το εργασιακό καθεστώς δεν θα είναι δεδομένο για κανέναν εργαζόμενο στο μέλλον, «όλοι οι συνδυασμοί θα είναι δυνατοί» υποστηρίζουν οι ειδικοί.

    Στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει και στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη ­ σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, γίνεται προσπάθεια να δημιουργηθεί μια ανταγωνιστική οικονομία χωρίς να θιγεί η κοινωνική προστασία ειδικά προς τους ανέργους. Ο αντίκτυπος των μεταβολών στην εργασία έχει αρχίσει να φθάνει και στη χώρα μας, μόνο που ακόμη δεν είναι τόσο εμφανές λόγω της ύπαρξης του ισχυρού οικογενειακού πυρήνα που λειτουργεί προστατευτικά για τους νέους. Ο πρόεδρος του ΟΑΕΔ κ. Ευστρατόγλου είναι κατηγορηματικός: «Πρέπει όλοι να καταλάβουν ότι επέρχονται αλλαγές στην αγορά εργασίας και ότι πρέπει να προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες, να εμπλουτίζουν συνεχώς τις γνώσεις τους, αν χρειασθεί και με δική τους πρωτοβουλία, χωρίς να περιμένουν υποδείξεις από τους εργοδότες τους. Σήμερα ένας εργαζόμενος πρέπει να κάνει περισσότερα πράγματα απ' ό,τι στο παρελθόν και μπορεί ένα στέλεχος να μη χρειάζεται τόση εξειδίκευση όση θα απαιτηθεί από έναν απλό υπάλληλο, υφιστάμενό του».

    Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο να μπουν στο κυνήγι της εργασίας είναι όσοι εργάζονται σε κλάδο χωρίς προοπτική ανάπτυξης στο μέλλον ή σε κλάδο που βρίσκεται σε πτώση. Επίσης όσοι απασχολούνται σε βοηθητικές εργασίες και όσοι εργάζονται σε παραδοσιακά επαγγέλματα που βρίσκονται σε καθοδική πορεία ή σε προβληματικές μη ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και δεν έχουν κάποια ειδίκευση ή σε περιοχές που πλήττονται από την ανεργία. Μεγάλο ρόλο στην απόκτηση και στη διατήρηση της εργασίας παίζουν η ηλικία και το φύλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι περισσότεροι άνεργοι στους νέους είναι άνδρες ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες γυναίκες. Αυτό συμβαίνει γιατί οι τελευταίες επωμίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό τα οικογενειακά βάρη και οι εργοδότες δεν επενδύουν πάνω τους, δεν τις στέλνουν για επιμόρφωση και τελικά μένουν πίσω στην κούρσα της εργασιακής ανέλιξης.
                                                (Κρουστάλλη Δήμητρα, εφημ. Το Βήμα, 06/02/2000).

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                           Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται:
αναγκασθούν, παράδοξα, δυσανασχετούσαν, επωμίζονται, ανέλιξης.
                                                                           Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε από ένα αντώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται:
διατηρεί, δεκτικοί, αμφισβήτηση, ξαφνικές, δαπάνες.
                                                                           Μονάδες 5
Β3. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της πρώτης παραγράφου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                           Μονάδες 5
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στη δεύτερη παράγραφο του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                           Μονάδες 4
Β6. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στις τρεις πρώτες παραγράφους του κειμένου;
                                                                           Μονάδες 6
Β7. Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε πως η εργασία επηρεάζεται από την παγκοσμιοποίηση.
                                                                          Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου:«Σ’ ένα άρθρο για την ιστοσελίδα του σχολείου σας (500-600 λέξεις περίπου) να αναφερθείτε στην αναγκαιότητα της εξειδίκευσης στη σύγχρονη εργασία αλλά και τους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται για τον άνθρωπο». 
                                                                          Μονάδες 40