Κυριακή, 8 Οκτωβρίου 2017

77ο κριτήριο: Διάλογος - Δημοκρατία

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

77ο κριτήριο αξιολόγησης                                                      Παπατσίρος Απόστολος  
                                                                                                         φιλόλογος
                                          Η αμηχανία της δημοκρατίας

   Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα του διαλόγου, ενός διαλόγου που συντελείται αδιάκοπα για να συνειδητοποιεί και επιβεβαιώνει την πραγματικότητα της ανθρώπινης ελευθερίας. Ο μονόλογος είναι η άρνηση της ελευθερίας, η φανέρωση της προσωπικής ή της κομματικής απολυταρχίας. Αλλά αυτή η ελευθερία που συνιστά το αποτέλεσμα του άθλου της Δημοκρατίας, δεν είναι απλά και μόνο ένα περιορισμένο κοινωνικό και οικονομικό ή πολιτικό αγαθό. Είναι προσωπική υπόθεση του ηθικού ανθρώπου που αισθάνεται ότι δεν μπορεί να αγωνιστεί για την αρτίωση της προσωπικότητάς του παρά μονάχα μέσα σε αυτή την ελευθερία που εκφράζει ο διάλογος.

   Η Δημοκρατία είναι πολίτευμα πνευματικό, για τούτο δεν μπορεί αληθινά να ευδοκιμήσει παρά μονάχα σε λαούς που ζουν και αντικρίζουν τη ζωή πνευματικά. Αυτή η στάση δίνει στη δημοκρατία την ιδιότητα της αφθαρσίας και την αναγκαία δυναμικότητα, ώστε να υπερβαίνει τις εποχές και να προσαρμόζεται χωρίς θυσίες στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται κάθε τόσο μέσα στον κόσμο. Όταν η δημοκρατία χάσει το πνευματικό της έρμα, χάνει την ουσία της και δεν απομένει παρά μονάχα το κέλυφος που από στιγμή σε στιγμή, δεν μπορεί, θα συντριβεί, όσο κι αν τη στηρίζουν τα κοινά συμφέροντα και οι ευγενείς φιλοδοξίες.

  Είπαμε πως η Δημοκρατία είναι πολίτευμα του διάλογου. Διαλόγου όμως ανάμεσα σε ποιους; Ανάμεσα σε φίλους και εχθρούς της, δηλαδή ανάμεσα σε δημοκράτες και μη δημοκράτες ή μονάχα ανάμεσα σε δημοκράτες; Ο δημοκρατικός διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες, διάλογος εξεταστικός, διάλογος θετικός και ειλικρινής, που φωτίζει τις συνειδήσεις για να επιδιώξουν την πραγματοποίηση του αρίστου. Είναι διάλογος μεταξύ αρχόντων και αρχομένων, αφού ούτε οι άρχοντες ούτε οι αρχόμενοι είναι δυνατόν να λείψουν ποτέ και ας λέγεται πως στη δημοκρατία κυβερνά ο λαός. Έχουν τόσο μακρά παράδοση κι είναι τόσο ακονισμένοι από την πρακτική οι μέθοδοι καταδολίευσης των λαών, ώστε η απόφανση πως ο λαός κυβερνά να γίνεται, συνήθως, παρηγορία των ηλιθίων και μόνο.  Ο λαός κυβερνά δια των αντιπροσώπων του κι αυτοί μεταχειρίζονται πάρα πολλά, σαφέστατα αντιδημοκρατικά, μέσα για να εκλεγούν, ώστε ο λόγος να απομένει ρήμα κενό.   

    Είναι όμως η Δημοκρατία και διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες και μη. Ο διάλογος αυτός, μέσα σε μια πνευματικά υποστηριγμένη κοινωνία, γίνεται ένα κρίσιμο αλλά γεμάτο φως αγώνισμα. Είναι διάλογος που πιστοποιεί εξαντλητικά την ελευθερία και που εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου να ζήσει σωστά και αρμονικά με τους άλλους τη ζωή του, προσπαθώντας να τη βελτιώσει, να την ολοκληρώσει, να τη δικαιώσει.

   Ο διάλογος αυτός εκφράζεται ηθικά με την ελευθερία του λόγου, του συνέρχεσθαι, με τη θρησκευτική ελευθερία. Εκφράζεται πολιτικά με τα πολλά πολιτικά κόμματα, τη συμπολίτευση και την αντιπολίτευση. Εκφράζεται κοινωνικά με την άρνηση της δημοκρατίας να θεσπίζει εξαιρέσεις και να προβαίνει σε παραχωρήσεις είτε προς πρόσωπα είτε προς τάξεις ολόκληρες της κοινωνίας, με την ελευθερία και το αδέσμευτο του Τύπου, με την προσφορά ίσων ευκαιριών για όλους τους πολίτες – αλλά και ίσων τιμωριών.

    Όλα αυτά είναι μέχρι κεραίας ορθά, καλά και άγια, όσο η δημοκρατία διατηρεί το πνευματικό της έρμα κι όσο η ελευθερία που διασφαλίζει, παραμένει ακέραια και συνειδητή… Όταν όμως σ’ εποχές, όπως η δική μας εποχή, οι πνευματικές ρίζες των λαών σπάζουν κι ένα κύμα μηδενισμού γκρεμίζει τα πάντα, όταν οι θεσμοί διασύρονται από την ιδιοτέλεια και τη μικρότητα, όταν εξαπλώνεται μέσα στους κόλπους της Δημοκρατίας μια δυσπιστία και μια αστάθεια και οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται παρά για τα στενά προσωπικά τους συμφέροντα, τότε τι πρέπει να κάνει η Δημοκρατία; Οι εχθροί της δημοκρατίας χρησιμοποιούν εξαντλητικά όλα της τα πλεονεκτήματα –ελευθεροτυπία, ελευθερία του λόγου, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, το κοινοβουλευτικό σύστημα και λοιπά– με μοναδικό σκοπό να την ανατρέψουν και να τη θανατώσουν… Και η Δημοκρατία, που πολλές φορές έχει σφάλει κι αμαρτήσει, απομένει απροστάτευτη, γυμνή μπροστά στους εχθρούς της, αμήχανη μαγνητισμένη, θαρρείς από την άβυσσο. Περνά τραγικές στιγμές που σου κόβουν την ανάσα. Πέφτει το φως της και ο κόσμος μαυρίζει.                            1966
                           (Κώστα Ε. Τσιρόπουλου «Η μαρτυρία του ανθρώπου» εκδ. των φίλων).

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις περίπου.
                                                                             Μονάδες 25
Β1. Να βρείτε τη σημασία των λέξεων ή φράσεων που σας δίνονται: απολυταρχίας, αρτίωση, έρμα, απόφανση, ρήμα κενό.
                                                                             Μονάδες 5
Β2. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στις παραγράφους του κειμένου;
                                                                             Μονάδες 5
Β3. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το συγκεκριμένο κείμενο;
Να αναφέρετε τρια χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν.
                                                                             Μονάδες 5 (2+3)
Β4α. Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της σκέψης του συγγραφέα στην τρίτη παράγραφο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 5
β. Ποιος είναι ο τρόπος ή οι τρόποι και τα μέσα πειθούς στην τελευταία παράγραφο του κειμένου; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
                                                                             Μονάδες 5
Β5. "Είναι όμως η Δημοκρατία και διάλογος ανάμεσα σε δημοκράτες και μη." Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων με τη μέθοδο της αιτιολόγησης την άποψη αυτή.                                         
                                                                             Μονάδες 10
Γ΄ Παραγωγή λόγου: Σ΄ένα άρθρο σας, που θα αναρτήσετε στην προσωπική σας ιστοσελίδα, να αναφερθείτε στην αναγκαιότητα του διαλόγου στις διάφορες μορφές του, τόσο σε επίπεδο λήψης αποφάσεων σε θέματα καθημερινά και οικεία για τον κάθε άνθρωπο, όσο και σε ευρύτερα και σημαντικότερα θέματα λειτουργίας των πολιτικών θεσμών της δημοκρατίας σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο  (500-600 λέξεις).                                                            
                                                                              Μονάδες 40
196

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου