Κυριακή, 10 Απριλίου 2016

51ο κριτήριο:"Οι ψυχολογικές ρίζες του ρατσισμού"

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ
                                   
51ο κριτήριο αξιολόγησης                                                               Παπατσίρος Απόστολος
                                                                                                                φιλόλογος
                                          Οι ψυχολογικές ρίζες του ρατσισμού

     Από τον Ξένιο Δία που προστάτευε τους ξένους και τον αρχαίο θεσμό της φιλοξενίας, που θεωρούσε το πρόσωπο του ξένου ιερό, έγινε ένα τεράστιο ψυχολογικό άλμα και το κοινωνικό -πολιτισμικό- ψυχολογικό μας εκκρεμές σήμανε την ώρα της ξενοφοβίας, όπως δείχνουν και τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας της Κάπα Research. Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού έρχεται να μας θυμίσει τα ίσα δικαιώματα των ανθρώπων κατ’ αρχήν στη ζωή και στην αξιοπρέπεια και κατά δεύτερο λόγο να μας φέρει αντιμέτωπους με τα στερεότυπα και τις στάσεις μας απέναντι στους «διαφορετικούς».

     Γενιές ολόκληρες Ελλήνων μεγάλωσαν με στερεότυπες απειλές του τύπου «φάε τη σούπα σου γιατί θα έρθει να σε πάρει ο γύφτος» ή «αν δεν κάτσεις καλά θα σε φάει ο αράπης», με παραδείγματα προς γνώση και συμμόρφωση από πολιτισμικές, κοινωνικές, θρησκευτικές ή άλλες μειονότητες. Στις ημέρες μας αυτές οι απειλές ξεθώριασαν και έχασαν την πειθώ που κάποτε είχαν αλλά αντικαταστάθηκαν από άλλες που αντλούν από διαφορετικές ομάδες. Οι σπόροι του ρατσισμού εμφυτεύονται από πολύ νωρίς στην κοινωνική συνείδηση του ατόμου και γίνονται μέρος της ψυχοσύνθεσής του και της στάσης του απέναντι στους άλλους. Γιατί όμως οι άνθρωποι γίνονται ρατσιστές; Γιατί οι κατά τα άλλα καλοί, κοινωνικοί, ανοιχτόκαρδοι και εξυπηρετικοί άνθρωποι γίνονται ξαφνικά εμπνευστές τέτοιων στερεότυπων απειλών και στη συνέχεια γίνονται δύσπιστοι και εχθρικοί απέναντι στους ξένους;

   Ο φόβος του διαφορετικού και του άγνωστου αποτελεί τον καταλύτη μιας ψυχολογικής διαδικασίας που στηρίζεται στην αρχή της ομοιότητας. Οι όμοιοι με εμάς ανήκουν στην ίδια ομάδα και επομένως είναι ακίνδυνοι. Ο αλλιώτικος, ο ξένος, εμπεριέχει εξ ορισμού το διαφορετικό και κατ’ επέκταση το επικίνδυνο. Ακόμη κι αν ο φόβος της επικινδυνότητας απορριφθεί, ο διαφορετικός τρόπος ζωής και η εμφάνιση είναι αρκετά για να κριθούν κατώτερα από τα δικά μας και επομένως να απορριφθούν. Έτσι δημιουργούνται προκαταλήψεις που υψώνονται σαν φράγμα ανάμεσα στους διαφορετικούς ανθρώπους. 

   Ζούμε σε μια αυξανόμενα πολιτισμικά πλουραλιστική κοινωνία αλλά οι γονείς και οι δάσκαλοι μιλάνε πολύ λίγο στα παιδιά για τον ρατσισμό. Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η στάση των ενηλίκων «δεν μιλώ για την προκατάληψη, άρα δεν υπάρχει» ουσιαστικά την ενθαρρύνει. Σε έναν ιδανικό κόσμο οι γονείς διδάσκουν στα παιδιά τους να έχουν πολιτισμική «αχρωματοψία» αλλά όταν οι γονείς παραμένουν σιωπηλοί κάποιοι άλλοι θα επηρεάσουν τα παιδιά. Τα παιδιά νιώθουν άνετα με παιδιά που είναι όμοια με αυτά και η παραμονή στην κοινή ομάδα τους δημιουργεί ένα αίσθημα ασφαλείας. Παραδόξως αυτό δεν ισχύει μόνο για ομοιογενείς ομάδες. Έτσι «δεμένες» ετερογενείς ομάδες σαν αυτές μιας σχολικής τάξης, που δίνεται έμφαση στη φιλία και όχι στην εθνικότητα, μπορεί να εμπνέουν αίσθηση ασφαλείας. Έρευνες δείχνουν ότι η εχθρότητα απέναντι σε διαφορετικές ομάδες αρχίζει από πολύ νωρίς, από τριών μόλις ετών, και η πολιτισμική ταυτότητα της πλειονότητας αποφασίζει ποιος είναι έξω και ποιος μέσα. Ο παράγοντας-κλειδί για την πρόληψη του ρατσισμού είναι η συζήτηση γύρω από αυτόν. Η έλλειψη διαλόγου στο σπίτι και στο σχολείο ενθαρρύνει τα αρνητικά στερεότυπα.

    Γονείς ή δάσκαλοι και παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν τη συζήτηση για τις προκαταλήψεις, τον ρατσισμό και τον πολιτισμικό πλουραλισμό με τις παρακάτω ερωτήσεις: Τι σημαίνει πολιτισμικός πλουραλισμός; Γιατί είναι σημαντικός; Θέλεις να μάθεις παραπάνω πράγματα για άλλους ανθρώπους; Ποιους; Πώς μπορείς να το κάνεις; Τι σημαίνει «κοινωνική ομάδα», τι σημαίνει «κοινωνία» και ποιες άλλες λέξεις και έννοιες συνδέουμε μαζί τους; Τι σου αρέσει και τι όχι στη δική σου κοινωνική ομάδα; Πώς θα μπορούσαν οι άνθρωποι στη δική σου κοινωνική ομάδα ή χώρα να ζουν μαζί αρμονικά;                                              
                                          (Βάρβογλη Λίζα, εφημ. «ΤΟ ΒΗΜΑ», 1 Απριλίου 2001)

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.
                                                                                     Μονάδες 25
Β1.Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: κατ’ αρχήν, στηρίζεται, σιωπηλοί, ετερογενείς, ενθαρρύνει.
                                                                                     Μονάδες 5
Β2. Ποιο είναι το είδος του κειμένου; Να αναφέρετε τρια χαρακτηριστικά του που το επιβεβαιώνουν. 
                                                                                     Μονάδες 4   
Β3 α «Η έλλειψη διαλόγου στο σπίτι και στο σχολείο ενθαρρύνει τα αρνητικά στερεότυπα»: Γιατί η συντάκτρια προτίμησε την ενεργητική σύνταξη; Να τη μετατρέψετε σε παθητική.
                                                                                     Μονάδες 3
    β.Ποια είναι τα δομικά μέρη της τρίτης παραγράφου του κειμένου;. 
                                                                                     Μονάδες 3         
Β4. Ποιος είναι ο τρόπος (ή οι τρόποι) και τα μέσα πειθούς στη δεύτερη και την τρίτη παράγραφο του κειμένου;
                                                                                     Μονάδες 10
Β5. «Ο παράγοντας-κλειδί για την πρόληψη του ρατσισμού είναι η συζήτηση γύρω από αυτόν.»: Σε μία παράγραφο 80-100 λέξεων να τεκμηριώσετε την άποψη αυτή.
                                                                                     Μονάδες 10

Γ΄ Παραγωγή λόγου:
 Τα τελευταία χρόνια αναβιώνει σε αρκετές χώρες στον κόσμο το φαινόμενο του ρατσισμού. Οι διακρίσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στο χρώμα και τη φυλή, αλλά παίρνουν και κοινωνική διάσταση, αφού περιλαμβάνουν άνεργους, οικονομικούς μετανάστες, θρησκευτικές μειονότητες και ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών ομάδων. Εσείς τι πιστεύετε ότι οι Έλληνες είναι ρατσιστές ή ξενοφοβικοί; Ποιες είναι οι κύριες αιτίες που γεννούν τη ρατσιστική συμπεριφορά στους ανθρώπους; Πώς πιστεύετε ότι μπορεί να περιοριστεί το πρόβλημα στον σύγχρονο κόσμο; Υποθέστε ότι εκφωνείτε ομιλία σε ημερίδα αφιερωμένη στην «Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού».
             (500-600 λέξεις).                                                 
                                                                                      Μονάδες 40



      
                                                                                                                                           

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου