Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

84ο κριτήριο: Σεξισμός και διαχείριση της διαφορετικότητας

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
84ο κριτήριο αξιολόγησης                                                                 Παπατσίρος Απόστολος 
                                                                                                                    φιλόλογος 
                                   Σεξισμός και διαχείριση της διαφορετικότητας 

    Πάω πολλά χρόνια πίσω... Ένας συμφοιτητής και καλός φίλος από την παρέα τα «είχε φτιάξει» με μια κοπέλα μικρότερης ηλικίας. Καταπιεσμένοι κι οι δύο από τις συντηρητικές οικογένειές τους, βρήκαν έναν τρόπο να βγάλουν το άχτι τους στον γενικό συντηρητισμό της εποχής: Επέλεγαν τα δημόσια μέσα μεταφοράς ως τον πλέον δόκιμο χώρο για να εκφράσουν το «πάθος τους» με μακρόσυρτα φιλιά και περιπαθείς (στα όρια του επιτρεπτού) περιπτύξεις. 

  Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι, όπως ομολογούσε ο φίλος, απολάμβαναν και οι δύο τα ενοχλημένα βλέμματα των υπόλοιπων επιβατών. Θα έλεγε κανείς πως, με τον τρόπο τους, τιμωρούσαν την κοινωνία για την έλλειψη ανοχής απέναντι στη δημόσια έκθεση διαπροσωπικών καταστάσεων που, από τη φύση τους, θα έπρεπε –κατά την κοινωνία πάντα– να εκφράζονται με τη δέουσα ιδιωτικότητα. 

  Σήμερα, τα όρια ανοχής έχουν διευρυνθεί σημαντικά. Τόσο ώστε η απροκάλυπτη εκδήλωση ερωτικών διαθέσεων σε κοινή θέα να μην είναι, πλέον, τρόπος αντίδρασης αλλά αποτέλεσμα ενσυνείδητης παραίτησης από το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα. Μια παραίτηση που γίνεται ελαφρά τη καρδία, βέβαια, με δεδομένη την ευκολία με την οποία ο σύγχρονος άνθρωπος ακυρώνει το περιβάλλον του στεγανοποιώντας επιλεκτικά τη συνείδησή του... 

   Μια νέα πρόκληση, όμως, έρχεται να θέσει και πάλι σε δοκιμασία την κοινωνική ανεκτικότητα απέναντι στην απο - ιδιωτικοποίηση των ερωτικών σχέσεων. Τούτη τη φορά, μάλιστα, ο πήχης στέκει ψηλότερα, αφού ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας καλείται να συμφιλιωθεί με την εικόνα ανοικτής έκφρασης ερωτικών αισθημάτων ανάμεσα σε ομόφυλα άτομα. Κάποιοι θα χαρακτήριζαν τον μη - δυνάμενο να συμφιλιωθεί ως απλά συντηρητικό. Πολλοί, εν τούτοις, θα έσπευδαν να του κολλήσουν μια ακόμα χειρότερη ετικέτα: αυτή του «ρατσιστή». Ή, εν προκειμένω, του «σεξιστή». 

  Στη χώρα μας υπάρχουν πλέον νόμοι που προστατεύουν και διασφαλίζουν το δικαίωμα στη διαφορετικότητα. Θα έπρεπε, ίσως, να υπήρχαν και νόμοι που να προστατεύουν το δικαίωμα της ένστασης για τη διαχείριση της διαφορετικότητας από τους ίδιους τους φορείς της! Προϋπόθεση: Ο τρόπος έκφρασης της διαφωνίας να μην προσβάλλει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και να μην περιλαμβάνει ή υποκινεί συμπεριφορές που θα μπορούσαν αντικειμενικά να χαρακτηριστούν ως ρατσιστικές [1,2]. 

    Αν το ζητούμενο για την κοινωνία είναι η αποκατάσταση της ισότητας και η δίκαιη κατανομή της ελευθερίας, τότε θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από όλους η αμφίδρομη ισχύς ενός κοινωνικού δικαιώματος. Συγκεκριμένα, αν κάποιος διεκδικεί την απόλυτη ελευθερία στη δημόσια έκθεση προσωπικών του ιδιαιτεροτήτων, τότε και κάποιος άλλος μπορεί εξίσου να αξιώσει την ελευθερία στην έκφραση απαρέσκειας για συμπεριφορές προ των οποίων τίθεται και οι οποίες (για τους όποιους λόγους) τον ενοχλούν. 

   Για παράδειγμα, έχω δικαίωμα να αλλάξω θέση στο λεωφορείο αν πλάι μου τεκταίνεται κάτι που δεν είναι συμβατό με την προσωπική μου αισθητική, χωρίς καν να υποχρεούμαι να υποκριθώ, π.χ., ότι με ενοχλεί ο ήλιος ή ότι πρόκειται να κατέβω στην επόμενη στάση. Το ίδιο σε έναν κινηματογράφο, ακόμα και μέσα στο χώρο του Κοινοβουλίου! Όπως δικαιούμαι, εν γένει, να εκφράζω δημόσια τις αντιρρήσεις μου για μια κοινωνική συμπεριφορά με την οποία δεν συμφωνώ, αρκεί βέβαια να μην παραβιάζω τις αυτονόητες προϋποθέσεις σεβασμού της προσωπικότητας που τέθηκαν πιο πάνω. 

  Η (ρητορική ή έμπρακτη) ένστασή μου αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ρατσιστική, αφού ο ρατσισμός αφορά χαρακτηριστικά τα οποία δεν είναι αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής εκείνου που τα φέρει. Και η δημόσια συμπεριφορά είναι θέμα επιλογής του καθενός μας! 

  Έτσι, όσο ηθικά και νομικά καταδικαστέα είναι η πράξη της εξύβρισης ενός ανθρώπου λόγω των σεξουαλικών του προσανατολισμών, άλλο τόσο καταδικαστέα (θα πρέπει να) είναι η άκριτη επικόλληση υβριστικών ετικετών όπως «ρατσιστής», «σεξιστής» ή «φασίστας» σε όποιον τολμά να εκφράζει με τη δέουσα ευπρέπεια την αντίθεσή του στον τρόπο προβολής των ερωτικών ιδιαιτεροτήτων από τους φορείς τους. 

  Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, τονίζω ότι η επίλυση ενός χρονίζοντος νομικού προβλήματος με άμεσες κοινωνικές συνέπειες είναι κάτι που ασφαλώς οφείλουμε όλοι να χαιρετίσουμε. Οι θριαμβολογίες, όμως, όπως και κάποιες άκομψες προκλήσεις εκ μέρους των δικαιωθέντων, αποδυναμώνουν τις προοπτικές καθολικής αποδοχής των θέσεών τους και, εν τέλει, συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ακόμα διχασμού στην κοινωνία. 

   Εκτός, βέβαια, αν η πρόκληση καθαυτή είναι το ζητούμενο, εν είδει τιμωρίας σε μια κοινωνία που δυσκολεύεται να αποδεχθεί και να ενσωματώσει κάποιες μορφές διαφορετικότητας. Κάτι σαν τα μάλλον συμπλεγματικά κίνητρα της ανώριμης συμπεριφοράς των φίλων των φοιτητικών χρόνων... 
Αναφορές: 
[1] Ρατσισμός: Εννοιολογική προσέγγιση μιας ετικέτας 
                                                   Κώστας Παπαχρήστου (εφημ. Το Βήμα: 31/12/2015) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου. 
                                                                                                 Μονάδες 25 
Β1. Να βρείτε τα συνώνυμα των λέξεων που σας δίνονται με βάση τη σημασία τους στο κείμενο: Επέλεγαν, δόκιμο, απροκάλυπτη, ακυρώνει, αξιώσει. 
                                                                                                 Μονάδες 5 
Β2. Για κάθε λέξη να βρείτε από ένα αντώνυμο: απολάμβαναν, ελαφρά, περιλαμβάνει, απαρέσκειας, αυτονόητες. 
                                                                                                 Μονάδες 5 
Β3. Ποια είναι η σημασία των διαρθρωτικών λέξεων ή φράσεων της τελευταίας παραγράφου; α. Εκτός, βέβαια, αν… και β. Κάτι σαν… 
                                                                                                 Μονάδες 2 
Β4 α. Ποιος είναι ο τρόπος και το μέσον πειθούς στην 6η παράγραφο (Αν το ζητούμενο… ενοχλούν.); Μονάδες 5 

β. Να βρείτε και να δικαιολογήσετε το είδος της συλλογιστικής πορείας της 7ης παραγράφου (Για παράδειγμα... πιο πάνω.) του κειμένου.
                                                                                                 Μονάδες 4 
Β5. Σε ποιο είδος δημοσιογραφικού λόγου ανήκει το κείμενο; Να γράψετε δυο χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν.
                                                                                                 Μονάδες 4 
Β6. «Και η δημόσια συμπεριφορά είναι θέμα επιλογής του καθενός μας!». Σε μια παράγραφο (80-100 λέξεις περίπου) να εξηγήσετε τον λόγο για τον οποίο πρέπει να συμβαίνει αυτό.
                                                                                                 Μονάδες 10 

Γ΄ Παραγωγή λόγου: «Η ανοχή στη διαφορετικότητα θεωρείται απαραίτητη για την κοινωνική συμβίωση αρκεί όλοι να την κατανοούν ως ανάγκη και να μην απαξιώνουν ή απομονώνουν όσους έχουν εντελώς διαφορετικό τρόπο ζωής ή σκέψης απ’ αυτούς. Γιατί ο σεξουαλικός προσανατολισμός των ανθρώπων δεν πρέπει να γίνεται αιτία πρόκλησης στην κοινωνία αλλά ούτε και αιτία κοινωνικής απόρριψης; Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να προστατευθεί η ιδιωτικότητα στη ζωή των ανθρώπων και να εδραιωθεί η ανοχή στη διαφορετικότητα στην κοινωνία; » (άρθρο 500-600 λέξεις περίπου).
                                                                                               Μονάδες 40


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου