Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017

78ο κριτήριο: "Τα γηρατειά"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ 
Αποτέλεσμα εικόνας για γερος με στη ζωγραφικήΑποτέλεσμα εικόνας για πικασο γερος
78ο κριτήριο αξιολόγησης                                                          Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                              φιλόλογος
                                                       ΤΑ ΓΗΡΑΤΕΙΑ

     Ο μόνος ορισμός που μπορούμε να δώσουμε στα γηρατειά είναι: πολύ προχωρημένη ηλικία ή ακόμη πληρέστερη ωριμότητα. Το σύνορο, το πότε αρχίζει η γεροντική ηλικία δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί. Πρώτα - πρώτα η γραμμή αυτή ποικίλλει κατά εποχές, κλίματα, λαούς, αλλά και κατά ατομικές περιπτώσεις. Δεν μπορεί να προσδιορίσει κανείς με σαφήνεια πότε μπαίνει σ’ αυτή την περίοδο ο άνθρωπος. Ο καθένας εάν αξιωθεί να ζήσει πολλά χρόνια, περνάει αυτό το στάδιο της ζωής με το δικό του ρυθμό και στο δικό του χρόνο. Άλλοτε η ώρα αυτή έρχεται πολύ νωρίς, άλλοτε πολύ αργά. Υπάρχουν άνθρωποι που παραωριμάζουν νωρίτερα από όσο δείχνει η φυσιολογική τους ηλικία. Όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά. Άλλοτε πάλι όπως παρατείνεται η παιδική και η εφηβική φάση της ζωής, έτσι παρατείνεται και το στάδιο της ωριμότητας και έτσι, σε πολύ προχωρημένα χρόνια, εξακολουθεί ο άνθρωπος να μην παρουσιάζει τα σημάδια των γηρατειών. Αυτά τουλάχιστον τα σημάδια είναι σαφή: χαλάρωση των σωματικών δυνάμεων, κάμψη της πνευματικής αντοχής, ηρέμηση του οργανισμού, ένταση των δυνάμεων της αδράνειας. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά άλλοτε παρακολουθούν και άλλοτε συμβαδίζουν με αυτό το αδυνάτισμα. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι η διανοητική κατάσταση δεν παρουσιάζει συνήθως ύφεση· απεναντίας έχουμε αν όχι σημαντική πρόοδο, ορισμένως όμως συντήρηση των πνευματικών δυνάμεων αξιοθαύμαστη και κάποτε όξυνση της κριτικής ικανότητας σε πολύ προχωρημένη ηλικία.

   Δεν μπαίνουν όλοι στο «περιθώριο» -όπως φαίνεται να είναι το γήρας- με την ίδια ψυχική διάθεση. Άλλοι μπαίνουν με καημό και απελπισία, και τότε κάνουν τη ζωή τους πάρα πολύ δύσκολη. Άλλοι με καρτερία και ευγνωμοσύνη, γιατί αξιώθηκαν να ζήσουν έναν μακρύ και υγιή βίο. Το γήρας δεν είναι καθεαυτό καλό ή κακό· γίνεται καλό ή κακό από τον τρόπο που θα το αντιμετωπίσει κανείς. Ο λαός μας αγαπά να λέει ότι κάθε ηλικία έχει τις χαρές της…

   Τα γηρατειά είναι: μέστωμα της ζωής· αποθησαυρισμένη πείρα· καταλάγιασμα και ειρήνευση της ψυχής. Όχι μόνο αδυναμία, αλλά και δύναμη – όταν τα κοιτάξει κανείς από ορισμένη άποψη. Δύναμη που δεν την έχουν άλλες φάσεις της ζωής. Στα νιάτα, ακόμη και στην ακμή της ηλικίας του, ο άνθρωπος δεν μπορεί να ηρεμήσει· δεν είναι μόνο οι φυσιολογικές ανάγκες που δεν τον αφήνουν ήσυχο, αλλά και τόσοι άλλοι περισπασμοί της ζωής: υποχρεώσεις προς την οικογένεια, προς την κοινωνία, αγώνας για τον βιοπορισμό, τη σταδιοδρόμηση στο επάγγελμα, μέριμνα για τα δύσκολα χρόνια που έρχονται κτλ. κτλ. Όλο αυτό το σκηνικό μεταβάλλεται την ώρα που ο ηλικιωμένος άνθρωπος αναθέτει στους νεότερους τα βάρη και τις ευθύνες, επειδή δεν μπορεί πια να τις σηκώσει, και αποσύρεται. Η κύρια διασκέδασή του είναι να θυμάται τα περασμένα. Θα φανεί τούτο παράδοξο, γιατί πιστεύουμε που είναι η σπουδαιότερη λειτουργία του ψυχικού βίου -αφού αυτή θεμελιώνει την ταυτότητα του προσωπικού μας εγώ- στα γεράματα αδυνατίζει. Η αλήθεια όμως είναι ότι η μνήμη των γερόντων είναι αδύνατη για τα πρόσφατα γεγονότα, αλλά ισχυρή, πολύ ισχυρή για τα παλιά. Οι γέροντες λοιπόν ζουν με τις αναμνήσεις τους. Και όταν αναθυμούνται ημέρες ευτυχισμένες, ξαναζούν τις χαρές της περασμένης τους ζωής. Ακόμη και τα θλιβερά γεγονότα με τον καιρό έχουν χάσει την πικρή τους γεύση, και τώρα είναι υποφερτά.

    Το δεύτερο στοιχείο που υπογραμμίσαμε είναι το θησαύρισμα της πείρας. Όλοι οι λαοί του κόσμου, τους γέροντες τους τίμησαν και σ’ αυτούς εμπιστεύτηκαν τη διακυβέρνησή τους. Η «γερουσία» αποτελεί το κύριο νομοθετικό και συμβουλευτικό όργανο της πολιτείας. Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι οι «πρέσβεις» έχουν δανειστεί το όνομά τους από τους «πρεσβύτες» δηλαδή τους γέρους που στέλνονται ως αντιπρόσωποι για να διαπραγματευθούν δύσκολα ζητήματα με συμμάχους και εχθρούς. Ανέκαθεν δηλαδή η ηθική αξία των ανθρώπων προσδιορίζεται κατά κάποιο τρόπο σε συνάρτηση με την ηλικία τους. Όχι γιατί η ηλικία αυτή καθ’ αυτή προσθέτει πνεύμα, αλλά γιατί με τη μακρά ζωή ο άνθρωπος αποθησαυρίζει πολύτιμη πείρα που τον βοηθά να βλέπει τα πράγματα οξύτερα και ψυχραιμότερα.

     Η καρτερία και η διαλλακτικότητα, η επιείκεια και η κατανόηση που δείχνουν οι γέροντες (όταν τη δείχνουν) οφείλονται σ’ αυτό ακριβώς το μεγάλο τους προνόμιο, ότι βλέπουν τα προβλήματα της ζωής από μακριά. Η απόσταση αυτή κάνει τους γέρους αντικειμενικότερους, και γι αυτό επιεικέστερους, διαλλακτικότερους. Εάν είναι περισσότερο διαλλακτικοί και συγχωρούν τις αδυναμίες των νέων, τούτο δεν οφείλεται στη δήθεν υπερβολική τους συναισθηματικότητα, αλλά στο γεγονός ότι μπορούν να βλέπουν τα πράγματα από μακριά και να έχουν μια βαθύτερη κατανόηση των ανθρωπίνων πραγμάτων.         
                    (Ευάγγελος Παπανούτσος, Πρακτική Φιλοσοφία, εκδ. "Δωδώνη".) 

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                           Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη που σας δίνεται: ορισμένως, καημό, καρτερία, μέριμνα, αποθησαυρίζει,
                                                                           Μονάδες 5
Β2. Από το δεύτερο συνθετικό των λέξεων να βρείτε από μια νέα σύνθετη λέξη: προχωρημένη,  παρατείνεται, διανοητική, νομοθετικό, υπερβολική.
                                                                          Μονάδες 5
Β3. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το κείμενο; Να βρείτε τρία χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν.
                                                                          Μονάδες 5 (2+3)
Β4. Ποιος είναι  ο τρόπος και τα μέσα πειθούς  της τέταρτης παραγράφου του κειμένου;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                         Μονάδες   6
Β5. Να εξηγήσετε τη χρήση της διπλής παύλας και των εισαγωγικών αντίστοιχα στις φράσεις:
-όπως φαίνεται να είναι το γήρας-  και «γερουσία».
                                                                         Μονάδες  4
Β6. «...κάθε ηλικία έχει τις χαρές της…». Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να γράψετε αν συμφωνείτε ή διαφωνείτε με αυτή την άποψη δικαιολογώντας τη θέση σας.
                                                                        Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου: "Τα γηρατειά είναι η πιο δύσκολη και ίσως η πιο επώδυνη περίοδος στη ζωή, για αυτό ο κάθε άνθρωπος θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος ψυχολογικά και να έχει τη βοήθεια των άλλων όσο και τη στήριξη της πολιτείας. Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που φέρνουν τα γεράματα στον άνθρωπο; Πώς πρέπει να αντιμετωπίζει ο άνθρωπος το γήρας στη ζωή; (άρθρο 500-600 λέξεις).
                                                                        Μονάδες 40

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου