Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

79ο κριτήριο: "Γενετική και τεχνολογία"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ 
                                                              
   79ο κριτήριο αξιολόγησης                                                  Παπατσίρος  Απόστολος
                                                                                                    φιλόλογος
…Και το μέλλον αόρατον 

   Ο άνθρωπος ήθελε ανέκαθεν να διαβάσει το μέλλον και να μάθει τι τον περιμένει. Προσφυγή σε μαντεία και προφήτες ήσαν οι γενικά αποδεκτοί τρόποι γι’ αυτό το εγχείρημα. Παράλληλα, ακόμη και σήμερα, διάφοροι άλλοι, λιγότερο «καθιερωμένοι», επιχειρούν, διαβάζοντας τον καφέ, τα χαρτιά, τα φύλλα τσαγιού ή ακόμη και κρυστάλλινες σφαίρες, να πείσουν για τη δυνατότητα να προβλέψουν τα μελλούμενα. 

  Όμως, η κοινή λογική με τα λόγια των σοφών έχει προειδοποιήσει. «Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον», μας λέει από την αρχαιότητα ο Σόλων. Και ο Καβάφης στο υπέροχο ποίημά του θυμίζει την ρήση του Φιλόστρατου «Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων, σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται». 

  Σήμερα όμως η επιστήμη με τη μορφή της γενετικής μηχανικής και της ψηφιακής τεχνολογίας έρχονται να δημιουργήσουν επαναστατικές δυνατότητες σε ό,τι αφορά την ικανότητα του ανθρώπου να διαβάσει, ακόμη και να καθορίσει το μέλλον. Η γνώση της γονιδιακής ταυτότητας καθιστά πλέον εφικτή την πρόβλεψη της κληρονομικής ευαισθησίας ενός συγκεκριμένου ατόμου προς έναν αριθμό ασθενειών καθώς και τον βαθμό αντίδρασης και προσαρμογής του προς το περιβάλλον του. Με βάση τη γνώση αυτή του γονιδιώματος, η Ιατρική μπορεί σήμερα να κατευθύνει ένα άτομο προς έναν ορισμένο τρόπο ζωής, ενίοτε και να παρεμβαίνει χειρουργικά προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές περιπέτειες υγείας. Έτι περισσότερο, η δυνατότητα παρέμβασης στο ανθρώπινο γονιδίωμα, ακόμη και των εμβρύων, ανοίγει ευρύτερους ορίζοντες καθορισμού του μέλλοντος της υγείας και της μακροζωίας μας. Δημιουργούνται όμως βέβαια και σοβαρά διλήμματα και ανησυχίες από τη διαγραφόμενη προοπτική ευγονίας. 

 Περαιτέρω, η ψηφιακή επανάσταση και η συγκέντρωση και εκμετάλλευση των περίφημων μεταδεδομένων προσφέρει σήμερα τη δυνατότητα πρόβλεψης της συμπεριφοράς και των αντιδράσεων όχι μόνον ατόμων, αλλά και μεγάλων κοινωνικών ή επαγγελματικών ομάδων, ακόμη και λαών. Με απλά λόγια, η επιστήμη και η τεχνολογία έχοντας επιτύχει να ανιχνεύουν και να διαπιστώνουν τα αίτια που οδηγούν σε ορισμένα αποτελέσματα, αντιδράσεις ή συμπεριφορές, παρέχουν σε σημαντικό βαθμό τη δυνατότητα να διαβάσουμε, να κατανοήσουμε, ακόμη και να καθορίσουμε το μέλλον. 

  Μήπως όμως η προοπτική αυτή, που προχωράει με γοργό ρυθμό σε γενικότερες εφαρμογές, εμπνέει μεν αισιοδοξία και εμπιστοσύνη, αλλά μας οδηγεί ταυτόχρονα στον εύκολο, αλλά επικίνδυνο δρόμο της επιπολαιότητας και της αλαζονείας

   Ο άνθρωπος στην προσπάθεια να διαβάσει ή ακόμη και να προδιαγράψει το μέλλον αντιμετωπίζει όρια και κόκκινες γραμμές. Η απεριόριστη διαφορετικότητα της ανθρώπινης φύσης και το εγγενές στοιχείο της τύχης στη φύση που μας περιβάλει, αποτελούν ισχυρά αναχώματα και δημιουργούν αμφιβολίες για τα όρια της προσπάθειάς μας να κυριαρχήσουμε στις μελλοντικές εξελίξεις. Προστατεύεται έτσι, ευτυχώς, και διατηρείται το στοιχείο του απρόβλεπτου, «το χέρι του Θεού», που σε τελική ανάλυση, αφήνοντας ακόμη μπροστά μας ανοιχτούς και απέραντους ορίζοντες, μας ωθεί στην εφευρετικότητα και την πρωτοβουλία και ίσως κάνει τη ζωή μας πιο συναρπαστική. Ακούγονται έτσι ακόμη πιο σοφά τα λόγια του Καβάφη: 
         «Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γιγνόμενα
           Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί,
           πλήρεις και μόνοι κάτοχοι όλων των φώτων».
                                                                             (εφημ. Eθνικός Κήρυξ, 18 Νοέμβριος, 2016) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                             Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: εγχείρημα, προειδοποιήσει, κατευθύνει, αλαζονείας, εγγενές.
                                                                             Μονάδες 5
Β2.  Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 4
Β3. Ποιος είναι ο τρόπος ή οι τρόποι πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου; (Ο άνθρωπος ...φώτων»). Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.;
                                                                             Μονάδες 10
Β4α. Τι δηλώνουν οι υπογραμμισμένες διαρθρωτικές λέξεις του κειμένου:
        Έτι περισσότερο,  όμως,  Με απλά λόγια,  έτσι.
                                                                             Μονάδες 4
   β.  Να εξηγήσετε τη χρήση των εισαγωγικών στις φράσεις: «καθιερωμένοι», «Κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον».
                                                                             Μονάδες 2
Β5. «Ο άνθρωπος ήθελε ανέκαθεν να διαβάσει το μέλλον και να μάθει τι τον περιμένει». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να εξηγήσετε για ποιο λόγο πιστεύετε ότι γινόταν αυτό.                                 
                                                                             Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: 
Υποθέστε ότι γράφετε ένα άρθρο για τα σύγχρονα προβλήματα βιοηθικής που προέκυψαν κυρίως από τη μεγάλη πρόοδο της γενετικής και τη χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος. Θεωρείτε ότι υπάρχουν κίνδυνοι για τη φυσική εξέλιξη της ζωής ή ότι είναι για το καλό της ανθρωπότητας; Ποια πιστεύετε πως πρέπει να είναι η στάση του ανθρώπου απέναντι σε αυτές τις επιστημονικές εξελίξεις που δεν μπορεί να προκαθορίσει το αποτέλεσμά τους; (500-600 λέξεις).
                                                                            Μονάδες 40

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου