Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

83ο κριτήριο :"Θανατική ποινή"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

83ο κριτήριο αξιολόγησης                                                        Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                           φιλόλογος
                                Η θανατική ποινή στις Ηνωμένες Πολιτείες

   Η είδηση τάραξε ακόμη και τους υπερμάχους της θανατικής ποινής στις ΗΠΑ. Η επί τρία τέταρτα αγωνία του καταδικασμένου σε θάνατο βαρυποινίτη Κλέιτον Ρόκετ μετά τη χορήγηση του πρώτου από ένα κοκτέιλ τριών φαρμάκων σταμάτησε την εκτέλεσή του στην Οκλαχόμα, αλλά τελικά ο Ρόκετ πέθανε από καρδιακό επεισόδιο. Το φιάσκο προκάλεσε ερωτήματα για τα φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν και για την έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο εφαρμογής της θανατικής καταδίκης. Οι υπέρμαχοι της κατάργησης της θανατικής ποινής βρήκαν μία ευκαιρία να επαναφέρουν το ζήτημα στο προσκήνιο, με την Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών να ζητάει μορατόριουμ των εκτελέσεων.

    Η στάση των Αμερικανών απέναντι στη θανατική ποινή δεν είναι εύκολα κατανοητή στην Ευρώπη, όπου η παράδοση του ουμανισμού επιβάλλει τον σεβασμό κάθε ανθρώπινης ζωής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες επικρατεί η έννοια της προσωπικής ευθύνης. Όπως το έθεσε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, «κάποια εγκλήματα είναι τόσο φρικτά που δικαιολογούν τη θανατική ποινή». Χωρίς αμφιβολία, η διαφορά αντανακλά και την ιστορική πορεία των δύο ηπείρων. Ως σχετικά νεότερη χώρα, η εξέλιξη στις ΗΠΑ προχωρεί μεν ταχύτερα, αλλά οι μνήμες είναι ακόμη νωπές: Όπως και το δικαίωμα στην κατοχή όπλων, η θανατική ποινή είναι κατάλοιπο μιας κοινωνίας που όχι και τόσο πίσω στο παρελθόν κυριαρχούνταν από τον νόμο της  Άγριας Δύσης.

   Ερωτώμενος για το θέμα από Γερμανό δημοσιογράφο στην κοινή συνέντευξή του με την καγκελάριο Άγκελα Μέρκελ, ο πρόεδρος Ομπάμα δήλωσε προβληματισμένος και έθεσε ζήτημα αναθεώρησης του τρόπου εφαρμογής των ποινών, αναγνωρίζοντας και πρόβλημα ρατσισμού: Μία έρευνα της εποπτικής αρχής του Κογκρέσου δείχνει ότι στο 77% των ανθρωποκτονιών που οδήγησαν στη θανατική ποινή, το θύμα ήταν λευκό – και αυτό παρά το γεγονός ότι το ήμισυ των θυμάτων είναι μαύροι. Άλλες έρευνες αμφισβητούν εάν η θανατική ποινή είναι αποτελεσματική για την αντιμετώπιση του εγκλήματος, ενώ υπάρχει πάντα η πιθανότητα ένας καταδικασμένος σε θάνατο να είναι αθώος, η οποία υπολογίζεται σε 1 προς 25.
    Η Διεθνής Αμνηστία, όμως, θέτει το ζήτημα σε άλλη βάση: Σύμφωνα με αυτήν, η θανατική ποινή είναι «η πιο σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική τιμωρία», καθώς παραβιάζει το δικαίωμα στη ζωή. Η παγκόσμια κοινότητα φαίνεται να συμφωνεί: Συνολικά 140 χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή, 80 από αυτές από το 1976 έως σήμερα. Στις ΗΠΑ, το Μέριλαντ ήταν η τελευταία πολιτεία που κατάργησε τη θανατική ποινή πέρυσι, περιορίζοντας τον αριθμό των πολιτειών που διατηρούν ακόμη τη θανατική ποινή σε 32. Η κοινή γνώμη στη χώρα φαίνεται να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Σύμφωνα με έρευνα της Pew Research, μόλις το 55% των Αμερικανών υποστηρίζει τη θανατική ποινή – ποσοστό που είναι το χαμηλότερο των τελευταίων σαράντα ετών. Ωστόσο, λίγοι πολιτικοί στις Ηνωμένες Πολιτείες τάσσονται ξεκάθαρα υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής, καθώς φοβούνται πως ένα τόσο αμφιλεγόμενο θέμα θα τους στερήσει ψήφους.

   Από την πλευρά του, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει κρίνει ότι η θανατική ποινή δεν αντιβαίνει στην πρόβλεψη του αμερικανικού Συντάγματος, που απαγορεύει τη «σκληρή και υπερβολική» τιμωρία. Ωστόσο, ήδη από το 1958 είχε αφήσει μία χαραμάδα για τη μελλοντική της κατάργηση, όταν έκρινε ότι η έννοια της σκληρής και υπερβολικής τιμωρίας αλλάζει με τον χρόνο, σύμφωνα με την «εξελισσόμενη αίσθηση αξιοπρέπειας της κοινωνίας». Μέχρι σήμερα, όμως, έχει κρίνει ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν θίγεται από την ίδια την εκτέλεση. Όσο αυτή παραμένει η κυρίαρχη αντίληψη στις ΗΠΑ, το σοκ που προκάλεσε η αδυναμία της Οκλαχόμα να πραγματοποιήσει μία όσο το δυνατόν πιο ανώδυνη εκτέλεση δεν θα είναι αρκετό για να αλλάξει τις αντιλήψεις. Μόνο η πεποίθηση πως η αφαίρεση κάθε ανθρώπινης ζωής θίγει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια μπορεί να το καταφέρει αυτό, κάτι που έχει ήδη αναγνωρίσει το Ανώτατο Δικαστήριο για τις περιπτώσεις των ψυχικά ασθενών και των ανηλίκων.
                                                      (Κατερίνα Σώκου, εφημ. Καθημερινή,  07.05.2014)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                         Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων που σας δίνονται με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: υπέρμαχοι, κατανοητή, αντανακλά, αναθεώρησης, αντιβαίνει.
                                                                                         Μονάδες 5
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: προσκήνιο, πιθανότητα, ξεκάθαρα, αμφιλεγόμενο, ανώδυνη.
                                                                                         Μονάδες 5
Β3.  Όπως και, (2η παρ.), όμως, Σύμφωνα με, Ωστόσο,(4η παρ.), Μέχρι σήμερα,... (5η παρ.) Ποια είναι η σημασία των διαρθρωτικών λέξεων ή φράσεων;
                                                                                         Μονάδες 5
Β4. Να βρείτε και να χαρακτηρίσετε το είδος των τεκμηρίων της προτελευταίας παραγράφου.
                                                                                         Μονάδες 10 
Β5. Πού οφείλεται σύμφωνα με την αρθρογράφο η διαφορά αντίληψης ανάμεσα στην Αμερική και την Ευρώπη στο θέμα της θανατικής ποινής; (80-100 λέξεις περίπου)
                                                                                         Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Υποθέστε ότι μετέχετε σε μια δημόσια έκφραση γνώμης σε κάποιο κοινωνικό forum και αρθρογραφείτε σχετικά με την αναγκαιότητα ή μη της θανατικής ποινής στον κόσμο σήμερα. Να διατυπώσετε τις απόψεις σας προσπαθώντας παράλληλα να αντικρούσετε τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς (500-600 λέξεις). 
                                                                                         Μονάδες 40



Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

82o κριτήριο: "Λογοκρισία"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ



82ο κριτήριο αξιολόγησης                                                       Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                         φιλόλογος
                                              Περί λογοκρισίας...                                                             

   Λογικά, κανένα έργο του ανθρώπινου μυαλού δεν μπορεί να λογοκριθεί με βάση το περιεχόμενο. Όσο απεχθές κι αν είναι αυτό, ακόμη κι αν ενοχλεί το 99,9% της κοινωνίας. Ο λόγος πρέπει να είναι ελεύθερος, διότι τα πλεονεκτήματά της ελευθερολογίας είναι ασυγκρίτως περισσότερα από το σοκ που κάποια έργα προκαλούν. Εξάλλου, όπως έγραψε στο κλασικό βιβλίο «Περί ελευθερίας» και ο Τζον Στιούαρτ Μιλ, αν νομιμοποιείται η λογοκρισία με βάση τις αντιλήψεις της πλειοψηφίας κάθε εποχής, τότε ορθώς καταδικάστηκαν σε θάνατο και ο Σωκράτης και ο Ιησούς. 

   Η συζήτηση λοιπόν για λογοκρισία με βάση το περιεχόμενο, στην καλύτερη των περιπτώσεων, δεν μπορεί να καταλήξει πουθενά. Η τέχνη κάποιου είναι χυδαιότητα για κάποιον άλλο, και αντιστρόφως. Υπάρχουν πράγματα που θεωρήθηκαν χυδαία στην εποχή τους κι άντεξαν ως τέχνη στους αιώνες και υπήρξαν χυδαιότητες που απλώς πλέον δεν θυμόμαστε. Άρα με βάση την απροσδιόριστη έννοια της τέχνης δεν μπορεί να τεκμηριωθεί λογοκρισία. 

  Εξάλλου, ένα έργο χρειάζεται καιρό για να γίνει κτήμα των ανθρώπων και να χριστεί μέρος της καλλιτεχνικής κληρονομιάς. Αν λογοκριθεί εν τη γενέσει του δεν θα κριθεί ποτέ για να γίνει τέχνη. Η λογοκρισία δεν μπορεί να νομιμοποιηθεί ούτε με βάση τα αποτελέσματα που θα έχει ένα έργο στην κοινωνία ή στο έθνος, κι αυτό γιατί δεν ξέρουμε εκ των προτέρων αυτά τα αποτελέσματα. 

   Κλασικό παράδειγμα αυτού είναι η αυτολογοκρισία που έκανε η εφημερίδα «New York Times» το 1961. Τότε η εφημερίδα είχε την είδηση ότι επίκειται απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων της Κούβας και αποφάσισε για λόγους «εθνικού συμφέροντος» να μην τη δημοσιεύσει. Η απόβαση έγινε και κατέληξε σε μια ταπεινωτική ήττα των ΗΠΑ και ένα χρόνο μετά οδήγησε την ανθρωπότητα στο χείλος της πυρηνικής καταστροφής (με την κρίση των πυραύλων της Κούβας). Βλέπουμε λοιπόν ότι το εθνικό συμφέρον θα εξυπηρετείτο καλύτερα με τη δημοσιοποίηση της είδησης παρά με τη λογοκρισία της. 

  Ούτε η λογοκρισία μπορεί να νομιμοποιηθεί, διότι πρέπει να προστατευτούν αυτά που κάποιοι θεωρούν υπέρτερα αγαθά, όπως είναι η προστασία του εθνικού συμφέροντος, της κρατούσας θρησκείας, της παιδικότητας κ.λπ. Για το εθνικό συμφέρον και την κρατούσα θρησκεία τα πράγματα είναι εμφανή, και τα έχει αναλύσει θαυμάσια στο «Περί ελευθερίας» ο Τζον Στιούαρτ Μιλ. Για παράδειγμα, το εθνικό συμφέρον προστατεύεται όταν ορίζεται. Και για να οριστεί πρέπει να προϋπάρξει διάλογος με όλες τις απόψεις. Κάθε λογοκρισία λοιπόν πριονίζει το εθνικό συμφέρον, αντί να το θωρακίζει. 

   Η προστασία της παιδικότητας είναι σοβαρή υπόθεση και κάθε κοινωνία πρέπει να την επιχειρεί με σοβαρότητα. Αυτή επιτυγχάνεται όχι με την απαγόρευση παραγωγής των, αλλά με τον αποκλεισμό της πρόσβασης των νέων σε έργα που θεωρούμε επιβλαβή. Γι' αυτό υπάρχουν νόμοι που κατηγοριοποιούν τις ταινίες σε κατάλληλες - ακατάλληλες και η πώληση πορνογραφικού υλικού γίνεται σε χώρους που δεν έχουν πρόσβαση ανήλικοι. Αν κριτήριο για την ελευθερία παραγωγής ενός έργου ήταν η προστασία των παιδιών, τότε όλοι -μικροί, μεγάλοι- θα έπρεπε να βλέπουμε μόνο «Σνούπι», χωρίς να είναι κι αυτό σίγουρο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και ο Σωκράτης λογοκρίθηκε με την εσχάτη των ποινών, διότι «διέφθειρε τις ψυχές των νέων». 

 Η μόνη λογοκρισία που νομιμοποιείται σε ένα δημοκρατικό καθεστώς είναι όσων έργων μεταδίδονται από τα ραδιοτηλεοπτικά Μέσα. Κι αυτή όχι στη βάση του περιεχομένου, αλλά των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
                                            (Πάσχος Μανδραβέλης εφημ. Καθημερινή 17.11.2006)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                           Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: απεχθές, ορθώς, επίκειται, κρατούσα, επιβλαβή.
                                                                           Μονάδες 5
Β2. Να βρείτε από ένα αντώνυμο για κάθε λέξη ή φράση: πουθενά, θυμόμαστε, εκ των προτέρων, υπέρτερα, σοβαρή.
                                                                          Μονάδες 5
Β3.  Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου;
                                                                          Μονάδες 5
Β4. Ποιος είναι  ο τρόπος και τα μέσα πειθούς  της πρώτης  παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                          Μονάδες  6 (3+3)
Β5. Να εξηγήσετε στις ακόλουθες λέξεις ή φράσεις:
     α. τη χρήση της παύλας: κατάλληλες - ακατάλληλες
     β: της διπλής παύλας : -μικροί, μεγάλοι-
     γ. των εισαγωγικών αντίστοιχα στις φράσεις: «Σνούπι» και «διέφθειρε τις ψυχές των νέων».
                                                                         Μονάδες  4
Β6. «.Η προστασία της παιδικότητας είναι σοβαρή υπόθεση». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να αναπτύξετε με αιτιολόγηση αυτή τη θέση.
                                                                        Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Η λογοκρισία από ανώτατα θεσμικά όργανα του κράτους, ιερατεία, κέντρα εξουσίας, εκδοτικά συγκροτήματα κλπ. αν και είναι παράνομη στις δημοκρατίες και ανεπιθύμητη γενικώς, εντούτοις σε ακραίες περιπτώσεις θεωρείται επιβεβλημένη. Να αναφέρετε τους λόγους που επιβάλλεται η ελευθερία της έκφρασης ως γνήσια δημοκρατική αρχή και να προσδιορίσετε τις περιπτώσεις που θεωρείτε ότι ενδεχομένως η επιβολή της λογοκρισίας δε θα αναιρούσε την αρχή αυτή." (άρθρο 500-600 λέξεις).
                                                                         Μονάδες 40


Παρασκευή, 19 Ιανουαρίου 2018

Ρατσισμός, ξενοφοβία & στερεότυπα

   
Ολυμπιακοί αγώνες του 1968, Μεξικό: Κατά την απονομή των μεταλλίων για τα 200 μέτρα, οι αφροαμερικανοί αθλητές Tommie Smith και John Carlos, οι επονομαζόμενοι και "μαύροι πάνθηρες" διαμαρτύρονται κατά των φυλετικών διακρίσεων στη χώρα τους με σκυμμένα κεφάλια, μαύρα γάντια και υψωμένες γροθιές.
                               
ΦΥΛΕΤΙΚΟΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ. ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΚΑΙ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ 
                                                                            
                                                                                                 Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                           φιλόλογος
ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΝΝΟΙΩΝ - ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ:                           

Ρατσισμός ή φυλετισμός είναι το δόγμα της εθνικής ή φυλετικής καθαρότητας και υπεροχής. 

    Ο όρος προέρχεται από τη λέξη ράτσα (razza ή race) που σημαίνει φυλή και είναι μεταφορά του όρου racism. Γεννήθηκε στις δουλοκτητικές κοινωνίες της αρχαιότητας σε περιόδους ιδεολογικής σύγχυσης από φαντασιώσεις και μαζικές ψυχώσεις λαών, που αυτοαποκαλούνταν ¨περιούσιοι¨, εκλεκτοί, καθαροί και πολιτισμικά ανώτεροι και οδήγησε σε φυλετικές διώξεις, αιματηρούς πολέμους και γενοκτονίες λαών (Ινδιάνοι-Εβραίοι). Στην πορεία ο όρος δεν περιορίστηκε στα φυλετικά ή βιολογικά γνωρίσματα των ανθρώπων, αλλά προσέλαβε επιπλέον εθνικά χαρακτηριστικά και στοιχεία από την ιδιαίτερη θρησκευτική, γλωσσική και πολιτιστική παράδοση των λαών. Περισσότερη εξάπλωση θα αποκτήσει κατά την περίοδο των μεγάλων ανακαλύψεων και της αποικιοκρατίας που ακολούθησε, καθώς δικαιολογούσε την εκμετάλλευση των σκλάβων και κυρίως των μαύρων Αφρικανών, από τους ισχυρούς και κορυφώθηκε στην περίοδο της βιομηχανικής επανάστασης στις δυτικές κοινωνίες. Τότε έγινε και προσπάθεια επιστημονικής τεκμηρίωσης του ιδεολογήματος του ρατσισμού από τον J. A. Gobineau (1816-1882) και το ¨Δοκίμιο περί της ανισότητας των ανθρώπινων φυλών¨ και τον H. St. Champerlain (1855-1927). 

   Συναφής έννοια του ρατσισμού είναι σήμερα η ξενοφοβία* δηλαδή ο συνειδητοποιημένος φόβος των ανθρώπων στα όρια μιας εθνικής κοινωνίας, από την απειλή των ξένων που ζουν στη χώρα τους. Η ξενοφοβία είναι συναίσθημα απόγνωσης και αποστροφής για την εσωτερική κατάσταση της χώρας από τη μαζική είσοδο ξένων και κυρίως λαθρομεταναστών, ενώ ο ρατσισμός είναι κοινωνική και πολιτική ιδεολογία, που στηρίζεται στην αρχή της ανισότητας των φυλών και επιδιώκει την οργανωμένη δίωξή τους ή τον κοινωνικό και πολιτικό αποκλεισμό μειονοτήτων. Ανάμεσα στις δυο έννοιες υπάρχει μεγάλο κενό, αλλά συνδέονται με σχέση αιτίας-αιτιατού, γιατί ο ξενοφοβικός εύκολα μπορεί να οδηγηθεί στον ρατσισμό αν υιοθετήσει σταδιακά την επιχειρηματολογία του. Στην Ελλάδα γενικά δεν υπάρχει φυλετικός ρατσισμός, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά ξενοφοβία, που αποδίδεται κυρίως στην αύξηση της εγκληματικότητας, που γεννά την ανασφάλεια και τον φόβο στους ανθρώπους, αλλά και στην υψηλή ανεργία ορισμένων κλάδων, λόγω του αυξημένου ανταγωνισμού. 

   Η πιο ήπια και η πιο διαδεδομένη σύγχρονη μορφή ρατσισμού -και στην Ελλάδα- είναι αναμφισβήτητα ο κοινωνικός ρατσισμός, που οδηγεί στον κοινωνικό διαχωρισμό, τον αποκλεισμό ή την περιθωριοποίηση άτομα και ομάδες που γεννήθηκαν διαφορετικοί ή απλώς επέλεξαν να ζουν διαφορετικά. Κοινωνικός ρατσισμός είναι η αίσθηση υπεροχής ατόμων ή ομάδων μέσα σε μια κοινωνία και η παράλληλη απόρριψη ή αποφυγή όσων δεν ακολουθούν τον κανόνα και αποκλίνουν λόγω φυσικής ιδιαιτερότητας ή ηθικής και άλλης κοινωνικής επιλογής από το συμβατό πρότυπο. Κοινωνικό ρατσισμό υφίστανται οι τσιγγάνοι (αθίγγανοι - ρομά - γύφτοι), οι περιθωριακοί, οι αναρχικοί, οι τοξικομανείς, οι αλκοολικοί, οι πρώην κατάδικοι, οι άνεργοι, οι άστεγοι, οι επαίτες, οι ομοφυλόφιλοι, οι φορείς ή ασθενείς του AIDS, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και άλλα υποσύνολα της κοινωνίας. 

  Για να κατανοήσουμε καλύτερα την έννοια του κοινωνικού ρατσισμού και να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα πρέπει να σταθούμε στα διάφορα κοινωνικά στερεότυπα που διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Τα στερεότυπα είναι εκ των προτέρων διαμορφωμένες γενικευτικές κρίσεις, κατά κανόνα αρνητικές, για τα κοινωνικά φαινόμενα ή προβλήματα και τους εθνολογικούς τύπους των ανθρώπων. Είναι κυρίως λεκτικές κατασκευές (γλωσσικά στερεότυπα) με ιδεολογικό φορτίο και σαφή πρόθεση να διαμορφώσουν ενιαία στάση με την υιοθέτηση αξιακών κρίσεων, οι οποίες επηρεάζουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Τα στερεότυπα έτσι διαιωνίζουν μίση, δημιουργούν προσχήματα για βίαιες ή ανήθικες πράξεις, προσφέρουν άλλοθι σε εσωτερικές ανεπάρκειες και υποκαθιστούν τα λογικά επιχειρήματα. Τα παραδείγματα είναι άφθονα για κάθε λαό και τα χαρακτηρολογικά στοιχεία των ανθρώπων. Οι Εβραίοι θεωρούνται γενικώς σιωνιστές και παραδόπιστοι, είναι δηλαδή πίσω απ’ όλα και κινούν τα νήματα, αφού ελέγχουν οικονομικά τον κόσμο, οι Αμερικανοί θεωρούνται γενικώς ¨ξενέρωτοι¨ γιάπις ή ¨φονιάδες των λαών¨, ενώ οι Τούρκοι είναι ¨μπουνταλάδες¨ και απολίτιστοι κ.ο.κ Όλη αυτή η σημειολογία των στερεοτύπων επιδρά ανεπαίσθητα στο θυμικό των ανθρώπων, γιατί δεν αντέχει σε λογική επεξεργασία και κρίση, αλλά εξηγεί εύκολα και τη συμπεριφορά των ανθρώπων, που δέχονται κρυφά ή φανερά τον ρατσισμό ή διακατέχονται από ξενοφοβία. 

ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ:

1. Οι διακρίσεις μεταξύ φυλών σε βιολογικά και πνευματικά ανώτερες και άλλες κατώτερες. Στην Ινδία μάλιστα αυτός ο διαχωρισμός σε κάστες (κλειστές τάξεις) γίνεται από την ίδια τη θρησκεία (Ινδουισμός).

2. Η άνοδος του εθνικισμού στην Ευρώπη, που υπερθεματίζει την εθνική καθαρότητα και υπεροχή ενός λαού εν αντιθέσει με τους άλλους λαούς ή τις μειονότητες που βρίσκονται στη χώρα του. 

3. Η αναβίωση του ναζισμού και του φασισμού στην Ευρώπη, που δεν εκφράζεται πολιτικά μόνο από οργανώσεις ή ομάδες, αλλά και από εκλεγμένα ακροδεξιά ή φασιστικά κόμματα.

4. Η μοιρασιά του κόσμου σε πλούσιους και φτωχούς δηλαδή αναπτυγμένους – πολιτισμένους λαούς από τη μια και υπανάπτυκτους – τριτοκοσμικούς από την άλλη. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρώπη με τον πλούσιο και αναπτυγμένο Βορρά και τον φτωχό και αναπτυσσόμενο Νότο. 

5. Οι ανταγωνισμοί ισχυρών κρατών στην Ευρώπη με παρελθόν αντιπαλότητας, συγκρούσεων και εθνικά στερεότυπα που εμποδίζουν την ευρωπαϊκή συνεργασία και ολοκλήρωση, όπως για τους Γάλλους ότι είναι σοβινιστές, τους Άγγλους ότι είναι σνομπ, φλεγματικοί κ.ο.κ

6. Οι διαχωριστικές γραμμές στις Η.Π.Α ανάμεσα στους ευκατάστατους λευκούς Αμερικανούς (απογόνους βορειοευρωπαίων) τους μαύρους Αφροαμερικανούς των ¨γκέτο¨ και λατινογενείς ή ασιατικούς πληθυσμούς των υποβαθμισμένων περιοχών. 

7. Οι διακρίσεις, η αλαζονική και αντικοινωνική συμπεριφορά σε όλες τις κατηγορίες του κοινωνικού ρατσισμού. 

ΑΙΤΙΕΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ:

1. Τα οικονομικά οφέλη για εκείνους που επινοούν και αποδέχονται τις ρατσιστικές θεωρίες. Έτσι η υποτιθέμενη ανωτερότητα της λευκής φυλής και η εκμετάλλευση των μαύρων σκλάβων από την Αφρική εξυπηρετούσε τον οικονομικό σχεδιασμό της Αμερικής, που είχε μεγάλη ανάγκη σε εργάτες γης για τις απέραντες εκτάσεις της και τις φυτείες καλαμποκιού και ζαχαροκάλαμου. Αυτή η εκμετάλλευση των δούλων υπήρχε πάντα σ’ όλους τους ιστορικούς λαούς, ακόμα και τους πιο πολιτισμένους και ήταν αποδεκτή κατάσταση, εντελώς φυσιολογική που εξυπηρετούσε τον καταμερισμό έργου. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε τον δούλο ¨κτήμα τι έμψυχο¨ γιατί οι ελεύθεροι πολίτες της εποχής του δεν έπρεπε να δουλεύουν, ακριβώς γιατί υπήρχαν οι δούλοι, που προέρχονταν από τη λεία των πολέμων ή ήταν εξαγορασμένοι (αργυρώνητοι). 

2. Οι θρησκείες που έκαναν λόγο για εκλεκτούς λαούς, διαχώριζαν τους ανθρώπους σε πιστούς και απίστους και διαιώνιζαν τη μισαλλοδοξία μεταξύ τους με αιματηρούς πολέμους, όπως οι Σταυροφορίες και εγκλήματα σαν αυτά της Ιεράς Εξέτασης τον μεσαίωνα. 

3. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις των ανθρώπων, που οφείλονται στην αμάθεια τους ή την τακτική προπαγάνδα των χωρών τους να δημιουργούν φανταστικούς εχθρούς. Υπάρχουν δηλαδή σκοπιμότητες κοινωνικού και πολιτικού σχεδιασμού για να ισχυροποιηθεί η κοινωνική δομή όσο και η θεσμική εξουσία, που αποκτά έτσι έργο καταστολής ή διώξεων ενδυναμώνοντας παράλληλα την ιδεολογική της βάση. Έτσι η δαιμονοποίηση ενός αντιπάλου, πραγματικού ή φανταστικού, συνέχει την ομάδα και ισχυροποιεί την εθνική της ομοιογένεια και ταυτότητα αποκλείοντας κάθε άλλη ετερότητα ή μειονότητα. 

4. Ο πολυπολιτισμικός χαρακτήρας των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών έφερε στην επιφάνεια εγγενείς αδυναμίες των ανθρώπων, συμπλέγματα ανωτερότητας, κοινωνικούς ανταγωνισμούς, ταξικούς διαχωρισμούς και ξενοφοβικές τάσεις. Ο ρατσισμός των πόλεων είναι πιο εμφανής γιατί αναφύονται προβλήματα αρμονικής συνύπαρξης ανάμεσα σε εντελώς διαφορετικούς ανθρώπους, που αποδίδονται και στη διάχυτη εντύπωση τους ότι απειλείται ή παραβιάζεται ο αναγκαίος ζωτικός τους χώρος.

5. Το έλλειμμα ανθρωπισμού της εποχής μας, που είναι αποτέλεσμα ηθικής αδιαφορίας, κυνισμού, αμοραλισμού και εκμαυλισμού συνειδήσεων. Ο καταναλωτισμός, ο ισοπεδωτικός κομφορμισμός και η απαξίωση της πνευματικότητας απομυζούν και την τελευταία ικμάδα ευαισθησίας για τον συνάνθρωπο. Σ’ αυτή την κρίση ανθρωπισμού της εποχής μας, μας οδήγησε και το στρεβλό εκπαιδευτικό σύστημα, που επικεντρώνεται στη σκόπιμη ή ¨χρήσιμη γνώση¨ και το σύστημα εισαγωγικών εξετάσεων και όχι την ¨παιδεία ανοικτών οριζόντων¨ ή την ηθική, κοινωνική και πολιτική αγωγή των νέων. 

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ:

1. Η κοινωνική περιθωριοποίηση, η απομόνωση και ο αποκλεισμός ατόμων ή φυλετικών ομάδων (γκέτο) που αντιμετωπίζονται γενικά ως ¨απόβλητοι¨, ¨μιάσματα¨, ¨κοινωνικά παράσιτα¨, ¨υπάνθρωποι¨ ή ¨αποβράσματα¨ της κοινωνίας.

2. Η διαιώνιση της ανισότητας και της κατάφωρης αδικίας εις βάρος των αδύναμων και ανυπεράσπιστων ανθρώπων, κυρίως μεταναστών, με την ανοχή ή ακόμα και τη συγκάλυψη διαφόρων κυβερνήσεων. 

3. Η ωμή καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων κατά παράβαση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και της Διεθνούς Αμνηστίας. 

4. Η βία όμως γεννά βία και οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες στο εσωτερικό των κοινωνιών, οπότε απειλείται σοβαρά η κοινωνική συνοχή και ειρήνη μιας χώρας. Τα πιο πολλά προβλήματα έχουν οι χώρες με εθνικές μειονότητες, γιατί είναι ορατός ο κίνδυνος εσωτερικής διάσπασης και εμφυλίου. 

5. Ο εθνοκεντρισμός και ο θρησκευτικός φανατισμός με το ρατσιστικό τους υπόστρωμα και τον εγερτικό τους λόγο, παροξύνουν τους λαούς τους οδηγούν στη μισαλλοδοξία, την πολεμική προπαρασκευή και τελικά στη σύγκρουση. Ας μην ξεχνάμε ότι η γενοκτονία των Εβραίων κατά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, ήταν ένα τέτοιο προμελετημένο και οργανωμένο έγκλημα.

6. Ο ρατσισμός είναι το αγκάθι στις σχέσεις των λαών, που εμποδίζει κάθε προσπάθεια διαλόγου μεταξύ τους ή ειρηνευτική πρωτοβουλία του ΟΗΕ για την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης στα πολιτικά τους προβλήματα. Το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ Εβραίων και Αράβων στα κατεχόμενα εδάφη του Ισραήλ, είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση μισητών εχθρών στην ιστορία, που δεν μπορούν να ειρηνεύσουν με τίποτα και να συνυπάρξουν από το 1948 και μετά. 

7. Τα ρατσιστικά εγκλήματα είναι εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και του παγκόσμιου πολιτισμού. Τα θύματα δεν είναι μόνο άνθρωποι, αλλά και έργα τέχνης και πολιτισμού, που καταστρέφονται για να χάσει ο μισητός εχθρός τις πνευματικές του ρίζες ή την πολιτιστική του ταυτότητα. Αρκεί να θυμηθούμε τη λεηλασία των μνημείων των προκολομβιανών πολιτισμών, την καταστροφή τους από τους Ισπανούς και λοιπούς κατακτητές, ιεραποστόλους και γενικώς τυχοδιώκτες (conqistadores) ή ακόμα την καύση των ¨απαγορευμένων¨ βιβλίων και όχι μόνο ανθρώπων, από τους ιεροξεταστές του μεσαίωνα ή τους ναζί κατά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο. 


ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ:

1. Για την αντιμετώπιση του πολιτικού προβλήματος του ρατσισμού απαιτείται η δραστική παρέμβαση από τους διεθνείς οργανισμούς και τις αναπτυγμένες οικονομικά και πολιτισμικά χώρες του κόσμου, έτσι ώστε να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας για την καταπολέμηση των αιτιών που γενούν και αναπαράγουν το φαινόμενο του ρατσισμού. Χρειάζεται επομένως η πολιτική βούληση των ισχυρών, που θα πρέπει να δείξουν οι ίδιοι πρώτα το καλό παράδειγμα στο εσωτερικό τους και μετά να εμπνεύσουν στους λαούς διεθνιστική και ανθρωπιστική αλληλεγγύη. Απαιτείται γι’ αυτό η αντιμετώπιση και η επίλυση των προβλημάτων που οδηγούν σε ρατσιστικές εκδηλώσεις, όπως η μαζική μετακίνηση πληθυσμών από τριτοκοσμικές χώρες, οι εθνικιστικές διαμάχες και οι φυλετικές συγκρούσεις σε χώρες όπου οι πληθυσμοί συμπλέκονται. Η πολιτική συνεργασία των ισχυρών του κόσμου θα πρέπει να εκπορεύεται από το πνεύμα διεθνισμού και οικουμενισμού, να ακολουθεί τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και να υλοποιεί τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. 

2. Όσοι ανήκουν στην πνευματική ηγεσία, την Intelligentsia, άνθρωποι φωτισμένοι και διαπρεπείς στον χώρο του ο καθένας, θα πρέπει να συστρατευθούν στην προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των λαών και άρσης των φυλετικών, εθνικιστικών, πολιτικών και άλλων προκαταλήψεων του παρελθόντος. Ειδικοί επιστήμονες βιολόγοι, ανθρωπολόγοι, κοινωνιολόγοι, εγκληματολόγοι, κοινωνικοί ψυχολόγοι πρέπει να μιλήσουν, να επικοινωνήσουν με κάθε δυνατό τρόπο με τους ανθρώπους, να ξεδιαλύνουν τις μαζικές πλάνες ή τους εθνικούς μύθους και να τους διαφωτίσουν, γιατί δεν υπάρχουν οντολογικές διαφορές ανάμεσα τους που να δικαιολογούν την ανισότητα.

3. Οι ταγοί των επιμέρους θρησκειών και οι αρχηγοί των εκκλησιών πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους με πνεύμα ταπεινότητας και καταλλαγής, ώστε να καταπολεμηθεί το σαράκι του φανατισμού, που γεννά τη μισαλλοδοξία και τον ρατσισμό στους ανθρώπους και μετά τις πολεμικές συγκρούσεις μεταξύ τους. Εφόσον υπέρτατος σκοπός τους είναι η λύτρωση του ανθρώπου και η σωτηρία του κόσμου όλου, πρέπει να εμπνέουν την αγάπη και την ειρήνη στις καρδιές των ανθρώπων που ποιμαίνουν και καθοδηγούν και όχι να εξάπτουν τα πνεύματα των πιστών για να τους κάνουν οπαδούς ή να μυκτηρίζουν τις θρησκευτικές παραδόσεις άλλων λαών. 

4. Επειδή ο ρατσισμός είναι βαθιά ριζωμένος στη συνείδηση των ανθρώπων και διαμορφώνει τη νοοτροπία ζωής ακόμα και των μικρών παιδιών, γι’ αυτό επιβάλλεται η προσπάθεια καταπολέμησης του αναλφαβητισμού με τη γενίκευση των προγραμμάτων εκπαίδευσης σε όλες τις χώρες του κόσμου και η παράλληλη ενημέρωση και κοινωνική επιμόρφωση των ανθρώπων, που δεν ευτύχησαν να πάνε ποτέ σχολείο, γιατί οι γενικότερες συνθήκες δεν τους το επέτρεπαν. Η μόρφωση δεν πρέπει να είναι προνόμιο, αλλά δικαίωμα κάθε παιδιού στον κόσμο και γι’ αυτό η UNESCO κάνει μεγάλες προσπάθειες για να δώσει στα παιδιά την ευκαιρία αυτή, που δεν μπορούν να τους δώσουν οι χώρες τους. Έτσι όταν οι άνθρωποι θα έχουν αποκτήσει αληθινή μόρφωση δε θα οδηγούνται και στην παραμόρφωση της ιστορίας τους ή της ιστορίας των άλλων.  Σ’ αυτό τον σκοπό πρέπει να τονίσουμε και την ιδιαίτερη αξία που έχουν οι δάσκαλοι στα σχολεία -και στον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο- ως διαμορφωτές παιδικών ψυχών και δημιουργοί ονείρων. Η αληθινή γνώση και η επαφή με την κουλτούρα των άλλων λαών, στο πλαίσιο της σχολικής αγωγής και μάθησης, είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για μια καλύτερη σχέση κι επικοινωνία με τον κόσμο γενικότερα και την άρση των φυλετικών διακρίσεων ή διαχωρισμών. 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ:

  Κανένας άνθρωπος δεν επέλεξε ο ίδιος το που, το πότε και το τι θα γεννηθεί. Το να θεωρούμε κάποιον βδελυρό ή αποδιοπομπαίο γιατί γεννήθηκε Αφρικανός ή Ασιάτης είναι καθαρή διαστροφή. Ο φελάχος, ο βουσμάνος, ο μογγόλος, ο μολούκος, ο τάταρος ή ο πυγμαίος είναι άνθρωποι όπως κι εμείς. Το ότι είναι διαφορετικοί από εμάς δεν τους κάνει κατώτερους. Ας σκεφτούμε για λίγο πως θα ήταν η ζωή μας αν δεν είχαμε γεννηθεί λευκοί, πολιτισμένοι Ευρωπαίοι, υπερήφανοι Έλληνες ή ό,τι άλλο είναι ή δηλώνει ο καθένας μας, πόσο θα άλλαζε ο κόσμος μας με μιας, αν είχαμε γεννηθεί σε μια φτωχή χώρα της Αφρικής ή της Ασίας. Θα είχαμε άραγε λιγότερη ανάγκη για τροφή ή ελευθερία; Μάλλον όχι! Θα θέλαμε οι άλλοι να μας αντιμετωπίζουν, όπως σκεφτόμαστε εμείς τώρα γι’ αυτούς, δηλαδή απαξιωτικά; Μάλλον όχι! Κανένας λοιπόν δεν μπορεί να υποτιμά κανέναν για την καταγωγή του, το χρώμα του δέρματος ή το παρουσιαστικό του, ούτε και να υπερηφανεύεται για όσα τού ’δωσε η τύχη. Περήφανοι μπορούμε να είμαστε μόνο αν δεν είμαστε ρατσιστές! 


ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ:

1. ¨Ο ρατσισμός είναι μια αποφυάδα, μια μεταμόρφωση ιδιαίτερα οξεία και παροξυστική, μια τερατώδης ειδοποιία των ανθρώπινων κοινωνιών…Είμαστε ένας πολιτισμός μεταξύ των άλλων και αυτός πολιτισμός είναι μοναδικός στο βαθμό που αναγνωρίζει την ετερότητα των άλλων… Ο αγώνας εναντίον του ρατσισμού είναι πάντοτε αγώνας ουσίας.¨ 
                                      Κορνήλιος Καστοριάδης:  "O θρυμματισμένος κόσμος".

2. ¨Η μορφολογική ανθρωπολογία έχει πια αντικατασταθεί από τη γενετική ανθρωπολογία, η οποία δεν μπορεί να στηρίξει την άποψη περί υπάρξεως καθαρών φυλών του ανθρώπου. Πρέπει επίσης να γίνει σαφές ότι οι όποιες γενετικές διαφορές μεταξύ ομάδων ή ¨φυλών¨ δεν μπορούν να τιτλοδοτήσουν τα άτομα ή τις ομάδες ως ανώτερες ή κατώτερες. Άνθρωποι διαφορετικοί δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη άνισοι, καλύτεροι ή χειρότεροι, ανώτεροι ή κατώτεροι.¨ 
                                 Σταμάτης Ν. Αλαχιώτης, "Ο μίτος του ρατσισμού", (εφημ. Το Βήμα). 

3. ¨Ούκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ούκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ούκ ένι άρσεν και θήλυ, πάντες γάρ υμείς εις έστε εν Χριστώ Ιησού.¨ 
                                                            Απόστολος Παύλος (προς Γαλάτας 3, 28)

4. "Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα ακόμη και η Πολιτεία του Μισισίπι, μια έρημη πολιτεία, πνιγμένη από τη λάβρα της αδικίας και της καταπίεσης, θα μεταμορφωθεί σε μια όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης. Έχω ένα όνειρο ότι τα τέσσερα παιδιά μου μια μέρα θα ζήσουν σε ένα έθνος, όπου δε θα κριθούν από το χρώμα του δέρματος τους, αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους. (…) Έχω ένα όνειρο ότι μια μέρα η πολιτεία της Αλαμπάμα θα μεταμορφωθεί σε μια πολιτεία, όπου τα μικρά μαύρα αγόρια και κορίτσια θα μπορέσουν να πιαστούν χέρι με χέρι με τα μικρά λευκά αγόρια και κορίτσια και να περπατήσουν μαζί σας αδελφές και αδελφοί".
                   Μάρτιν Λούθερ Κινγκ  (28 Αυγούστου 1963, ιστορική ομιλία στην Ουάσιγκτον)


*Για την ξενοφοβία περισσότερα εδώ: http://papatsiros.blogspot.gr/2016/10/blog-post_26.html

Τετάρτη, 10 Ιανουαρίου 2018

Γλωσσικά ατοπήματα 5


                                                  Γλωσσικά ατοπήματα 5
                                                                                                  Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                            φιλόλογος
Η γλώσσα έχει φύλο;
   Αντιγράφω από έγγραφα και ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας: Ο Σύλλογος Διδασκόντων/-ουσών, στους/στις Σχολικούς/-ές Συμβούλους, στους/στις Υπεύθυνους/-ες, τους/τις υποψήφιους/ -ψήφιες διευθυντές/διευθύντριες, τους/τις ενδιαφερόμενους/-μενες καθηγητές/καθηγήτριες, τους/τις  επιτυχόντες/-χούσες  μαθητές/μαθήτριες...

   Μέχρι τώρα ξέραμε ότι η γλώσσα δεν έχει φύλα αλλά μόνο γένη και ότι το γραμματικό γένος κάποιων εννοιών δεν ταυτίζεται πάντα με το φυσικό τους γένος. Αυτά μάθαμε από τη Γραμματική του Τριανταφυλλίδη στα γυμνασιακά μας χρόνια και διδαχτήκαμε μετά και στο πανεπιστήμιο. "Το γραμματικό γένος πολύ συχνά δεν αντιστοιχεί στο φυσικό γένος που έχει η αντίστοιχη έννοια και έτσι η απόδοση του φυσικού γένους με το γραμματικό καταντά συχνά αυθαίρετη" (παρ. 495). "Το αρσενικό γένος είναι γενικά το δυνατότερο προσωπικό γένος. Έτσι παριστάνουμε με αυτό όχι μόνο πρόσωπα αρσενικού γένους παρά και γενικά ένα πρόσωπο, όταν δεν μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα το γένος του. Αυτό γίνεται όχι μόνο σε ουσιαστικά αλλά και σ' επίθετα αντωνυμίες και μετοχές..." (Νεοελληνική Γραμματική Μανώλη Τριανταφυλλίδη, παρ. 496, σελ. 216). Με βάση τη Γραμματική λοιπόν, ξέραμε ότι όπου δεν ήταν δυνατό ή επιθυμητό να διακρίνουμε γένη, σε έννοιες που αφορούσαν σύνολα προσώπων, επιλέγαμε το ισχυρότερο, που ήταν το αρσενικό, αλλά ταυτόχρονα εννοούσαμε και το θηλυκό. Ο λόγος ήταν προφανής αφού δεν πρέπει το κείμενο να κατακερματίζεται άσκοπα, αλλά να έχει ειρμό και να διαβάζεται στοιχειωδώς. Είναι κοινή λογική δηλαδή, σχήμα νοούμενο και συνεκδοχή. Ο κανόνας αφορούσε τα άρθρα, τα ουσιαστικά, τα επίθετα, τις αντωνυμίες και τις μετοχές και δεν υπήρχε ποτέ πρόβλημα κατανόησης ή παρερμηνείας από κανέναν αλλά και καμιά αντίδραση από πουθενά. Και γιατί να υπάρξει αντίδραση όταν είναι κάτι τόσο αυτονόητο, αφού όταν έλεγες πχ."Οι Έλληνες είναι γενικά φιλόξενος λαός", δεν εννοούσες μόνο τους άνδρες βέβαια αλλά και τις γυναίκες και τα παιδιά...όλους και δε χρειαζόταν καμιά διάκριση γένους ή φύλου.   
    Σχετικά πρόσφατα όμως αναπτύχθηκε η καινοφανής θεωρία περί "σεξισμού της γλώσσας" και με βάση κάποιο οδηγό-μελέτη http://www1.aegean.gr/aegean2/people/Odhgos-Xrisis-Mi-Seksistikis-Glossas.pdf (όχι από την έδρα της γλωσσολογίας ή της ελληνικής φιλολογίας όπως θα περίμενε κανείς) για τη "χρήση μη σεξιστικής γλώσσας στα διοικητικά έγγραφα", ακολούθησε η σχετική εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών (Γενική Γραμματεία Ισότητας) το 2016 http://www1.aegean.gr/aegean2/people/egkyklios-gia-glossiko-sexismo.pdf με την οποία συστήνεται η χρήση αυτού του είδους σύνταξης στα διάφορα έγγραφα των υπουργείων και εποπτευόμενων υπηρεσιών. Όταν όμως τα επίσημα έγγραφα ή κείμενα προορίζονται προς χρήση και αναπαραγωγή από το κοινό, που δεν έχει πάντα γλωσσική παιδεία, τότε διαμορφώνεται και το νέο γλωσσικό ένστικτο ή ήθος με τον πλέον "υπεύθυνο" τρόπο. Το αποτέλεσμα θα είναι να δούμε αυτά τα ανερμάτιστα και κρεολικά ελληνικά παντού, ακόμα και στις εκθέσεις των μαθητών μας ή την καθημερινή συνομιλία και τα δελτία ειδήσεων, γιατί η γλώσσα είναι πάνω απ' όλα μίμηση. Και φανταστείτε λέει να είσαι υποχρεωμένος να αναγνώσεις ένα τέτοιο κείμενο δημόσια -ένα μήνυμα του Υπουργού παιδείας στους μαθητές ας πούμε- με συνεχείς παύλες - παύσεις, επαναλήψεις όρων εντελώς αυτονόητων, τα αδιάκοπα τους/τις, στους/στις τι τιτίβισμα θα ακουγόταν τελικά και πόση βαρεμάρα θα προκαλούσε και σε μας τους ίδιους.
    Υπερβολές θα μου πείτε. Κι όμως, αν σκεφτούμε τη γενικότερη γλωσσική αναρχία, αυθαιρεσία και κατάχρηση, κι από υπεύθυνα χείλη της πολιτείας, ιδίως νεότερους πολιτικούς ή διοικητικούς παράγοντες υπουργείων, τότε δεν είναι καθόλου υπερβολή. Ο καθηγητής Γλωσσολογίας του Ε.Κ.Π.Α Χριστόφορος Χαραλαμπάκης σε πρόσφατη τηλεοπτική εκπομπή έλεγε χαρακτηριστικά ότι "όταν το γλωσσικό ή συντακτικό λάθος ακούγεται συνέχεια, τελικά καθιερώνεται ως σωστό"(!). Τότε τι τη θέλουμε τη γραμματική και το συντακτικό; Ας τα καταργήσουμε κι αυτά, όπως καταργήσαμε τα πνεύματα και τις περισπωμένες ή τις υπογεγραμμένες να μη μας παιδεύουν άλλο...
  Η άποψή μου είναι ότι μετά τις "έμφυλες ταυτότητες" στα Γυμνάσια, το "νομοσχέδιο αλλαγής φύλου" στα 15, ήρθε και η ώρα της γλώσσας να αλλάξει φύλο ή να το προσδιορίσει τέλος πάντων. Το πρόβλημα στη γλώσσα δεν είναι ο σεξισμός, όπως τον εννοούν, αλλά η άποψη ότι ο καθένας μπορεί να φαντάζεται και να λέει ό,τι θέλει για τη γλώσσα αγνοώντας ή παραβλέποντας σκόπιμα τη γραμματική και το συντακτικό για τους δικούς του λόγους (εμμονές ή πολιτικές ιδεοληψίες). Μπορεί να φαντάζεται πως όποιος λέει π.χ τη λέξη "άνθρωπος" ή "πολίτης" είναι σεξιστής γιατί τάχα δεν κάνει και τον απαραίτητο διαχωρισμό για τις γυναίκες που είναι επίσης άνθρωποι ή πολίτες. Μπορεί να φαντάζεται ότι είναι και ρατσιστής και φαλλοκράτης από πάνω. Δικαίωμά του να πιστεύει ό,τι θέλει.
   Το λάθος τους είναι να νομίζουν ότι η γλώσσα έχει ή ότι θα μπορούσε να έχει φύλο. Η γλώσσα έχει γραμματικά γένη (αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο) που δεν είναι δυνατό να συμπίπτουν πάντα με τα φυσικά γένη των ανθρώπων. Το γένος δεν είναι πάντα το ίδιο φύλο. Ο λαός, ο κόσμος, ο άνθρωπος, είναι αρσενικού γένους λέξεις αλλά το φυσικό γένος ποικίλλει, το φύλο είναι ακαθόριστο. Το ίδιο συμβαίνει και με ουδέτερα π.χ το έθνος, το άτομο, το πρόσωπο κλπ. Οι λέξεις αυτές δεν έχουν θηλυκό γένος, ούτε μπορούν να αποκτήσουν γιατί είναι περιληπτικές έννοιες, όπως αντίστοιχα η κοινωνία, η ομάδα, η ιεραρχία κ.α που έχουν μόνο θηλυκό γένος. Λέξεις που δεν έχουν θηλυκό όπως πολίτης, βουλευτής, υπουργός, πρόεδρος, επίτροπος, γραμματέας, συγγραφέας, διδάκτωρ, επιστήμων έχουν ετυμολογία ή τέτοια σημασία που σχετίζεται με την ιστορία και την ιδιαίτερη παράδοση ενός χώρου -αφού το δικαίωμα του "πολίτη" ή του "βουλευτή" στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία ανήκε μόνο στους άνδρες- οπότε προσδιορίζονται με την αλλαγή του άρθρου όταν αφορούν γυναίκες, δηλαδή λέμε Ελληνίδα πολίτης, η βουλευτής της αντιπολίτευσης, η υπουργός εργασίας, η πρόεδρος του Αρείου Πάγου, η Ελληνίδα επίτροπος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συγγραφέας του διηγήματος, η γραμματέας του κόμματος κλπ. Λέξεις-επινοήσεις του τύπου η πολίτισσα, η βουλεύτρια, η γραμματέα, η διδακτόρισσα, η επιστημόνισσα, η κοσμητόρισσα είναι εντελώς λανθασμένες και ανεπίτρεπτες. Μέχρι και πολίτρια (μου τό 'γραψε και μαθήτρια σε έκθεση) και γιατρέσσα και δικηγορέσσα και ζωγράφισσα κυκλοφορεί στο διαδίκτυο... φανταστείτε τι έχουμε ν' ακούσουμε δηλαδή από δω και πέρα.
   Αλλά και για να επιστρέψουμε στα "περί σεξισμού στη γλώσσα", αν σταθούμε στο περιεχόμενο της λέξης σεξισμός, θα δούμε πολλές και αντιφατικές ερμηνείες της έννοιας, γιατί η αγγλική λέξη sex σημαίνει αφενός φύλο κι αφετέρου τη σεξουαλική πράξη. Τί από τα δύο έχει στο μυαλό του ο σεξιστής; Πότε ένα σχόλιο είναι σεξιστικό; Όταν υπονοεί διαφορά ή διάκριση ως προς το φύλο ή είναι ερωτικό υπονοούμενο; Πότε ένα πείραγμα είναι σεξιστικό; Αν αφορά το φύλο κάποιου ή το σώμα και τη σεξουαλικότητά του; Κι αν είναι σεξιστικό κάτι, είναι και χυδαίο; Κι αν υποθέσουμε ότι βρήκαμε τι από τα δύο είναι, και τα ξεκαθαρίσαμε στο μυαλό μας, πρέπει να καταλάβουμε ότι ο σεξισμός δεν υπάρχει στη γλώσσα, όσο στη σκέψη και τις προθέσεις κάποιου. "Δεν υπάρχουν κακές λέξεις αλλά κακές σκέψεις", έτσι δε λέμε εμείς οι φιλόλογοι; Οπότε ας αφήσουμε τη γλώσσα στην ησυχία της και τη σοφία της. Φτάνουν τα προβλήματα που έχει, μην της φορτώνουμε κι άλλα. Όλα τα είχαμε, ο σεξισμός μας έλειπε...

Για τα γλωσσικά ατοπήματα 4 πατήστε εδώ: http://papatsiros.blogspot.gr/2017/06/4.html

Δευτέρα, 18 Δεκεμβρίου 2017

81ο κριτήριο: "Η τυραννία της κενότητας"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΓΛΩΣΣΑ  Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

81ο κριτήριο αξιολόγησης                                                     Παπατσίρος  Απόστολος           
                                                                                                       φιλόλογος
                                                 Η τυραννία της κενότητας

  Ακούω αρκετούς να μιλάνε σαν ιεροκήρυκες για δημοκρατία στην τέχνη, καλύτερα για εκδημοκρατισμό, για λαϊκότητα, για ευληπτότητα και άλλα παρόμοια. Όταν τους ρωτάς τι ακριβώς εννοούν και κυρίως αν μπορούν να τεκμηριώσουν με παραδείγματα τις απόψεις τους, αδυνατούν να απαντήσουν συγκεκριμένα. Αγορεύουν, λοιπόν, και καταλαβαίνεις αμέσως ότι το ύψιστο παράδειγμα εκδημοκρατισμού που έχουν στο μυαλό τους είναι αυτό των τηλεμετρήσεων και της Eurovision. Κάθε χώρα στέλνει το τραγούδι και τον τραγουδιστή που έχει επιλέξει με δημοκρατικές διαδικασίες, ψηφοφορίες, με SMS 1 κ.λπ. Στη συνέχεια τα τραγούδια παρουσιάζονται σε πανευρωπαϊκή προβολή και οι Ευρωπαίοι αναδεικνύουν το καλύτερο πάλι με «δημοκρατικές διαδικασίες», SMS κ.λπ. Ο τέλειος εκδημοκρατισμός στην τέχνη, λοιπόν, ή η αποθέωση της συμμετοχικής δημοκρατίας.
   
   Μόνο που ο διαγωνισμός της Eurovision δεν είναι τέχνη και η δημοκρατία του δεν είναι τίποτε άλλο παρά η «τυραννία των ανόητων», για να θυμηθούμε τον Σαρλ Μποντλέρ. Είναι η δημοκρατία του πολτού, στην οποία όλα αλέθονται και τίποτε δεν ξεχωρίζει. Σύμφωνα με τους κανόνες αυτής της δημοκρατίας, τίποτε δεν ιεραρχείται, όλοι είναι το ίδιο. Εξαιρούνται τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ, επειδή ακριβώς νομιμοποιούν τον πολτό, αφού οτιδήποτε περάσει απ’ αυτά αποκτά νομιμοποιητικά εύσημα.

   Για να ξαναγυρίσουμε στην τέχνη, αυτή ήταν πάντοτε υπόθεση μιας ελίτ 2. Δεν εννοώ μιας κοινωνικής ελίτ, ας πούμε κάποιων μεγαλοαστών ή κάποιων γαιοκτημόνων παλαιότερα. Εννοώ μιας ελίτ ανθρώπων που προσπαθούν, που θυσιάζονται, που είναι ολοκληρωτικά δοσμένοι σε αυτό που κάνουν, που παίρνουν ρίσκα. Και φυσικά εννοώ μιας ελίτ ανθρώπων που έχουν την ικανότητα να αισθανθούν την ταραχή της τέχνης. Και αυτοί μπορεί να είναι οι πιο καθημερινοί άνθρωποι, οι πιο «ασήμαντοι», οι ανώνυμοι της πραγματικής δημοκρατίας.

     Η άλλη δημοκρατία στις ημέρες μας είναι εντελώς φαινομενική. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο αίσθημα αποξένωσης, μεγαλύτερη πλήξη, μεγαλύτερη περιθωριοποίηση του ανθρώπου όσο από αυτά που δοκιμάζουμε μέσω της φαινομενικής συλλογικότητας της επικοινωνίας. Τα άτομα (επίτηδες χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη) αναζητούν μια θέση μέσα σ’ αυτήν τη φαινομενική συλλογικότητα και γεμίζουν τις διευθύνσεις του MySpace και εσχάτως του Facebook (που, αν το καλοσκεφθείς, είναι αποτροπιαστικό). Παραδίδονται έτσι άνευ όρων στη δημοκρατία της αγοράς ή καλύτερα στη δημοκρατία των προϊόντων της αγοράς, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της έκφρασης και της δημοκρατίας χωρίς όρια.

     Ναι, είναι ψευδαίσθηση αυτού του είδους η έκφραση, γιατί αποτελεί μια δημοκρατία του μάταιου. Εκατομμύρια τα μπλογκ και οι μπλόγκερ στο Internet. Εντάξει, εκφράζονται, αν και η σωστότερη λέξη είναι εκτονώνονται. Για να μείνουμε, όμως, στον χώρο της τέχνης, δε βλέπω θεαματικά αποτελέσματα στη βελτίωση της λογοτεχνίας, δε βλέπω θεαματικά αποτελέσματα στην ποιότητα του διαλόγου ούτε στις διαδικασίες της πρόσληψης, παρά τα χιλιάδες κείμενα που «αναρτώνται» κάθε λεπτό στις ιστοσελίδες. Καλλιτέχνες εξακολουθούν να είναι αυτοί που εργάζονται, που ρισκάρουν, που δίνονται, που αφιερώνονται ακόμη και σε μια χίμαιρα. Αυτοί αποτελούν την πραγματική δημοκρατία της τέχνης. Η δημοκρατία του SMS δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η δημοκρατία της βουής, έκφραση του πολτού. 
                                            Ν. Μπακουνάκης, εφ. Το Βήμα, 2.12.2007 (διασκευή).

1. SMS (Short Message Service): κείμενα που διακινούνται μέσω των συσκευών κινητής τηλεφωνίας
2. Ομάδα ανθρώπων με περιορισμένο αριθμό επίλεκτων μελών.

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                         Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων που σας δίνονται με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: επιλέξει, δοσμένοι, φαινομενική, επίτηδες, εκτονώνονται.
                                                                                         Μονάδες 5
Β2. Ποια είναι η δομή της πρώτης παραγράφου και ποιος ο τρόπος ανάπτυξής της;
                                                                                         Μονάδες 5
Β3. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς της δεύτερης παραγράφου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                         Μονάδες 5
Β4 α. Ποιος είναι το είδος του συλλογισμού στην τρίτη παράγραφο;
      β. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία του συλλογισμού της τέταρτης παραγράφου;
          Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                         Μονάδες 10 (6+4)
Β5. "Η δημοκρατία του SMS δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η δημοκρατία της βουής, έκφραση του πολτού". Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων σχολιάσετε την άποψη αυτή.
                                                                                         Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Η σύγχρονη δημοκρατία είναι δημοκρατία χωρίς όρια. Τα όρια που όριζε η λογική και η ευπρέπεια άλλοτε,  δεν υπάρχουν πια στο διαδίκτυο και ο καθένας μπορεί να γράφει και να διακινεί ό, τι θέλει ανώνυμα, ακόμα και αναίσχυντα ψεύδη ή χυδαιότητες για οποιονδήποτε, ακόμα και για κάποιον που πέθανε πρόσφατα. Ποια είναι η δική σας άποψη για αυτή την ελευθερία χωρίς όρια των χρηστών του διαδικτύου και πώς νομίζετε ότι μπορεί να διασωθεί η δημοκρατία από αυτό τον ξεπεσμό της δημόσιας έκφρασης σε αθλιότητα;
                                                                                        Μονάδες 40
Διαβάστε:"Η επικίνδυνη μόδα του τρολαρίσματος" http://papatsiros.blogspot.gr/2016/10/h-trolling.html

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

AMEA: Άτομα με ειδικές ανάγκες & ικανότητες


                                                                                                           Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                                   φιλόλογος
                          ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ & ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ 

    Άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) θεωρούνται τα άτομα που έχουν μια εκ γενετής ή επίκτητη σωματική αναπηρία ή μια νευροψυχολογική διαταραχή ή βλάβη ή μια πνευματική ανεπάρκεια που τα καθιστά αδύναμα στην εκπλήρωση των στοιχειωδών ατομικών ή κοινωνικών αναγκών τους. Ο ορισμός είναι γενικευτικός για μια σειρά από προβλήματα που απορρέουν από τη φυσική αδυναμία ενός ανθρώπου να ικανοποιήσει από μόνος του τις ζωτικές του ανάγκες και θα του επέτρεπαν να έχει μια φυσιολογική ζωή, όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι. Τα άτομα με ειδικές ανάγκες κατά συνέπεια για να ζουν αξιοπρεπώς πρέπει να έχουν την καθημερινή φροντίδα των οικείων τους, την ευρύτερη στήριξη και αποδοχή από την κοινωνία, όσο και τη μέριμνα της πολιτείας για την πρόνοια, τη νοσηλεία, την εκπαίδευση, την εργασία τους με τελικό σκοπό την ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία.

ΠΟΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΑΜΕΑ:
1) Όσοι έχουν αισθητηριακή αναπηρία (τυφλοί, κωφοί, βαρήκοοι)
2) Όσοι έχουν κινητική αναπηρία (ημιπληγικοί, παραπληγικοί, τετραπληγικοί) 
3) Όσοι έχουν νοητική καθυστέρηση, αυτισμό, επιληψία 
4) Όσοι έχουν διαταραχή λόγου και ομιλίας
5) Όσοι έχουν διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα
6) Όσοι έχουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσγραφία)
7) Όσοι έχουν σύνδρομο Down (μογγολισμός)
8) Όσοι έχουν τη νόσο του Χάνσεν (λέπρα) 
9) Όσοι έχουν σοβαρές ψυχικές νόσους και συναισθηματικές διαταραχές
10) Όσοι έχουν χρόνια προβλήματα υγείας (διαβητικοί, νεφροπαθείς, αιμορροφιλικοί…)

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΕΑ:

   Τα πιο πολλά προβλήματα των ΑΜΕΑ σχετίζονται με την καθημερινότητά τους. Υπάρχουν ΑΜΕΑ που δεν μπορούν να επιτελέσουν καμιά ζωτική τους λειτουργία, που δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν. Ανάλογα με το είδος ή τον βαθμό της αναπηρίας ή της αδυναμίας τους χρειάζονται έναν άνθρωπο διαρκώς δίπλα τους για να τους βοηθά σε ό,τι κι αν κάνουν, από τις πιο απλές βιολογικές τους ανάγκες, ως την καθημερινή μετακίνησή τους στο σχολείο, την εργασία ή το πάρκο και την επιστροφή τους στο σπίτι, μέχρι και την νυχτερινή τους κατάκλιση. Επειδή όμως είναι αδύνατο να επωμίζονται αυτό το βάρος πάντα οι οικείοι, πρέπει να υπάρχει κατάλληλη βοήθεια από ειδικούς (θεραπευτές, γιατρούς, ψυχολόγους, νοσηλευτές, συνοδούς, παιδαγωγούς) γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει και μεγάλο οικονομικό κόστος για τη συντήρηση και τη θεραπευτική αγωγή ενός ατόμου με ειδικές ανάγκες. Το κόστος αυτό αυξάνεται από τα φάρμακα, τα αναπηρικά αμαξίδια και τις βοηθητικές συσκευές που χρησιμοποιούν τα ΑΜΕΑ για τη διευκόλυνσή τους και δεν καλύπτεται από τα αναπηρικά επιδόματα της πολιτείας. Έτσι τα ΑΜΕΑ έχουν πλημμελή θεραπευτική αγωγή ή φροντίδα επειδή οι περισσότερες οικογένειες σήμερα αδυνατούν να ανταποκριθούν στοιχειωδώς σ’ αυτά τα έξοδα. 

    Ένα άλλο πρόβλημα των ΑΜΕΑ είναι ο εγκλεισμός τους στο σπίτι ή ακόμα η «ιδρυματοποίηση» τους. Για κάποιους ανθρώπους η αναπηρία θεωρείται, ακόμα και σήμερα, ντροπή και στιγματισμός, και για ν’ αποφύγουν τα σχόλια του κόσμου, προτιμούν να κρατάνε το ανάπηρο μέλος της οικογένειάς τους μέσα στο σπίτι, στερώντας του ουσιαστικά την ελευθερία και τη δυνατότητα να ενσωματωθεί στην κοινωνία. Κάποιοι, που δεν μπορούν να συμβιβαστούν με το πρόβλημα της αναπηρίας ενός μέλους της οικογένειάς τους, προτιμούν τα ιδρύματα, αν και οι συνθήκες διαβίωσης για τα ΑΜΕΑ εκεί είναι πολύ χειρότερες. Και ακόμα χειρότερα κάποιοι άλλοι τους παρατάνε -ειδικά τους διανοητικά ανάπηρους- στα ιδρύματα και δεν ξαναρωτάνε για αυτούς. 

     Αλλά και αν ακόμα τα ΑΜΕΑ δεν είναι θύματα εγκατάλειψης από τους δικούς τους σε ιδρύματα και «ζουν ανάμεσά μας», η ίδια η κοινωνία συχνά τους απαξιώνει δείχνοντας το σκληρό της πρόσωπο. Τα ΑΜΕΑ θεωρούνται από πολλούς μειονεκτικοί, καταθλιπτικοί και συχνά προβληματικοί άνθρωποι, που δεν έχουν ισότιμη θέση στην κοινωνία. Έτσι τα ΑΜΕΑ βιώνουν τον κοινωνικό ρατσισμό, την απόρριψη και τον αποκλεισμό και δεν έχουν ίσες ευκαιρίες στη ζωή. Σ’ όλο αυτό το κλίμα της περιθωριοποίησης που υφίστανται τα ΑΜΕΑ πρέπει να προσθέσουμε την έλλειψη ευαισθησίας για τα δικαιώματά τους στις μετακινήσεις, αφού πολλοί ασυνείδητοι οδηγοί παρκάρουν στις ειδικές θέσεις στάθμευσης ΑΜΕΑ ή πάνω στα πεζοδρόμια και τις ειδικές μπάρες για αμαξίδια ή τις γραμμές όδευσης τυφλών. Γενικά η μετακίνηση των ΑΜΕΑ στην πόλη και η πρόσβασή τους σε δημόσιους χώρους και υπηρεσίες είναι εξαιρετικά δύσκολη και σε ορισμένες περιπτώσεις ανέφικτη. 

    Περισσότερη δυσκολία όμως θα συναντήσουν τα ΑΜΕΑ στη βασική τους εκπαίδευση γιατί -παρά τις πολιτικές εξαγγελίες- δεν υπάρχουν παντού ειδικά σχολεία και το κατάλληλο προσωπικό ειδικής αγωγής για να τους δεχτούν, ούτε οι υποστηρικτικές δομές για να τους βοηθήσουν. Έτσι η εκπαίδευσή τους ή η μαθητεία σε τεχνικές σχολές γίνεται μετ’ εμποδίων ή δεν ολοκληρώνεται, ενώ η συνέχιση των σπουδών στο πανεπιστήμιο θεωρείται πολυτέλεια για λίγους. Εκεί όμως που είναι οι περισσότερες πόρτες κλειστές είναι στον χώρο εργασίας, παρά τις δεσμεύσεις της πολιτείας για την απασχόληση και την επαγγελματική αποκατάσταση των ΑΜΕΑ. 

    Τέλος υπάρχει κι ένα σοβαρό ψυχολογικό πρόβλημα, που θα πρέπει να ξεπεράσουν τα ΑΜΕΑ, που δεν είναι άλλο από αυτή την «αλλιώτικη» εικόνα του εαυτού τους. Η αποδοχή της διαφορετικότητάς τους από τους ίδιους και ο συμβιβασμός τους με έναν ρόλο πιο παθητικό δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση· γίνεται εμμονή που δοκιμάζει τον χαρακτήρα τους κι αποσυνθέτει την προσωπικότητά τους. Ειδικότερα δεν μπορούν να αποδεχτούν την εικόνα τους αυτή όσοι ενώ ήταν υγιείς πριν, μετά έμειναν ανάπηροι από κάποιο ατύχημα ή νόσησαν από κάποια σπάνια νόσο. Για αυτό τα ΑΜΕΑ χρειάζονται εκτός από την ψυχολογική υποστήριξη των δικών τους, το πραγματικό ενδιαφέρον και τον σεβασμό των συνανθρώπων τους, και όχι τον οίκτο τους, γιατί έτσι θα νιώθουν περισσότερο αδύναμοι κι αξιολύπητοι. 

ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΘΟΥΝ ΤΑ ΑΜΕΑ:

   Η πολιτεία εκ του συντάγματος οφείλει να εξασφαλίζει στα ΑΜΕΑ ίσες ευκαιρίες στη ζωή, δηλαδή να μεριμνά για την παροχή υγειονομικής περίθαλψης, φυσικής αποκατάστασης, επιδομάτων πρόνοιας και όλων των άλλων δικαιωμάτων τους για ειδική αγωγή, επαγγελματική κατάρτιση, ανώτερες σπουδές, απασχόληση και εργασία που θα τους επιτρέψουν να ενταχθούν στην κοινωνία και να νιώθουν ισότιμοι πολίτες. Το κράτος πρόνοιας φαίνεται περισσότερο σ’ αυτές τις ευπαθείς ομάδες, αν σοβαροί λόγοι υγείας εμποδίζουν έναν άνθρωπο να μετακινηθεί, να εργαστεί, να ζήσει φυσιολογικά, να ψυχαγωγηθεί ή να εκπληρώσει τις διάφορες ανάγκες του, όπως οι άλλοι άνθρωποι. 

   Η κοινωνία πρέπει να «αγκαλιάσει» τα ΑΜΕΑ, να τους δείξει στοργή και κατανόηση, να τους εντάξει στις σχέσεις και τις συναναστροφές, να τους βοηθά στον καθημερινό τους αγώνα, να τους διευκολύνει στη μετακίνηση και την επικοινωνία και να σέβεται τα δικαιώματά τους. Γι’ αυτό δεν πρέπει να έχουμε προκαταλήψεις ή να αδιαφορούμε για αυτούς, αλλά αν νιώθουμε την ανάγκη να γίνουμε καλύτεροι ως άνθρωποι να συναισθανόμαστε τον πόνο τους, να τους συμπαραστεκόμαστε και να τους βοηθάμε όποτε μας χρειάζονται. Σε κάθε περίπτωση να τους δείχνουμε ότι τους υπολογίζουμε, ότι είναι ισοδύναμοι ή ότι έχουν κι επιπλέον δυνατότητες ή χαρίσματα που δεν έχουμε εμείς. 

    Σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας τώρα θα πρέπει κάθε δημοτική αρχή να προνοεί για τη διευκόλυνση των ΑΜΕΑ παρέχοντας τους ιατρική βοήθεια στο σπίτι, όπου χρειάζεται και να μεριμνά λαμβάνοντας όλα τα μέτρα που θα έκαναν καλύτερη τη ζωή τους στην πόλη, όπως ο καθορισμός αποκλειστικών θέσεων στάθμευσης για ΑΜΕΑ, η δημιουργία γραμμής όδευσης τυφλών και ειδικής ράμπας για τα αμαξίδια στα πεζοδρόμια, η απελευθέρωση των πεζοδρομίων από σταθμευμένες μηχανές ή τραπεζοκαθίσματα, ψυγεία και αυθαίρετες κατασκευές καταστημάτων κα. Επίσης ο δήμος μπορεί να συνδιοργανώνει με τοπικούς πολιτιστικούς – λαογραφικούς συλλόγους και σχολεία εκδηλώσεις ή εκθέσεις έργων τέχνης με κοινωνικό και πολιτιστικό χαρακτήρα για τα ΑΜΕΑ για να τους δώσει τη χαρά της συμμετοχής στα κοινά και της επιβράβευσης της προσπάθειάς τους. 

  Το σχολείο έχει μεγάλη ευθύνη να εντάξει από την τρυφερή παιδική ηλικία τα ΑΜΕΑ στην κοινωνία, να ανατρέψει τα αναχρονιστικά στερεότυπα του παρελθόντος που ήθελαν την απομόνωση, την εγκατάλειψη και την απαξίωση των ΑΜΕΑ. Με τον διάλογο και την επικοινωνία, τη συνεργασία και την αμοιβαιότητα στην εκπαιδευτική κοινότητα, μπορεί να οικοδομήσει σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλεγγύης και ν’ αναδείξει τον σεβασμό στη διαφορετικότητα μεταξύ των μικρών μαθητών, που θα είναι και οι πολίτες του αύριο. Γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος του δασκάλου, που θα είναι ο οδηγός, ο ανιχνευτής και ο ταξιδευτής σ’ αυτή την πορεία αναζήτησης εμπειριών και στόχων. Ο καλός δάσκαλος είναι ο παιδαγωγός, αυτός που δείχνει στα παιδιά τον δρόμο της αλήθειας, της πίστης και της αγάπης, αλλά και τα οδηγεί με το παράδειγμά του πρώτα δηλαδή το ηθικό και πνευματικό πρότυπο που αντιπροσωπεύει. 

    Ένας ακόμη θεσμός που μπορεί να βοηθήσει στην άρση των προκαταλήψεων του παρελθόντος και να συμβάλλει στην καλύτερη ενσυναίσθηση του προβλήματος των ΑΜΕΑ από την κοινωνία, είναι τα ΜΜΕ συμπεριλαμβανομένων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που είναι πολύ περισσότερο διαδεδομένα σήμερα. Η δημόσια αναφορά στα δικαιώματα των ΑΜΕΑ και η προβολή των αιτημάτων τους για ισότητα ευκαιριών στην εκπαίδευση, την απασχόληση, τη δημιουργία και την επιχειρηματικότητα με την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων και των ικανοτήτων τους, θα αποκαταστήσουν αδικίες δεκαετιών και θα θέσουν πρόσωπα και θεσμούς της πολιτείας ενώπιον των ευθυνών τους, θεραπεύοντας αδυναμίες του συστήματος ειδικής αγωγής και πρόνοιας. Η προβολή των κοινωνικών μηνυμάτων για τα ΑΜΕΑ από τα ΜΜΕ, η διοργάνωση ημερίδων ή μαραθωνίων αγάπης για συγκέντρωση χρημάτων για όλες τις ευπαθείς ομάδες, η εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των ανθρώπων, μπορούν να μετριάσουν τα προβλήματα και να απαλύνουν τον πόνο των ΑΜΕΑ και να τους δώσουν την ελπίδα και την αισιοδοξία ότι θα τα καταφέρουν καλύτερα έχοντας τη συμπαράσταση των απλών ανθρώπων. 

   Σ’ αυτή την προσπάθεια βέβαια δεν είναι δυνατόν να απουσιάζει η εκκλησία, η οποία είχε πάντα φιλανθρωπικό έργο -από τα πρώτα αποστολικά χρόνια- και έδειχνε μεγάλη ευαισθησία στους χρόνια πάσχοντες. Έτσι και τώρα, εκτός του ότι συντηρεί πολλά ιδρύματα ανιάτων, προσφέροντας υπηρεσίες περίθαλψης, ειδικής εκπαίδευσης και απασχόλησης σε ΑΜΕΑ, τους προσφέρει επιπλέον ηθική στήριξη και πνευματική καθοδήγηση που τους ενδυναμώνουν την πίστη και την ελπίδα. Αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή της εκκλησίας, να λυτρώσει τον άνθρωπο και να θεραπεύει τον ψυχικό του πόνο με την πίστη στον θεό, την ελπίδα της σωτηρίας και την αγάπη για τον κόσμο. 

   Τέλος σε εθνικό, πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να ενισχυθεί οικονομικά και να αποκτήσει μεγαλύτερη προβολή ο θεσμός των «Special Olympics», γιατί με τη συμμετοχή τους σε παραολυμπιακούς αγώνες τα ΑΜΕΑ, εκτός από τη χαρά και την αισιοδοξία που νιώθουν, στέλνουν κι ένα συμβολικό μήνυμα σε όλους, ότι όπως αγωνίζονται στον στίβο των αγώνων, έτσι μπορούν και να αγωνίζονται και να νικούν στον στίβο της ζωής. Τη θέλησή τους και το κουράγιο που έχουν, θα ζήλευαν πολλοί.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: 

  Τα ΑΜΕΑ δεν είναι «παιδιά ενός κατώτερου θεού», μειονεκτικά και ανήμπορα πλάσματα. Αντιθέτως έχουν πολλές ικανότητες και χαρίσματα που δεν έχουν οι «κατά τ’ άλλα υγιείς». Πολλοί σπουδαίοι άνθρωποι στην ιστορία υπήρξαν ΑΜΕΑ, αλλά το γεγονός αυτό δεν τους εμπόδισε να ξεχωρίσουν ή ακόμα και να μεγαλουργήσουν. Η κώφωση δεν στέρησε από τον Μπετόβεν τη μουσική έμπνευση και τη δεξιοτεχνία στις ανυπέρβλητες κλασικές του συμφωνίες· η πολιομυελίτιδα δεν εμπόδισε τη σπουδαία ζωγράφο Φρίντα Κάλο να ζωγραφίζει ακόμα και όταν έμεινε εντελώς κατάκοιτη· η ολική νευρική παράλυση δεν εμπόδισε τον χαρισματικό επιστήμονα Στήβεν Χώκινγκ να διδάσκει στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου και να συνεχίσει το πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό του έργο για τη φυσική και τα ουράνια σώματα ή τα ανώτερα μαθηματικά, αλλά ούτε η τυφλότητα αποτελεί εμπόδιο για τον εξαιρετικό Ιταλό τενόρο Αντρέα Μποτσέλλι να γοητεύει τα πλήθη με τη θεσπέσια φωνή του. Τα πιο πολλά παραδείγματα λοιπόν μας τα δίνει η ίδια η ζωή και είναι μαθήματα για όλους μας. «Η ζωή που διορθώνει τ’ άδικο», αυτό «το άδικο που δεν το θέλει κι ο θεός».

                                                      

                                              
                                                                                              
Δείτε τις ταινίες: 
“Lorenzo’s Oil” , “Το αριστερό μου πόδι”, “Παιδιά ενός κατώτερου θεού”, “Ξυπνήματα”, 
“Rain Man - Ο άνθρωπος της βροχής”, “Γεννημένος την 4η Ιουλίου”, “Το όνομα μου είναι Σαμ”, “Τhe Forest Gump”…

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

80ο κριτήριο: "Η αμφισβήτηση συστατικό της προόδου"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ

80ο κριτήριο αξιολόγησης                                             Παπατσίρος Απόστολος

                                                                                                  φιλόλογος 
                                         Η αμφισβήτηση συστατικό της προόδου
                                                       
   Σε κάθε άλμα της ανθρωπότητας προς τα εμπρός, προϋπήρξε μια ρήξη με τις κατεστημένες αντιλήψεις, αμφισβήτηση σε εδραιωμένες αξίες και αναζήτηση ιδεών που να ανταποκρίνονται σε νέες απαιτήσεις που έπρεπε να ικανοποιηθούν. Το μοντέλο αμφισβήτηση – ρήξη – καινοτομία, το οποίο οδηγεί σε νέους τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων, εφαρμόζεται στην Επιστήμη, στις Τέχνες, στα κοινωνικά προβλήματα, στην πολιτική και γενικά σε κάθε έκφανση των δραστηριοτήτων μας. Η νοητική αυτή διαδικασία συνεπάγεται βαθιά γνώση της υφιστάμενης κατάστασης, ανάλυση των λεπτομερειών της και εντοπισμό εκείνων των σημείων στα οποία αδυνατεί να ανταποκριθεί ή δεν το κάνει σε ικανοποιητικό βαθμό. Κάθε παγιωμένη αντίληψη, όσα χρόνια και αν περάσουν, έρχεται στιγμή που αδυνατεί να δώσει λύσεις και προβάλλει η ανάγκη αναθεώρησής της. Το Κίνημα του Διαφωτισμού αμφισβήτησε το αξιακό σύστημα της εποχής του και λύτρωσε τον άνθρωπο από τον σκοταδισμό. 

    Η αμφισβήτηση, η ανατροπή και η αναζήτηση του καινούργιου δεν μπορεί να συντελεστεί παρά μόνον σε ένα περιβάλλον όπου η ελεύθερη σκέψη και έκφραση και ο ορθολογισμός είναι δεδομένα. Αυτό εξαρτάται άμεσα από τις ευρύτερες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργεί ο καθένας. Σε καθεστώτα που δεν ευνοούν ή και εμποδίζουν την έκφραση της ελεύθερης βούλησης, οι κοινωνίες παραμένουν στη στασιμότητα και στο τέλμα. Η αμφισβήτηση είναι μέρος της δημοκρατίας, είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής. Ο πραγματικά σκεπτόμενος άνθρωπος δεν ικανοποιείται με βεβαιότητες που πολλές φορές μετατρέπονται σε δόγματα που φυλακίζουν την ελεύθερη σκέψη. Η αποδοχή του απόλυτου αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για ελεύθερη διανόηση. 

   Το φαινόμενο της ρήξης με το παλιό και η υιοθέτηση καινοτόμου και πρωτοποριακού το συναντάμε παντού όπως στην παραγωγή, στη βιομηχανία, στις επιχειρήσεις, στην παιδεία, στην τεχνολογία. Η συνεχής αμφισβήτηση οδηγεί στην επινόηση νέων μεθόδων παραγωγής, σε πιο αποτελεσματική επιχειρηματικότητα, στην πιο ανθρώπινη και αποδοτικότερη παιδεία, σε πιο καινοτόμες τεχνολογίες. 

    Στον κοινωνικό τομέα η διαρκής αμφισβήτηση, αναθεώρηση και αλλαγή είναι εκ των ων ουκ άνευ λόγω των ταχύτατων αλλαγών που συντελούνται τα τελευταία χρόνια. Φαινόμενα που πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν αμάρτημα, όπως οι προγαμιαίες σχέσεις, σήμερα είναι αποδεκτές από την κοινωνία. Και άλλα που ενώ πριν θεωρούνταν φυσικά, σήμερα αποτελούν ποινικά αδικήματα, όπως ο ρατσισμός. Συνεπώς ο διαρκής εκσυγχρονισμός είναι επιβεβλημένος διαφορετικά δημιουργούνται αγκυλώσεις και κοινωνικές παθογένειες. 

     Δεν πρέπει να θεωρείται η αμφισβήτηση συνώνυμο της άρνησης ή της απόρριψης, όπως συνήθως καταλογίζουν οι συνεχιστές της συντήρησης και οι βολεμένοι του κατεστημένου. Η γόνιμη αμφισβήτηση εδράζεται στον ορθό λόγο, συμβάλλει στην εξέλιξη και αποτελεί παράγοντα δημιουργίας. Δεν εννοούμε τη στείρα αμφισβήτηση, που στην ουσία είναι άρνηση και δεν προσφέρει τίποτε. Απεναντίας δυνατόν να καταλήξει σε αντικοινωνικά φαινόμενα. 

    Εκεί που η αμφισβήτηση έφερε τεράστια πρόοδο και επιστημονικές επαναστάσεις είναι οι νόμοι που κατά καιρούς διατυπώθηκαν για να ερμηνεύσουν τη λειτουργία του Σύμπαντος. Από τον Αριστοτέλη -που πρέσβευε ότι το κέντρο του κόσμου είναι η Γη- η επιστήμη προχώρησε στο Ηλιοκεντρικό Σύστημα του Γαλιλαίου και από τον Νόμο της Παγκόσμιας Έλξης του Νιούτον φτάσαμε στη Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν. Οι θεωρίες αυτών των Μεγάλων της Επιστήμης ήταν τόσο βαθιά ριζωμένες, από βεβαιότητες έγιναν δόγματα, που στην περίπτωση του Αριστοτέλη καθυστέρησαν τη γνώση για αιώνες.                 
Πολίτης News29/02/2016. (http://politis.com.cy/article/i-amfisbitisi-sustatiko-tis-proodou)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                                      Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται: έκφανση,
τέλμα, ανασταλτικό, εκ των ων ουκ άνευ, εδράζεται.
                                                                                      Μονάδες 5
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: 
βαθιά, αδυνατεί, βεβαιότητες, απόρριψης, καθυστέρησαν.
                                                                                      Μονάδες 5
Β3 α. Ποια είναι τα  δομικά στοιχεία της δεύτερης παραγράφου;
  β. Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της τελευταίας παραγράφου του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες 10 (3+7)
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος και τα μέσα πειθούς στην τέταρτη παράγραφο του κειμένου; (Στον κοινωνικό... παθογένειες). Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                                      Μονάδες  5 
Β5. "Η αμφισβήτηση είναι η κινητήρια δύναμη της ζωής." Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να τεκμηριώσετε την άποψη αυτή.
                                                                                      Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Μια μορφή αμφισβήτησης και κοινωνικής αντίδρασης είναι η αμφισβήτηση των νέων για το κοινωνικό και πολιτικό κατεστημένο της εποχής και τις κυρίαρχες αξίες της ζωής. Εσείς θεωρείτε φυσιολογική αυτή τη στάση των νέων σήμερα ή ακατανόητη; Τι πιστεύετε ότι κρύβει αυτή η αμφισβήτηση; Είναι κοινωνικά ωφέλιμη ή επιζήμια; Ποια νομίζετε ότι πρέπει να είναι η στάση της κοινωνίας απέναντι σ' αυτούς τους νέους που εξεγείρονται και αντιδρούν βίαια στο όνομα της αμφισβήτησης; (άρθρο 500-600 λέξεις)
                                                                                      Μονάδες 40